Oszczędności to pieniądze odłożone z myślą o przyszłych wydatkach lub nieprzewidzianych potrzebach. Można je przechowywać w gotówce albo na rachunku bankowym. Samo odkładanie pieniędzy nazywa się oszczędzaniem, a zgromadzona kwota stanowi oszczędności. Dla osoby prywatnej mogą oznaczać rezerwę na utratę dochodu lub planowany zakup. Dla małego przedsiębiorcy mogą być środkami na okres, w którym wpływy nie pokrywają bieżących wydatków. Sposób przechowywania pieniędzy zależy przede wszystkim od tego, kiedy będą potrzebne i jakie ryzyko można zaakceptować.
Skąd biorą się oszczędności
Oszczędności powstają wtedy, gdy część dostępnych pieniędzy pozostaje po pokryciu wydatków i zostaje odłożona. Nie trzeba czekać na duże nadwyżki: ważniejsza jest kwota, którą da się odkładać bez zaniedbywania bieżących zobowiązań. Pomaga rozdzielenie pieniędzy przeznaczonych na codzienne płatności od środków na przyszłość. Dzięki temu łatwiej ocenić, ile faktycznie pozostaje do dyspozycji. Punktem wyjścia może być prowadzenie budżetu domowego.
U przedsiębiorcy odłożone pieniądze nie zawsze są wolną nadwyżką. Część środków na rachunku może być potrzebna do opłacenia dostaw, wynagrodzeń lub innych przewidywalnych kosztów. Dopiero po uwzględnieniu takich płatności można ocenić wielkość rezerwy. Podobna zasada dotyczy domowych finansów: pieniądze odłożone na znany, bliski wydatek pełnią inną funkcję niż rezerwa na zdarzenia, których nie da się zaplanować.
Rezerwa na nieprzewidziane wydatki
Część oszczędności może tworzyć poduszkę finansową, czyli rezerwę na nagły wydatek albo przerwę w dochodach. Jej zadaniem nie jest osiąganie możliwie wysokiego zysku. Liczy się przede wszystkim możliwość skorzystania z pieniędzy wtedy, gdy są potrzebne. Środki przeznaczone na taki cel dobrze odróżnić od pieniędzy zbieranych na wakacje, remont lub większy zakup. Więcej o tym podejściu wyjaśnia tekst o budowaniu poduszki finansowej.
Wielkość potrzebnej rezerwy zależy od wydatków i stabilności dochodu danej osoby lub firmy. Kto ma nieregularne wpływy, może potrzebować innego zapasu niż ktoś z przewidywalnym dochodem. Znaczenie mają też zobowiązania, których nie można łatwo odłożyć. Nie istnieje jedna kwota odpowiednia dla wszystkich. Przy ustalaniu własnego celu lepiej uwzględnić rzeczywiste koszty niż kierować się samą wysokością wpływów.
Gdzie trzymać odłożone pieniądze
Gotówka jest dostępna bez zlecania wypłaty, ale nie przynosi odsetek i wymaga bezpiecznego przechowywania. Rachunek oszczędnościowy pozwala oddzielić środki od pieniędzy na codzienne płatności. Lokata zwykle wiąże się z ustalonym okresem przechowywania pieniędzy, dlatego może być mniej wygodna dla rezerwy potrzebnej nagle. Przed wyborem sposobu przechowywania sprawdź zasady dostępu do środków oraz warunki naliczania odsetek. Porównanie znajdziesz w materiale o koncie oszczędnościowym i lokacie.
Depozyty bankowe mogą podlegać ochronie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, lecz znaczenie mają warunki tej ochrony. Gwarancja obejmuje środki jednej osoby w jednym banku lub SKOK-u do równowartości 100 000 euro. Nie należy zrównywać z depozytem zakupu jednostek funduszu inwestycyjnego, akcji czy nieruchomości. Takie aktywa mogą służyć budowaniu majątku, ale ich wartość może się zmieniać, a zamiana na gotówkę może wymagać czasu. Pieniądze potrzebne wkrótce i środki odkładane na odległy cel nie muszą więc trafiać w to samo miejsce.
Co wpływa na wartość oszczędności
Stan rachunku pokazuje kwotę pieniędzy, ale nie mówi wszystkiego o ich sile nabywczej. Gdy ceny rosną, za tę samą kwotę można z czasem kupić mniej. Odsetki mogą częściowo ograniczać ten efekt, lecz sam wzrost salda nie oznacza jeszcze wzrostu realnej wartości oszczędności. Od odsetek od lokat i rachunków bank pobiera też 19% zryczałtowanego podatku. Dlatego przy ocenie wyniku trzeba odróżniać kwotę widoczną na rachunku od tego, jakie wydatki można nią pokryć.
Znaczenie mają również dostępność pieniędzy i ryzyko straty. Wyższy oczekiwany zysk nie zastępuje rezerwy, jeśli środki mogą być potrzebne w dowolnym momencie. Z kolei trzymanie wszystkich pieniędzy w łatwo dostępnym miejscu nie musi odpowiadać każdemu odległemu celowi. Praktyczny podział oszczędności wynika z ich przeznaczenia: osobno można traktować bieżącą rezerwę, znane przyszłe wydatki i środki odkładane na dalszą przyszłość.
Najczęstsze pytania
Oszczędności to pieniądze już odłożone na później. Oszczędzanie jest działaniem, które pozwala je zgromadzić, na przykład regularnym odkładaniem części dochodu. Można więc oszczędzać przez pewien czas, aby zbudować rezerwę na nagłe potrzeby albo zebrać środki na określony wydatek.
Rachunek oszczędnościowy służy do przechowywania pieniędzy z możliwością korzystania z nich. Przed wpłatą sprawdź jednak warunki konkretnego rachunku, zwłaszcza zasady wypłat i naliczania odsetek. Dla rezerwy awaryjnej istotne jest nie tylko oprocentowanie, lecz także wygodny dostęp do pieniędzy.
W potocznym języku inwestycje bywają zaliczane do oszczędności, bo służą przyszłym potrzebom. W praktyce trzeba je odróżniać od odłożonych pieniędzy: wartość inwestycji może spaść, a odzyskanie gotówki może potrwać. Dlatego środki na pilne wydatki wymagają innego podejścia niż kapitał przeznaczony na dalszą przyszłość.
Źródła:
