Ryzyko rynkowe to możliwość straty wskutek niekorzystnych zmian cen i innych wielkości rynkowych. Dotyczy między innymi akcji, obligacji, walut oraz surowców. Jeśli ich cena lub kurs zmieni się w niekorzystnym kierunku, wartość inwestycji może spaść. Ryzyko występuje również wtedy, gdy inwestor jeszcze niczego nie sprzedał.
Znaczenie mają nie tylko same wahania, lecz także to, na co inwestor jest narażony. Ta sama zmiana kursu może pomóc osobie otrzymującej pieniądze w obcej walucie i zaszkodzić osobie, która musi w tej walucie zapłacić. Ryzyko rynkowe nie oznacza więc, że strata na pewno wystąpi.
Co powoduje zmianę wartości inwestycji
Cena akcji może reagować na nastroje inwestorów i zmiany oczekiwań wobec całego rynku. Na obligacje o stałym oprocentowaniu wpływają między innymi zmiany rynkowych stóp procentowych. Gdy rynkowe stopy rosną, cena takiej obligacji zwykle spada. Jej wcześniej ustalone płatności stają się mniej atrakcyjne na tle nowych możliwości inwestowania. Mechanizm ten dotyczy ceny sprzedaży przed wykupem, a nie automatycznej zmiany zapisanych w obligacji płatności.
Przy aktywach wycenianych w obcej walucie liczy się również kurs wymiany. Inwestycja może zyskać w swojej walucie, a po przeliczeniu na złote przynieść słabszy wynik. Zmiany cen surowców oddziałują natomiast zarówno na inwestycje powiązane z nimi, jak i na koszty przedsiębiorstw. Osobnym zagadnieniem jest utrata siły nabywczej pieniądza przez inflację. Może ona wpływać na rynki, ale nie jest po prostu inną nazwą ryzyka zmian cen aktywów. Szerzej o kursach mówi hasło rynek walutowy.
Jak ryzyko rynkowe wygląda w praktyce
Osoba kupująca akcje widzi ryzyko rynkowe w zmianach ich ceny. Posiadacz obligacji może zauważyć je wtedy, gdy chce sprzedać papier przed wykupem. Mały przedsiębiorca odczuwa je na przykład przy zapłacie faktury w obcej walucie: potrzebna kwota w złotych zależy od kursu. W każdym przypadku najpierw trzeba ustalić, która zmiana rynkowa może pogorszyć wynik.
Ważne są też skala narażenia i moment, w którym potrzebne będą pieniądze. Przejściowy spadek wyceny ma inne skutki dla osoby mogącej czekać niż dla kogoś, kto musi sprzedać inwestycję. Sam wykres wcześniejszych notowań nie pokaże wszystkich możliwych strat. Historyczna zmienność opisuje przeszłe wahania, lecz nie wyznacza bezpiecznej granicy przyszłego spadku. Koszt wyjścia z inwestycji zależy również od możliwości znalezienia kupującego.
Czym różni się od innych rodzajów ryzyka
Ryzyko rynkowe wynika ze zmian wielkości takich jak ceny, kursy czy stopy procentowe. Ryzyko kredytowe dotyczy natomiast sytuacji, w której dłużnik nie spłaca zobowiązania zgodnie z warunkami. W przypadku obligacji oba zagrożenia mogą występować jednocześnie. Jej cena może spaść po zmianie rynkowych stóp, a niezależnie od tego mogą pojawić się wątpliwości co do spłaty przez emitenta. W dokumencie zawierającym kluczowe informacje (KID) produktu inwestycyjnego oba ryzyka łączy ogólny wskaźnik ryzyka w skali od 1 do 7. Pokazuje on prawdopodobieństwo straty z powodu zmian rynkowych albo braku możliwości wypłaty pieniędzy przez twórcę produktu.
Odrębne jest ryzyko płynności, czyli trudność w szybkim zbyciu aktywa po akceptowalnej cenie. Przy małej liczbie chętnych na zakup inwestor może być zmuszony do znacznej obniżki ceny. W praktyce rodzaje ryzyka często się łączą: spadek notowań może skłonić wielu inwestorów do sprzedaży, a znalezienie kupującego może stać się trudniejsze. Dlatego sama informacja o bieżącej wycenie nie wystarcza do oceny inwestycji.
Jak ograniczać narażenie na wahania
Najpierw sprawdź, od których cen lub kursów zależy twój wynik. Następnie oceń, czy ewentualna strata nie zagrozi wydatkom, które musisz ponieść. Rozłożenie środków między różne aktywa może zmniejszyć zależność od pojedynczej inwestycji. Dywersyfikacja portfela nie usuwa jednak wahań, które dotykają wielu rynków naraz. Nie chroni też przed każdą stratą, zwłaszcza gdy wybrane aktywa reagują podobnie na te same zdarzenia.
Gdy problemem są zmiany kursu, można rozważyć zabezpieczenie przyszłej płatności. Zabezpieczenie ryzyka walutowego może ograniczyć skutki niekorzystnej zmiany kursu, ale zwykle ogranicza też korzyść ze zmiany korzystnej. Warunki takiego rozwiązania trzeba porównać z wielkością i terminem planowanej płatności. Inwestor powinien także rozumieć, jakie nowe koszty lub ryzyka wiążą się z wybraną metodą zabezpieczenia. Żadna metoda nie daje pewności osiągnięcia zysku.
Najczęstsze pytania
Nie. Oznacza możliwość straty, a nie pewność jej wystąpienia. Ceny i kursy mogą zmieniać się również na twoją korzyść. Znaczenie ma kierunek zmiany, rodzaj inwestycji oraz to, czy musisz ją sprzedać w danym momencie.
Tak. Cena obligacji może zmieniać się przed wykupem, między innymi pod wpływem rynkowych stóp procentowych. Ma to znaczenie, jeśli chcesz sprzedać ją wcześniej. Osobno należy ocenić ryzyko, że emitent nie wywiąże się ze swoich zobowiązań.
Nie. Podział środków między różne aktywa może ograniczyć skutki spadku ceny pojedynczej inwestycji. Gdy jednak wiele rynków spada jednocześnie, straty mogą objąć znaczną część portfela. Dywersyfikacja zmienia strukturę narażenia, ale nie gwarantuje ochrony kapitału.
Zestaw kwoty, które otrzymasz w obcej walucie, z kwotami, które musisz w niej zapłacić. Uwzględnij również inwestycje wyceniane w tej walucie i termin wymiany pieniędzy. Dzięki temu zobaczysz, czy niekorzystna zmiana kursu podniesie twój koszt lub obniży wartość posiadanych środków w złotych.
Źródła:
