Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to spółka kapitałowa, która działa we własnym imieniu i ma majątek odrębny od majątku wspólników. Może zawierać umowy, zaciągać zobowiązania i prowadzić działalność gospodarczą. Wspólnik co do zasady nie odpowiada za jej długi tylko dlatego, że posiada udziały.
Określenie „ograniczona odpowiedzialność” nie oznacza jednak, że działalność jest pozbawiona ryzyka. Wspólnik może stracić środki wniesione do spółki, a osoba zasiadająca w zarządzie musi liczyć się z odrębnymi zasadami odpowiedzialności. Dla kontrahenta ważne jest więc, czy umowę zawiera ze spółką, czy z jej wspólnikiem osobiście.
Czy wspólnik odpowiada za długi spółki?
Za zobowiązania spółki odpowiada przede wszystkim ona sama, swoim majątkiem. Udział we własności spółki nie czyni wspólnika dłużnikiem jej kontrahentów. Nie należy jednak mówić, że wspólnik odpowiada „do wysokości wkładu”. Zasadą jest brak jego osobistej odpowiedzialności za długi spółki, a nie odpowiedzialność ograniczona do określonej kwoty. Wkład to majątek przekazany spółce, który może być zagrożony, gdy działalność przynosi straty.
Sytuacja zmienia się, jeśli wspólnik sam przyjmie zobowiązanie, na przykład poręczy dług spółki. Odpowiada wtedy na podstawie własnego zobowiązania, a nie z racji posiadania udziałów. Inaczej wygląda też pozycja osoby pełniącej funkcję w zarządzie. Gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, przepisy przewidują odpowiedzialność członków zarządu oraz możliwość uwolnienia się od niej po spełnieniu określonych przesłanek. Więcej wyjaśnia hasło o odpowiedzialności cywilnej członków zarządu.
Jak powstaje spółka i czym jest kapitał zakładowy?
Założenie spółki wymaga zawarcia umowy i dopełnienia czynności potrzebnych do jej rejestracji. Umowę można sporządzić w formie aktu notarialnego albo zawrzeć przy użyciu ustawowego wzorca w systemie teleinformatycznym. Po wpisie do rejestru spółka uzyskuje osobowość prawną. Przed wpisem może działać jako spółka w organizacji, lecz zasady odpowiedzialności za jej zobowiązania są wtedy inne. Dlatego przy podpisywaniu umowy trzeba ustalić, na jakim etapie jest spółka.
Kapitał zakładowy tworzą wkłady przypisane do udziałów wspólników. Kapitał zakładowy musi wynosić co najmniej 5000 zł, a wartość nominalna udziału – co najmniej 50 zł. Sam kapitał nie jest jednak pulą pieniędzy stale odłożoną na spłatę wierzycieli. Spółka może wykorzystywać wniesione środki w swojej działalności. Wkładem może być także określony składnik majątku, czyli wkład niepieniężny do spółki. Przy zawieraniu umowy na ustawowym wzorcu obowiązują jednak ograniczenia dotyczące rodzaju wkładów.
Kto podejmuje decyzje i reprezentuje spółkę?
Sprawy spółki prowadzi zarząd, który reprezentuje ją również wobec innych osób i podmiotów. Umowa spółki oraz przepisy wyznaczają sposób działania zarządu i zakres decyzji zastrzeżonych dla wspólników. Samo posiadanie udziałów nie daje prawa do podpisywania umów w imieniu spółki. Jeśli wspólnik chce ją reprezentować, potrzebuje odpowiedniego umocowania albo funkcji, z którą wiąże się uprawnienie do reprezentacji.
Zgromadzenie wspólników podejmuje uchwały w sprawach należących do jego kompetencji, na przykład dotyczących podziału zysku. Wspólnik wpływa więc na spółkę przez uprawnienia związane z udziałami, ale nie zastępuje zarządu w codziennym prowadzeniu jej spraw. Ta różnica ma praktyczne znaczenie przy rozmowach z bankiem, dostawcą lub przyszłym inwestorem. Samo stwierdzenie, że ktoś jest właścicielem spółki, nie wyjaśnia jeszcze, kto może ją skutecznie reprezentować.
Co dzieje się z zyskiem i udziałami?
Zysk wypracowany przez spółkę nie staje się automatycznie prywatnym dochodem wspólnika. O jego przeznaczeniu decyduje się zgodnie z przepisami i umową spółki. Może pozostać w spółce albo zostać przeznaczony do wypłaty wspólnikom, jeśli spełnione są warunki podziału. Spółka rozlicza własny podatek dochodowy, a wypłata zysku może rodzić osobne skutki podatkowe dla otrzymującego. Dywidenda wypłacana osobie fizycznej podlega co do zasady zryczałtowanemu podatkowi w wysokości 19%. Dlatego wyniku finansowego spółki nie należy utożsamiać z pieniędzmi dostępnymi na prywatne wydatki wspólnika.
Udziały określają prawa wspólnika w spółce. Można je zbyć, lecz nie zawsze wystarczy zwykła pisemna umowa: przepisy przewidują wymogi dotyczące formy, a umowa spółki może ograniczać zbywanie. Umowa zbycia wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a w spółce założonej na wzorcu może być zawarta także w systemie teleinformatycznym. Przed transakcją trzeba więc przeczytać umowę spółki i sprawdzić, kto może wyrazić wymaganą zgodę. Osobnym zagadnieniem jest zbycie udziałów w spółce. Sprzedaż udziałów zmienia osobę wspólnika, ale sama w sobie nie oznacza sprzedaży majątku należącego do spółki.
Najczęstsze pytania
Tak, spółka może mieć jednego wspólnika. Nadal pozostaje podmiotem odrębnym od tej osoby, z własnym majątkiem i zobowiązaniami. Nie oznacza to jednak, że obowiązki związane z prowadzeniem spółki są takie same jak przy jednoosobowej działalności gospodarczej. Spółki nie może natomiast zawiązać wyłącznie inna jednoosobowa spółka z o.o.
Samo posiadanie udziałów co do zasady nie powoduje odpowiedzialności prywatnym majątkiem za długi spółki. Odpowiedź może być inna, jeśli właściciel osobiście poręczył jej zobowiązanie albo ponosi odpowiedzialność z innego tytułu, na przykład jako członek zarządu.
Nie. Kapitał zakładowy nie jest kwotą, którą spółka musi stale trzymać na rachunku. Wniesiony majątek może służyć prowadzeniu działalności. Zapis o kapitale w dokumentach spółki nie potwierdza więc, ile gotówki spółka ma obecnie do dyspozycji.
Źródła:
