Kredyt studencki to bankowy kredyt na utrzymanie podczas studiów, udzielany na szczególnych zasadach przewidzianych dla osób uczących się. Bank wypłaca pieniądze w częściach, a spłata kapitału rozpoczyna się później niż wypłata środków. Nie jest to stypendium: otrzymaną kwotę co do zasady trzeba oddać.
W Polsce warunki takiego kredytu wynikają zarówno z przepisów, jak i z umowy zawartej z bankiem. Zasady określa ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (art. 98–103). Dlatego przed złożeniem wniosku trzeba rozróżnić zasady programu od warunków konkretnej oferty. Znaczenie mają zwłaszcza uprawnienie do kredytu, sposób wypłaty, koszt odsetek i moment rozpoczęcia spłaty.
Jak bank wypłaca pieniądze
W odróżnieniu od wielu zwykłych kredytów student nie dostaje całej kwoty od razu. Środki trafiają do niego w miesięcznych transzach przez okres do 10 miesięcy roku akademickiego (art. 100 ust. 1). Kredyt udziela się na okres studiów tylko raz, nie dłużej niż na 6 lat (art. 99 ust. 1). Taki sposób wypłaty może pomóc opłacać bieżące wydatki, na przykład mieszkanie, dojazdy lub materiały do nauki. Nie oznacza jednak, że bank płaci za konkretne zakupy albo że każdy wydatek związany ze studiami zostanie sfinansowany.
Wypłata kolejnych transz zależy od spełniania warunków kredytu. Bank przestaje wypłacać transze między innymi po skreśleniu z listy studentów, w czasie urlopu od zajęć i po ukończeniu studiów (art. 100 ust. 2). O takich zdarzeniach kredytobiorca musi niezwłocznie powiadomić bank (art. 100 ust. 3). Przed podpisaniem umowy sprawdź, jak potwierdza się kontynuowanie nauki. Ustal również, co stanie się po przerwaniu studiów lub ich wcześniejszym ukończeniu. To ważne, gdy planujesz wydatki na cały okres nauki.
Kto może się ubiegać o kredyt
Sam status studenta nie wystarcza do otrzymania kredytu. Kredyt może otrzymać student, który nie ukończył 30. roku życia. Dochód na osobę w jego rodzinie nie może przekraczać progu ogłaszanego przez ministra (art. 98 ust. 1 i 4). Doktorant może ubiegać się o kredyt do 35. roku życia (art. 210). Kredytu udziela bank lub SKOK, który zawarł umowę z BGK (art. 98 ust. 2). Bank bada także wniosek oraz wymagane zabezpieczenie spłaty. Jeśli nie masz majątku ani osoby, która może poręczyć kredyt, zapytaj o poręczenie BGK. Może ono objąć do 100% kapitału wraz z odsetkami (art. 98 ust. 2a). Nie zakładaj, że samo przyjęcie na studia oznacza zgodę na finansowanie.
Przygotowując wniosek, oddziel dokumenty potwierdzające naukę od dokumentów potrzebnych do oceny pozostałych warunków. Ich aktualny wykaz otrzymasz w banku przyjmującym wnioski. Nie utożsamiaj też studiów podyplomowych ze studiami dającymi status studenta: sama nazwa tych pierwszych nie przesądza o uprawnieniu do kredytu. Jeśli uczysz się w innej formie, sprawdź warunki właściwe dla swojej sytuacji.
Kiedy zaczyna się spłata i ile kosztuje kredyt
Spłata kapitału rozpoczyna się po okresie przewidzianym dla osoby kończącej naukę, a nie przy pierwszej wypłacie pieniędzy. Spłata zaczyna się po upływie 2 lat od ukończenia studiów, chyba że kredytobiorca złoży wniosek o wcześniejszy start. Liczba rat to dwukrotność liczby wypłaconych transz (art. 101 ust. 1–2). Taki odstęp nazywa się karencją w spłacie kredytu. Nie oznacza on umorzenia długu. Jeśli przerwiesz naukę albo przestaniesz spełniać warunki programu, zasady dalszych wypłat i spłaty mogą się zmienić. Sprawdź te sytuacje przed zawarciem umowy, zamiast planować spłatę wyłącznie według terminu ukończenia studiów.
Preferencyjne zasady mogą ograniczać część kosztu odsetek ponoszonego przez kredytobiorcę. Oprocentowanie to suma stałej marży banku, wynoszącej najwyżej 2 punkty procentowe, i 1,2 stopy redyskontowej weksli NBP (art. 101 ust. 3–3a). Kredytobiorca płaci połowę tego oprocentowania. Gdy nie ukończył studiów lub minął okres spłaty, płaci 0,75 (art. 101 ust. 4). Pozostałe odsetki pokrywa Fundusz Kredytów Studenckich. Nie oznacza to jednak, że kredyt jest nieoprocentowany lub tańszy od każdej innej oferty. Sprawdź, od czego zależy oprocentowanie kredytu, kto płaci odsetki w poszczególnych okresach i jakie inne koszty przewiduje umowa. Porównuj kwoty, które rzeczywiście trzeba będzie spłacić, a nie tylko wysokość otrzymywanej transzy.
Co może zmienić warunki spłaty
W określonych sytuacjach przepisy dopuszczają ulgę w spłacie lub umorzenie części albo całości zobowiązania. W trudnej sytuacji życiowej spłatę można zawiesić na najwyżej 12 miesięcy (art. 102 ust. 1). Częściowe umorzenie jest możliwe przy wyróżniającym wyniku ukończenia studiów lub szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Całkowite – między innymi przy trwałej utracie zdolności do spłaty lub śmierci kredytobiorcy (art. 102 ust. 2). Nie jest to jednak automatyczna nagroda za uzyskanie dyplomu. Ustal, jakie warunki trzeba spełnić, kto rozpatruje wniosek i jakie dokumenty potwierdzają uprawnienie do ulgi.
Przed wyborem kredytu zestaw przyszłą ratę z przewidywanymi wydatkami po studiach. Pomocny będzie plan budżetu domowego: pokaże, ile miejsca zostanie na spłatę po opłaceniu mieszkania i codziennych potrzeb. Na wniosek kredytobiorcy rata może zostać zmniejszona do 20% jego średniego miesięcznego dochodu (art. 101 ust. 6). Zapytaj bank także o skutki wcześniejszej spłaty oraz o zasady postępowania przy trudnościach finansowych. Nie przyjmuj z góry, że zmiana harmonogramu lub szybsze oddanie pieniędzy będzie bezkosztowe.
Najczęstsze pytania
Tak. To pożyczone pieniądze, a nie świadczenie bezzwrotne. Co do zasady kredytobiorca oddaje kapitał i ponosi koszt określony w zasadach kredytu. Przepisy przewidują możliwość ulg lub umorzenia w określonych sytuacjach, ale nie można zakładać, że samo ukończenie studiów zwolni ze spłaty.
Takie finansowanie służy również pokrywaniu kosztów utrzymania podczas nauki, nie tylko opłacaniu wydatków na uczelni. Pieniądze są wypłacane studentowi w częściach. Przed zawarciem umowy sprawdź jednak jej warunki, w tym okres wypłat i obowiązki związane z potwierdzaniem kontynuowania studiów.
Nie należy zakładać ani natychmiastowej spłaty całości, ani zachowania dotychczasowego harmonogramu. Po skreśleniu z listy studentów bank przestaje wypłacać transze. Przy nieukończonych studiach kredytobiorca płaci 0,75 oprocentowania zamiast połowy. Zgłoś zmianę bankowi oraz sprawdź umowę i zasady programu, aby ustalić dalsze obowiązki.
Źródła:
