Zabezpieczenie kredytu to prawo lub zobowiązanie, z którego kredytodawca może odzyskać pieniądze, gdy kredytobiorca nie spłaca długu. Może to być np. hipoteka na mieszkaniu, zastaw na samochodzie, poręczenie innej osoby albo weksel. W języku angielskim zabezpieczenie majątkowe nazywa się collateral.
Bank może żądać zabezpieczeń przewidzianych w Kodeksie cywilnym i prawie wekslowym, a także przyjętych zwyczajowo w obrocie. Rodzaj i wartość zabezpieczenia wpływają na decyzję kredytową, kwotę i oprocentowanie. Zabezpieczenie nie zastępuje jednak oceny zdolności kredytowej.
Zabezpieczenia rzeczowe
Zabezpieczenie rzeczowe obciąża konkretny majątek. Najważniejszym przykładem jest hipoteka, która pozwala wierzycielowi dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, kto jest jej właścicielem. Wierzyciel hipoteczny ma też pierwszeństwo przed wierzycielami osobistymi właściciela. Hipoteka powstaje dopiero z chwilą wpisu do księgi wieczystej.
Ruchomości, np. samochody i maszyny, zabezpiecza się zastawem rejestrowym. Do jego ustanowienia potrzebna jest umowa zastawnicza i wpis do rejestru zastawów prowadzonego przez sąd. Przy kredytach samochodowych banki stosują też przewłaszczenie na zabezpieczenie, czyli przeniesienie własności pojazdu na bank do czasu spłaty.
Zabezpieczenia osobiste
W poręczeniu poręczyciel zobowiązuje się wobec banku spłacić dług, jeśli kredytobiorca tego nie zrobi. Oświadczenie poręczyciela musi być złożone na piśmie, inaczej jest nieważne. Poręczyciel odpowiada swoim majątkiem, dlatego warto dokładnie sprawdzić, do jakiej kwoty i na jaki czas się zobowiązuje.
Częstym zabezpieczeniem jest też weksel in blanco, wypełniany przez bank zgodnie z deklaracją wekslową dopiero wtedy, gdy kredyt nie jest spłacany. Kredytodawca może również przyjąć przelew wierzytelności, np. z umowy z kontrahentem albo z polisy ubezpieczeniowej.
Wpływ zabezpieczenia na kredyt
Dobre zabezpieczenie zmniejsza ryzyko banku, więc kredyt hipoteczny jest zwykle tańszy niż gotówkowy bez zabezpieczenia. Bank wycenia zabezpieczenie i ustala, jaką część jego wartości może sfinansować. Przy kredycie hipotecznym liczy się m.in. relacja kwoty kredytu do wartości nieruchomości.
Zabezpieczenie oznacza dla kredytobiorcy realne ryzyko utraty majątku. Gdy dług nie jest spłacany, bank może skierować sprawę do egzekucji z nieruchomości albo zaspokoić się z przedmiotu zastawu. Przed podpisaniem umowy warto więc sprawdzić, co dokładnie obciąża się na rzecz banku.
Najczęstsze pytania
Rzeczowe, np. hipoteka, zastaw rejestrowy i przewłaszczenie na zabezpieczenie, oraz osobiste, np. poręczenie, weksel i przelew wierzytelności. Często bank łączy kilka zabezpieczeń.
Z chwilą wpisu do księgi wieczystej. Sama umowa z bankiem lub oświadczenie właściciela nie wystarczą do jej powstania.
Nie. Oświadczenie poręczyciela musi być złożone na piśmie pod rygorem nieważności.
To angielska nazwa zabezpieczenia w postaci majątku, np. nieruchomości, papierów wartościowych lub środków pieniężnych. Na rynkach finansowych tym terminem określa się też zabezpieczenie transakcji, np. pożyczek papierów wartościowych.
Źródła:
- Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38), art. 93 ust. 1
- Ustawa o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1066), art. 65 ust. 1 i art. 67
- Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. 2018 poz. 2017 ze zm.), art. 2 ust. 1 i art. 36 ust. 2
- Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), art. 509 i 876
