Hedge ratio to proporcja między wielkością zabezpieczenia a wielkością pozycji narażonej na zmianę ceny, kursu lub stopy procentowej. Po polsku można ją nazwać proporcją zabezpieczenia. Pokazuje, jak dużą pozycję zabezpieczającą dobrano do danej ekspozycji, ale sama nie mierzy skuteczności ochrony. Wynik zależy od tego, co porównujemy: wartości nominalne, ilości aktywów czy wrażliwość obu pozycji na zmiany rynkowe. Dlatego przy podawaniu hedge ratio trzeba wskazać sposób jego obliczenia.
Jak działa proporcja zabezpieczenia
Przedsiębiorca może zabezpieczać przyszły wpływ w obcej walucie, a inwestor — portfel narażony na spadek cen. W obu przypadkach istnieje pozycja, której wartość może się zmienić, oraz pozycja mająca ograniczyć skutki tej zmiany. Hedge ratio opisuje ich wzajemną wielkość. Nie mówi natomiast, czy zabezpieczenie zarobi ani czy wyeliminuje stratę. Więcej o samym źródle takich zmian przeczytasz w haśle o ryzyku rynkowym.
Najprostszy sposób obliczenia polega na podzieleniu wartości nominalnej zabezpieczenia przez wartość nominalną zabezpieczanej pozycji. Obie wartości trzeba wcześniej wyrazić w porównywalnych jednostkach. Przyjmijmy, że przyszły wpływ wynosi 200 000 jednostek waluty, a zabezpieczenie obejmuje 150 000 jednostek tej samej waluty. Proporcja nominalna wynosi 150 000 ÷ 200 000 = 0,75, czyli 75%. Kontrola wyniku daje 200 000 × 0,75 = 150 000. To przykład umowny, a nie prognoza skuteczności zabezpieczenia.
Dlaczego pełna proporcja nie oznacza pełnej ochrony
Zabezpieczenie o wartości nominalnej równej ekspozycji nie musi dokładnie równoważyć jej zmian wartości. Znaczenie mają między innymi termin rozliczenia, sposób wyceny oraz to, czy obie pozycje reagują na ten sam czynnik rynkowy. Gdy ich ceny poruszają się podobnie, lecz nie identycznie, pozostaje ryzyko niedopasowania. Taką różnicę trzeba oceniać osobno; nie widać jej w prostym ilorazie wartości nominalnych.
Dotyczy to choćby sytuacji, w której firma zna walutę przyszłej płatności, ale nie zna jeszcze jej dokładnej kwoty. Może dobrać zabezpieczenie do przewidywanej wartości, a rzeczywista płatność okaże się inna. Znaczenie ma też to, czy obie pozycje kończą się w podobnym czasie. Przy zabezpieczaniu ryzyka walutowego trzeba więc porównać nie tylko kwoty, lecz także warunki zabezpieczenia z charakterem płatności.
Jak dobrać sposób obliczenia do instrumentu
Porównanie wartości nominalnych bywa użyteczne, gdy zabezpieczenie i ekspozycja dotyczą tej samej waluty oraz podobnego terminu. Przy portfelu inwestycyjnym albo zabezpieczeniu stopy procentowej taki skrót może być mylący. Pozycje o tej samej wartości nominalnej mogą różnie reagować na ruch rynku. Wtedy proporcję dobiera się według ich wrażliwości, czyli tego, jak mocno zmienia się wartość każdej pozycji przy zmianie badanego czynnika.
Rodzaj instrumentu wpływa również na interpretację wyniku. W przypadku opcji jej reakcja na zmianę ceny instrumentu bazowego może zmieniać się wraz z warunkami rynkowymi. Z kolei przy kontrakcie na przyszłą wymianę walut łatwiej porównać umówioną kwotę z planowaną płatnością, choć nadal trzeba uwzględnić ich terminy. Mechanizm takiej transakcji opisuje hasło umowa forward. Proporcja użyteczna na początku zabezpieczenia może wymagać ponownej oceny, gdy zmieni się ekspozycja.
Jak interpretować wynik w praktyce i księgowości
Proporcja niższa od pełnego pokrycia nominalnego może oznaczać świadome zabezpieczenie tylko części ekspozycji. Może też wynikać z tego, że jej ostateczna wielkość jest niepewna. Proporcja wyższa oznacza, że wartość nominalna zabezpieczenia przewyższa przyjętą wartość pozycji zabezpieczanej. Nie przesądza to samo w sobie o błędzie, ale wymaga wyjaśnienia. Jeśli ekspozycja zniknie lub będzie mniejsza od oczekiwanej, część instrumentu może pozostać bez pozycji, którą miała chronić.
W codziennym zarządzaniu ryzykiem hedge ratio bywa prostym wskaźnikiem wielkości zawartych transakcji. W rachunkowości zabezpieczeń według MSSF 9 proporcja odnosi się do ilości pozycji zabezpieczanej i ilości instrumentu używanego do jej zabezpieczenia. Samo wyliczenie proporcji nominalnej nie oznacza więc, że transakcja spełnia warunki stosowania rachunkowości zabezpieczeń. Przed porównaniem wyników trzeba ustalić, czy dotyczą tej samej ekspozycji, tej samej metody obliczenia i tego samego celu.
MSSF 9 definiuje wskaźnik zabezpieczenia jako związek między wielkością instrumentu zabezpieczającego a wielkością pozycji zabezpieczanej, wyrażony jako ich względna waga. Wskaźnik musi odpowiadać ilościom faktycznie zabezpieczanym i faktycznie użytym do zabezpieczenia (par. 6.4.1 lit. c ppkt iii). Jeśli firma zabezpiecza np. 85% ekspozycji, wyznacza powiązanie ze wskaźnikiem odpowiadającym tym 85% (par. B6.4.9). Gdy wskaźnik przestaje spełniać ten wymóg, a cel zarządzania ryzykiem się nie zmienił, jednostka go koryguje. Standard nazywa to przywracaniem równowagi (par. 6.5.5).
Najczęstsze pytania
W prostym ujęciu nominalnym oznacza, że wartość zabezpieczenia jest równa wartości przyjętej ekspozycji. Nie gwarantuje to całkowitego usunięcia ryzyka. Zabezpieczenie może rozliczać się w innym terminie albo reagować na zmiany rynku inaczej niż zabezpieczana pozycja.
Tak. Przy obliczeniu opartym na wartościach nominalnych oznacza to, że zabezpieczenie przewyższa przyjętą ekspozycję. Trzeba wtedy sprawdzić przyczynę: sposób obliczenia, zmianę wielkości ekspozycji i cel transakcji. Sam wynik nie wystarcza do oceny, czy zabezpieczenie dobrano właściwie.
Nie. Częściowe zabezpieczenie może być zamierzone, zwłaszcza gdy wielkość przyszłej płatności jest niepewna. Skuteczność zależy od tego, czy instrument ogranicza ryzyko, które rzeczywiście występuje. Nie da się jej odczytać wyłącznie z relacji wartości nominalnych.
Hedge ratio opisuje proporcję pozycji zabezpieczającej do zabezpieczanej według przyjętej metody. Skuteczność dotyczy tego, jak dobrze zmiany wartości obu pozycji się równoważą. Można więc dobrać podobne kwoty, a mimo to uzyskać niedokładne dopasowanie.
Źródła:
