Inwestycja to zaangażowanie pieniędzy lub innych zasobów z myślą o przyszłych korzyściach. Dla osoby prywatnej może oznaczać zakup aktywów, które przynoszą dochód albo mogą zyskać na wartości. Dla przedsiębiorcy inwestycją bywa również zakup maszyny, która zwiększy możliwości firmy.
Oczekiwany zysk nie jest obietnicą. Wartość aktywów może spaść, dochód może okazać się niższy od przewidywanego, a odzyskanie pieniędzy może zająć czas. Dlatego przed podjęciem decyzji trzeba rozumieć, skąd miałaby pochodzić korzyść i co może przeszkodzić w jej uzyskaniu.
Skąd bierze się zysk z inwestycji
Inwestycja może przynieść dochód podczas jej posiadania lub zysk przy sprzedaży. Dochodem może być czynsz z wynajmowanego lokalu, wypłata ze spółki albo świadczenie wynikające z warunków obligacji. Zysk ze sprzedaży powstaje wtedy, gdy uzyskana kwota przewyższa poniesione koszty. Sama wyższa cena widoczna na rynku nie oznacza jeszcze, że właściciel sprzeda aktywo właśnie za nią. Wynik można wyrazić procentowo za pomocą stopy zwrotu z inwestycji.
Nie każda korzyść trafia bezpośrednio do portfela. Firma może kupić urządzenie, aby wytwarzać więcej, ograniczyć straty materiału lub przyjmować nowe zamówienia. Taka decyzja przyniesie korzyść tylko wtedy, gdy jej efekty uzasadnią poniesiony koszt. Podobnie wydatek na naukę bywa nazywany inwestycją w umiejętności. W tym przypadku przyszły dochód jest możliwym rezultatem, a nie należną wypłatą.
W co można zainwestować
Akcje dają udział w spółce, lecz ich cena może mocno się zmieniać. Obligacja wiąże się z roszczeniem wobec emitenta, który może nie wywiązać się ze swoich zobowiązań. Nieruchomość może przynosić czynsz, ale wymaga utrzymania i może przez pewien czas pozostawać bez najemcy. Każda z tych form ma inne źródło potencjalnego zysku. Inny jest też sposób, w jaki inwestor może ponieść stratę. Więcej o jednej z nich wyjaśnia hasło zakup akcji spółki.
Można również powierzyć środki funduszowi, który lokuje je zgodnie ze swoją polityką. Nie usuwa to ryzyka: wartość posiadanych jednostek zależy od wyników aktywów w funduszu. Inwestor może też jednocześnie posiadać różne aktywa. Taki portfel aktywów inwestora ogranicza zależność od wyniku pojedynczej inwestycji, ale nie chroni przed każdą stratą. Podczas niekorzystnych zmian na rynku kilka jego składników może tracić na wartości naraz.
Jak ocenić ryzyko i dostęp do pieniędzy
Przed zakupem ustal, co musi się wydarzyć, aby inwestycja przyniosła korzyść. Przy nieruchomości może to być znalezienie najemcy, a przy akcji poprawa wyników spółki lub zainteresowanie kupujących. Następnie rozważ odwrotny przebieg wydarzeń: mniejszy dochód, spadek ceny albo trudność ze sprzedażą. Im bardziej wynik zależy od niepewnych zdarzeń, tym ostrożniej należy traktować prognozy zysku.
Znaczenie ma także płynność, czyli możliwość zamiany aktywa na pieniądze bez dużej straty. Cena, po której da się szybko sprzedać inwestycję, może być niższa od oczekiwanej. Porównując możliwości, uwzględnij koszty zakupu, utrzymania i sprzedaży oraz podatek. Dochód ze sprzedaży papierów wartościowych i dywidendy są zwykle opodatkowane stawką 19% (art. 30a i 30b ustawy o PIT). Zastanów się też, kiedy środki będą potrzebne. Pieniądze przeznaczone na bliski wydatek trudniej ulokować w aktywie, którego wartość waha się lub którego sprzedaż trwa długo.
Inwestycja w firmie a inwestycja w księgach
Przedsiębiorca często nazywa inwestycją każdy większy wydatek, który ma poprawić przyszłe wyniki firmy. Zakup maszyny, wyposażenie lokalu lub rozwój produktu pasują do tego potocznego znaczenia. W rachunkowości słowo „inwestycje” ma jednak bardziej określony zakres. Ustawa o rachunkowości określa tak aktywa posiadane dla korzyści ze wzrostu ich wartości, odsetek, dywidend lub innych pożytków (art. 3 ust. 1 pkt 17). Należą do nich m.in. aktywa finansowe oraz nieruchomości, których firma sama nie używa. Maszyna używana w produkcji jest zwykle ujmowana jako środek trwały, choć przedsiębiorca mówi o inwestycji w firmę. Środki trwałe to rzeczowe aktywa o przewidywanym okresie użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone na potrzeby jednostki (art. 3 ust. 1 pkt 15).
To rozróżnienie pomaga zadawać właściwe pytania. Przy maszynie sprawdzasz, czy usprawni działalność na tyle, by uzasadnić koszt. Przy aktywie kupionym z myślą o odsprzedaży oceniasz możliwą cenę, dochód i ryzyko utraty wartości. W obu przypadkach samo wydanie pieniędzy nie tworzy zysku. Wynik zależy od tego, czy przyszłe korzyści rzeczywiście wystąpią oraz ile będzie kosztować ich uzyskanie.
Najczęstsze pytania
Tak, choć rodzaj ryzyka zależy od tego, w co angażujesz środki. Możesz sprzedać aktywo taniej, niż je kupiłeś, otrzymać mniejszy dochód od oczekiwanego albo ponieść koszty, których nie przewidziałeś. Przed decyzją ustal nie tylko możliwy zysk, lecz także źródła potencjalnej straty.
Oszczędzanie oznacza odkładanie części dostępnych pieniędzy. Inwestowanie polega na zaangażowaniu zasobów z oczekiwaniem przyszłej korzyści i wiąże się z określonym ryzykiem. Można najpierw oszczędzić pieniądze, a następnie je zainwestować. To, gdzie trzymasz odłożone środki, wpływa na możliwość ich szybkiego wykorzystania.
Nie. Mieszkanie kupione na własne potrzeby służy przede wszystkim zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, choć jego wartość może się zmieniać. Lokal nabyty z myślą o wynajmie lub późniejszej sprzedaży ma wyraźny cel inwestycyjny. W obu sytuacjach właściciel ponosi koszty utrzymania i ryzyko zmiany wartości nieruchomości.
Nie. Nowa maszyna lub rozwój produktu mogą poprawić wyniki, ale korzyść zależy od rzeczywistego wykorzystania i popytu. Koszt może nie zwrócić się w oczekiwanym zakresie. Dlatego przedsiębiorca powinien oddzielić przewidywane korzyści od tych, które może już potwierdzić wynikami działalności.
Źródła:
