Market maker to uczestnik rynku finansowego, który podaje ceny, po jakich jest gotów kupić i sprzedać dany instrument. Po polsku mówi się o nim „animator rynku” lub „twórca rynku”. Jego oferty ułatwiają zawarcie transakcji, gdy trudno szybko znaleźć drugą stronę. Nie oznacza to jednak, że każdy inwestor zawsze sprzeda lub kupi instrument po oczekiwanej cenie. Dostępna ilość może być ograniczona, a warunki ofert zmieniają się wraz z sytuacją rynkową.
Jak działają oferty market makera
Market maker przedstawia cenę kupna i cenę sprzedaży dla wybranego instrumentu. Cena kupna mówi, ile jest gotów zapłacić za instrument oferowany przez inwestora. Cena sprzedaży wskazuje, za ile jest gotów go oddać. Zwykle podaje też ilość, której dotyczy oferta. Inwestor widzi więc nie tylko cenę, lecz także zakres dostępnego obrotu.
Te ceny nie są tym samym co ostatnia cena zawartej transakcji. Oferta może się zmienić, zanim inwestor złoży zlecenie. Podobnie ostatnia transakcja nie przesądza, po jakiej cenie uda się zawrzeć następną. To rozróżnienie pomaga właściwie czytać notowania instrumentów finansowych, zwłaszcza gdy handel danym instrumentem jest niewielki.
Market maker dostosowuje oferty do innych zleceń, zmian cen oraz własnego ryzyka. Gdy kupi instrument od inwestora, nie musi od razu znaleźć nabywcy na tę samą ilość. Może przez pewien czas utrzymywać pozycję, której wartość się zmienia. Dlatego jego gotowość do handlu nie oznacza gotowości do przyjęcia każdego zlecenia bez ograniczeń.
Co animator zmienia w płynności instrumentu
Instrument jest płynniejszy, gdy inwestor może stosunkowo łatwo zawrzeć transakcję bez dużej różnicy między oczekiwaną a uzyskaną ceną. Oferty market makera zwiększają szansę, że po drugiej stronie zlecenia znajdzie się uczestnik gotowy handlować. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy inni inwestorzy składają zlecenia rzadko lub w niewielkich ilościach.
Obecność animatora nie gwarantuje jednak płynności w każdej sytuacji. Jego oferta może obejmować mniej instrumentów, niż inwestor chce kupić lub sprzedać. Przy większym zleceniu pozostała część może zostać wykonana po innych cenach albo czekać na kolejne oferty. Sam fakt, że instrument jest przedmiotem handlu na giełdzie papierów wartościowych, również nie zapewnia łatwego wyjścia z inwestycji.
Przy ocenie płynności patrz na aktualne ceny kupna i sprzedaży oraz ilości dostępne po obu stronach rynku. Pomocna jest także informacja, jak często dochodzi do transakcji. Wolumen obrotu instrumentem pokazuje skalę wcześniejszego handlu, ale nie jest obietnicą, że równie łatwo zawrzesz następną transakcję.
Spread i ryzyko market makera
Różnica między ceną sprzedaży a ceną kupna podawaną przez market makera to spread. Z punktu widzenia inwestora jest ona częścią kosztu natychmiastowej zamiany instrumentu na gotówkę lub odwrotnie. Im większa różnica, tym mniej korzystne może być szybkie kupno, a następnie sprzedaż po aktualnych ofertach. Do oceny pełnego kosztu transakcji trzeba uwzględnić także inne opłaty, jeśli występują.
Spread może być źródłem przychodu market makera, lecz nie stanowi pewnego zysku. Ceny mogą zmienić się między zakupem instrumentu a jego późniejszą sprzedażą. Animator ponosi też ryzyko, że zgromadzi pozycję, której nie zdoła zamknąć na korzystnych warunkach. Z tego powodu może zmieniać ceny i dostępne ilości, gdy rośnie niepewność na rynku.
Wąski spread wygląda korzystnie, ale nie wystarcza do oceny oferty. Jeżeli obejmuje małą ilość, większe zlecenie może zostać zrealizowane na mniej korzystnych poziomach cenowych. Z kolei szeroki spread może sygnalizować, że zawarcie transakcji jest trudniejsze lub bardziej ryzykowne dla podmiotu wystawiającego oferty. Porównuj więc cenę z dostępną ilością.
Animator rynku a pośrednik inwestora
Market maker handluje jako druga strona transakcji: przedstawia własną gotowość kupna i sprzedaży. Pośrednik przyjmujący zlecenie inwestora pełni inną funkcję. Przekazuje lub wykonuje zlecenie zgodnie z zasadami właściwymi dla świadczonej usługi. Te role mogą występować w tej samej organizacji, ale nie należy ich utożsamiać przy ocenie konkretnej transakcji.
Jeśli składasz zlecenie przez pośrednika, sama obecność market makera nie przesądza o uzyskanej cenie. Znaczenie mają między innymi rodzaj zlecenia, dostępne oferty oraz sposób jego wykonania. Osobnym zagadnieniem są zasady najlepszego wykonania zlecenia. Dotyczą one działania pośrednika wobec klienta, a nie obietnicy, że animator zawsze poda najkorzystniejszą cenę.
Na polskiej giełdzie spotkasz określenie „animator” używane w ramach zasad danego rynku. Konkretne obowiązki związane z podawaniem ofert zależą od tych zasad i uzgodnień dotyczących instrumentu. Nie zakładaj więc, że każdy market maker musi działać bez przerwy albo utrzymywać taki sam spread. Przy konkretnym instrumencie sprawdź, jakie warunki animowania mają do niego zastosowanie.
Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi definiuje animatora rynku jako podmiot zobowiązany stale i według ustalonych zasad do kupowania lub sprzedawania instrumentów na własny rachunek. Celem jest wspomaganie płynności danego instrumentu (art. 3 pkt 33d). Firma inwestycyjna animująca rynek za pomocą handlu algorytmicznego zawiera pisemną umowę z podmiotem prowadzącym system obrotu (art. 74f ust. 1 pkt 3). Musi też regularnie zapewniać płynność i działać w sposób ciągły przez określoną liczbę godzin notowań (ust. 1 pkt 2 i ust. 3).
Najczęstsze pytania
Nie. Market maker może wystawiać ofertę kupna, ale dotyczy ona określonej ilości i aktualnych warunków. Jeśli chcesz sprzedać więcej, całe zlecenie nie musi zostać wykonane po widocznej cenie. Oferta może też ulec zmianie, zanim złożysz zlecenie.
Spread, czyli różnica między podawaną ceną sprzedaży i kupna, może być źródłem jego przychodu. Nie jest jednak gwarantowaną marżą. Market maker ponosi ryzyko zmiany wartości instrumentów, które kupił i nadal posiada, a wynik jego działalności zależy również od kosztów.
Animator proponuje ceny, po których jest gotów handlować, ale nie wyznacza samodzielnie wartości instrumentu dla całego rynku. Inni uczestnicy mogą składać własne zlecenia i zawierać transakcje. Cena dostępna dla inwestora zależy od aktualnych ofert oraz warunków jego zlecenia.
Źródła:
