Zakup akcji to nabycie papierów wartościowych dających prawa udziałowe w spółce. Kupujący staje się akcjonariuszem, ale nie właścicielem konkretnej części jej majątku. Może zyskać, jeśli sprzeda akcje drożej, niż je kupił, albo otrzyma dywidendę. Żaden z tych wyników nie jest gwarantowany.
Akcje można nabyć na rynku giełdowym, lecz nie każda spółka akcyjna jest notowana na giełdzie. Akcje notowane na giełdzie osoba prywatna kupuje przez rachunek prowadzony przez firmę inwestycyjną, np. dom maklerski. Przed złożeniem zlecenia trzeba rozumieć nie tylko cenę, lecz także koszty transakcji i ryzyko straty.
Co daje posiadanie akcji
Akcja łączy inwestora ze spółką jako akcjonariusza. Zwykle wiążą się z nią prawa dotyczące udziału w decyzjach spółki oraz ewentualnego podziału jej zysku. Zakres tych praw zależy między innymi od rodzaju akcji. Posiadanie akcji nie oznacza jednak prawa do wybrania sobie części firmowego majątku ani do samodzielnego zarządzania spółką.
Prawo do udziału w zysku nie oznacza regularnej wypłaty pieniędzy. Spółka może nie osiągnąć zysku albo nie przeznaczyć go do podziału między akcjonariuszy. Nawet spółka, która wcześniej wypłacała pieniądze, nie musi robić tego ponownie. Sposób ustalania i wypłaty dywidendy dla akcjonariuszy warto odróżnić od wzrostu kursu akcji.
Jak kupuje się akcje na giełdzie
Zakup akcji notowanych zwykle zaczyna się od otwarcia rachunku maklerskiego do inwestowania. Następnie inwestor wybiera spółkę, określa liczbę akcji i składa zlecenie. Może wskazać cenę graniczną albo wybrać zlecenie, w którym nie określa takiej ceny. Samo złożenie zlecenia nie oznacza jeszcze, że akcje zostały kupione.
Do transakcji dochodzi, gdy zlecenie kupna może zostać zestawione ze zleceniem sprzedaży na zasadach danego rynku. Zlecenie może wykonać się w całości, częściowo albo wcale. Przy małej liczbie chętnych do handlu trudniej kupić większy pakiet bez wpływu na cenę. Tak działa obrót na giełdzie papierów wartościowych; poza nią zakup może przebiegać inaczej.
Od kogo kupujesz akcje
Na rynku wtórnym inwestor kupuje akcje od dotychczasowego posiadacza, a nie od spółki. Zapłata za te akcje co do zasady trafia więc do sprzedającego. Zmiana ich ceny podczas handlu nie oznacza też, że spółka automatycznie otrzymała lub straciła odpowiadającą jej kwotę pieniędzy. Kurs pokazuje cenę transakcji albo ofert kupna i sprzedaży.
Inaczej jest przy nabywaniu akcji oferowanych w związku z emisją. Spółka pozyskuje wtedy środki na warunkach danej oferty. Samo ogłoszenie emisji nie przesądza jednak, czy zakup będzie korzystny dla inwestora. Przed podjęciem decyzji trzeba ustalić, jakie akcje są oferowane, jakie prawa dają i na co spółka zamierza przeznaczyć pozyskane pieniądze.
Skąd bierze się zysk lub strata
Inwestor osiąga zysk ze sprzedaży, gdy wpływy ze sprzedanych akcji przewyższają koszt ich nabycia i związane z transakcjami wydatki. Jeśli cena spadnie, sprzedaż może oznaczać stratę. Dopóki inwestor trzyma akcje, zmiana kursu wpływa na bieżącą wartość inwestycji, ale sama nie jest wpływem gotówki z ich sprzedaży.
Na cenę wpływają oczekiwania kupujących i sprzedających dotyczące spółki oraz rynku. Dobre wyniki firmy nie gwarantują wzrostu kursu, podobnie jak wcześniejszy wzrost nie zapowiada kolejnego. W razie poważnych problemów spółki inwestor może stracić całą kwotę przeznaczoną na akcje. Dywidenda również nie wyrównuje automatycznie strat wynikających ze spadku ceny.
Co sprawdzić przed zakupem
Najpierw ustal, czym zajmuje się spółka, skąd czerpie przychody i jakie ma zobowiązania. Zwróć uwagę na dostępne informacje finansowe oraz warunki, w których działa jej branża. Osobno oceń płynność akcji: przy ograniczonym obrocie sprzedaż w wybranym momencie i po oczekiwanej cenie może być trudna.
Sprawdź także opłaty związane z rachunkiem i transakcjami. Zakup akcji kilku spółek może ograniczyć skutki problemów jednej z nich, ale nie usuwa ryzyka spadku całego rynku. Wynik inwestycji trzeba odróżniać od wyniku po rozliczeniu podatkowym. Zasady opodatkowania zysków kapitałowych zależą między innymi od tego, czy przychód pochodzi ze sprzedaży akcji, czy z dywidendy. W obu przypadkach stawka podatku wynosi co do zasady 19%.
Najczęstsze pytania
Stajesz się akcjonariuszem i uzyskujesz prawa związane z posiadanymi akcjami. Nie oznacza to jednak osobistej własności maszyn, budynków ani pieniędzy spółki. Majątek należy do niej, a twoja inwestycja jest związana z akcjami.
Tak, może to być możliwe w ramach oferty akcji związanej z emisją. W zwykłym obrocie giełdowym kupujesz natomiast akcje od innego uczestnika rynku. Przed zakupem sprawdź, z jaką ofertą lub transakcją masz do czynienia.
Tak. Cena akcji może znacznie spaść, a w skrajnym przypadku inwestycja może utracić całą wartość. Samo oczekiwanie na odbicie kursu nie daje pewności odzyskania pieniędzy. Dlatego kwota przeznaczona na akcje powinna uwzględniać możliwość straty.
Nie. Posiadanie akcji może dawać prawo do udziału w zysku przeznaczonym do wypłaty, ale nie zapewnia samej wypłaty. Spółka może nie mieć zysku do podziału lub nie przeznaczyć go na dywidendę.
Źródła:
