High-water mark to próg, powyżej którego można naliczyć opłatę zależną od wyniku inwestycji. Po spadku wartości inwestycji mechanizm pozwala uwzględnić wcześniejszą stratę, zanim zarządzający ponownie naliczy taką opłatę. Sam wzrost wartości nie musi więc jeszcze oznaczać opłaty za wynik.
Polski odpowiednik tego określenia to „najwyższy dotychczasowy poziom”, choć w dokumentach inwestycyjnych często występuje nazwa angielska. Dokładny sposób wyznaczania progu zależy od zasad danej inwestycji. Trzeba odróżnić opłatę za wynik od innych kosztów, które mogą być pobierane także wtedy, gdy inwestycja odrabia straty.
Jak działa próg po spadku wartości inwestycji
Zarządzający porównuje wartość przyjętą do obliczenia opłaty z wcześniej ustalonym progiem. Jeśli inwestycja straciła na wartości, jej późniejszy wzrost służy najpierw odrobieniu spadku. Dopiero nadwyżka ponad właściwy próg może stanowić podstawę opłaty za wynik. To, kiedy i jak próg jest aktualizowany, wynika z przyjętej metody. W zarządzaniu aktywami inwestora szczególne znaczenie ma więc opis sposobu rozliczania wyników.
High-water mark nie oznacza, że zarządzający odda opłatę pobraną wcześniej, jeśli inwestycja później przyniesie stratę. Nie zapewnia też ochrony kapitału ani dodatniego wyniku. Ogranicza natomiast naliczanie kolejnej opłaty za wynik od wzrostu, który według przyjętych zasad jedynie odrabia wcześniejszy spadek. Skutek dla inwestora zależy od tego, jak umowa definiuje wartość inwestycji, próg oraz moment pobrania opłaty.
Co wpływa na obliczenie opłaty za wynik
Przy obliczaniu opłaty znaczenie ma nie tylko najwyższa wcześniejsza wartość inwestycji. Trzeba ustalić, czy porównuje się wartość całego portfela, czy wartość przypadającą na jednostkę uczestnictwa. Ważne jest także uwzględnienie wpłat, wypłat oraz kosztów już obciążających inwestycję. Bez tych ustaleń sam wzrost kwoty na rachunku nie mówi, jaka część wynika z inwestowania. Podobnie stopa zwrotu z inwestycji wymaga właściwej podstawy porównania.
Zasady mogą przewidywać dodatkowy warunek, na przykład porównanie wyniku ze wskaźnikiem odniesienia. Przekroczenie high-water mark nie wystarczy wtedy samo w sobie do naliczenia opłaty. Znaczenie ma również moment jej ostatecznego rozliczenia: bieżące wyliczenie możliwej opłaty nie musi oznaczać jej natychmiastowego pobrania. Warto czytać te warunki łącznie, zamiast traktować najwyższy dotychczasowy poziom jako jedyną regułę.
Gdzie inwestor spotka high-water mark
Mechanizm może występować w zasadach pobierania opłaty za wynik przez fundusz inwestycyjny albo w umowie dotyczącej indywidualnego zarządzania portfelem. Nie każda inwestycja z opłatą za wynik stosuje taki próg. Nazwa mechanizmu również nie przesądza, że działa on identycznie w różnych ofertach. Rozstrzygające są dokumenty opisujące sposób ustalania wyniku, podstawę opłaty i rozliczanie wcześniejszych spadków.
W dokumentach funduszu szukaj warunków opłaty za wynik w opisie kosztów oraz zasad wyceny. Przy indywidualnym zarządzaniu sprawdź odpowiednie postanowienia umowy i dokumenty dotyczące opłat. Zwróć uwagę, czy próg dotyczy konkretnego inwestora, jednostki uczestnictwa czy całego portfela. To szczególnie ważne, gdy inwestor dopłaca środki lub wycofuje ich część: sama zmiana wartości rachunku może wtedy mylić.
Czego high-water mark nie obejmuje
Próg dotyczy określonej opłaty zależnej od wyniku, a nie automatycznie wszystkich kosztów inwestowania. Opłata za zarządzanie lub inne koszty mogą obciążać inwestycję mimo wyniku poniżej progu. W polskich funduszach otwartych stałe wynagrodzenie towarzystwa za zarządzanie nie może przekroczyć 2% wartości aktywów netto rocznie. Dlatego ocena kosztów wymaga spojrzenia na ich całość, nie tylko na warunek pobrania opłaty za wynik. Pomocne jest zestawienie zasad high-water mark z opisem kosztów i prowizji inwestycyjnych.
Mechanizm nie gwarantuje, że interesy zarządzającego i inwestora będą zawsze zbieżne. Zarządzający może mieć motywację do poprawy wyniku, ale sam próg nie określa poziomu podejmowanego ryzyka. Nie mówi również, czy osiągnięty wynik wystarczy inwestorowi po uwzględnieniu wszystkich kosztów. Przed oceną oferty ustal więc, za jaki wynik płacisz, kiedy następuje rozliczenie i jakie opłaty pozostają niezależne od high-water mark.
Najczęstsze pytania
Nie. High-water mark odnosi się do określonej opłaty za wynik. Inne koszty inwestycji mogą być naliczane niezależnie od tego, czy jej wartość rośnie, spada lub odrabia wcześniejsze straty. Zakres opłat trzeba sprawdzić w dokumentach dotyczących danej inwestycji.
Niekoniecznie. Oprócz przekroczenia progu zasady inwestycji mogą wymagać spełnienia innych warunków, na przykład osiągnięcia odpowiedniego wyniku względem wskaźnika odniesienia. Znaczenie ma też ustalony moment rozliczenia opłaty. Samo przekroczenie wcześniejszej wartości nie wystarcza do oceny, czy opłata zostanie pobrana.
Nie. Jest to sposób wyznaczania podstawy opłaty za wynik, a nie zabezpieczenie wartości inwestycji. Portfel może stracić na wartości mimo stosowania tego mechanizmu. Inwestor nadal ponosi ryzyko związane z aktywami, w które ulokowano jego pieniądze.
Dodatkowa wpłata zmienia wartość rachunku, ale nie jest zyskiem z inwestowania. Sposób jej uwzględnienia w progu zależy od przyjętej metody rozliczeń. Aby ocenić opłatę za wynik po dopłacie, sprawdź, jak dokumenty inwestycji oddzielają nowe środki od wyniku osiągniętego przez zarządzającego.
Źródła:
