Dźwignia finansowa (ang. leverage) to finansowanie inwestycji lub działalności częściowo pieniędzmi pożyczonymi, a nie tylko własnymi. Dzięki niej można kontrolować większe aktywa, niż pozwala na to kapitał własny. Zmiana ich wartości przekłada się wtedy na proporcjonalnie większy zysk albo większą stratę z własnych pieniędzy.
Zjawisko to nazywa się też efektem dźwigni albo efektem lewara. Dźwignia działa korzystnie, gdy zwrot z inwestycji jest wyższy niż koszt długu. Gdy jest niższy, pogarsza wynik i może doprowadzić do utraty wkładu własnego.
Jak działa dźwignia w firmie
Firma, która finansuje się częściowo kredytem, może zwiększyć zwrot z kapitału własnego, czyli ROE. Warunek jest taki, że aktywa kupione za pożyczone pieniądze zarabiają więcej, niż wynoszą odsetki. Każda złotówka długu dokłada wtedy nadwyżkę do zysku właścicieli.
Odsetki trzeba płacić także w gorszych latach. Przy spadku sprzedaży koszt długu pozostaje, więc zysk spada szybciej niż przychody. Wysokie zadłużenie zwiększa ryzyko utraty płynności i może utrudnić uzyskanie kolejnego finansowania.
Przykład
Firma ma 1 mln zł kapitału własnego i zarabia na aktywach 10% rocznie przed podatkiem, czyli 100 000 zł. Zwrot z kapitału własnego wynosi 10%. Jeśli pożyczy dodatkowo 1 mln zł na 6% i zainwestuje w ten sam sposób, zarobi 200 000 zł i zapłaci 60 000 zł odsetek.
Zysk wyniesie wtedy 140 000 zł, a zwrot z kapitału własnego 14%. Jeżeli jednak aktywa zarobią tylko 4%, firma z długiem uzyska 20 000 zł zysku, czyli 2% kapitału. Bez długu zarobiłaby 4%. Dźwignia działa więc w obie strony.
Dźwignia u inwestora indywidualnego
Najczęstszym przykładem dźwigni w finansach osobistych jest kredyt hipoteczny. Kupując mieszkanie za 500 000 zł z wkładem własnym 100 000 zł, kontroluje się nieruchomość pięć razy większą niż własny wkład. Wzrost ceny o 10% to 50% zysku od wkładu, a spadek o 10% to połowa wkładu mniej.
Dźwignię wykorzystują też instrumenty pochodne, np. kontrakty terminowe i kontrakty CFD. Inwestor wpłaca tylko depozyt zabezpieczający, a zysk lub strata liczy się od całej wartości pozycji. Przed udostępnieniem takich instrumentów firma inwestycyjna ocenia wiedzę i doświadczenie klienta i ostrzega, gdy produkt nie jest dla niego odpowiedni.
Jak mierzy się dźwignię
W firmach dźwignię opisuje się relacją długu do kapitału własnego albo udziałem zobowiązań w aktywach. Na rynkach instrumentów pochodnych podaje się ją jako stosunek wartości pozycji do depozytu, np. 10:1. Im wyższa dźwignia, tym mniejszy ruch ceny wystarcza do utraty całego zaangażowanego kapitału.
Od dźwigni finansowej odróżnia się dźwignię operacyjną. Wynika ona z kosztów stałych firmy, np. czynszu i wynagrodzeń, które sprawiają, że zysk operacyjny zmienia się szybciej niż sprzedaż.
Najczęstsze pytania
Tak. Efekt dźwigni, efekt lewara i dźwignia finansowa opisują ten sam mechanizm: korzystanie z długu w celu zwiększenia skali inwestycji i potencjalnego zwrotu z kapitału własnego.
Gdy zwrot z inwestycji finansowanej długiem jest wyższy niż koszt tego długu. Jeśli jest niższy, dźwignia obniża zwrot z kapitału własnego, a przy dużych spadkach może pochłonąć cały wkład.
Że wartość pozycji jest dziesięć razy większa niż wpłacony depozyt. Zmiana ceny o 1% oznacza wtedy zmianę o około 10% w stosunku do depozytu, w górę albo w dół.
Tak. Mieszkanie kupione z niewielkim wkładem własnym zmienia wartość od całej ceny, więc zmiana ceny nieruchomości przekłada się na znacznie większą zmianę wartości wkładu.
Źródła:
