Kapitał obrotowy to zasoby, które przedsiębiorstwo wykorzystuje do finansowania bieżącej działalności. W analizie finansowej tym określeniem często nazywa się kapitał obrotowy netto: różnicę między aktywami obrotowymi a zobowiązaniami krótkoterminowymi. Pokazuje ona, jaka część tych aktywów pozostaje po odjęciu wskazanych zobowiązań.
Termin bywa jednak używany także w znaczeniu brutto, jako nazwa samych aktywów obrotowych. Dlatego przed oceną wyniku trzeba sprawdzić, które znaczenie przyjęto. Sama dodatnia różnica nie oznacza jeszcze, że firma ma gotówkę na każdą zbliżającą się płatność.
Co wchodzi do kapitału obrotowego netto?
Aby obliczyć kapitał obrotowy netto, odejmij zobowiązania krótkoterminowe od aktywów obrotowych. W bilansie aktywa obrotowe to zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe (m.in. środki pieniężne) i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Ustawa o rachunkowości zalicza do nich co do zasady aktywa zużywane, sprzedawane lub wymagalne w ciągu 12 miesięcy (art. 3 ust. 1 pkt 18). Należności z tytułu dostaw i usług trafiają tu w całości, bez względu na termin zapłaty. To różne zasoby: gotówką można płacić od razu, lecz towar trzeba najpierw sprzedać, a należność odzyskać. Zakres poszczególnych pozycji zależy od przyjętej prezentacji sprawozdania. Więcej o jednej ze składowych przeczytasz w haśle o aktywach obrotowych firmy.
Zobowiązania krótkoterminowe obejmują pozycje prezentowane w bilansie jako wymagające rozliczenia w krótkim okresie. W bilansie trafiają tu m.in. wszystkie zobowiązania z tytułu dostaw i usług, także wymagalne po ponad 12 miesiącach (pasywa B.III). Mogą to być między innymi kwoty należne dostawcom lub krótkoterminowa część zadłużenia. Do obliczenia użyj danych z tego samego dnia i stosuj tę samą metodę w kolejnych okresach. Inaczej zmiana wyniku może wynikać ze sposobu liczenia, a nie ze zmiany sytuacji firmy.
Jak odczytać wynik obliczenia?
Przyjmijmy umowne dane: aktywa obrotowe wynoszą 120 000 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 85 000 zł. Kapitał obrotowy netto to 35 000 zł, ponieważ 120 000 zł minus 85 000 zł daje 35 000 zł. Kontrolnie: dodanie 35 000 zł do 85 000 zł daje 120 000 zł. To przykład rachunku, nie ocena, czy taki poziom wystarczyłby konkretnej firmie.
Wynik dodatni oznacza przewagę aktywów obrotowych nad zobowiązaniami krótkoterminowymi. Wynik ujemny wskazuje sytuację odwrotną, ale sam nie przesądza o niewypłacalności. Liczy się również to, kiedy klienci zapłacą, jak szybko firma sprzeda zapasy i kiedy musi uregulować własne rachunki. Z kolei wysoki wynik nie zawsze jest korzystny: może wynikać z zapasów, które trudno sprzedać. Ocenę warto zestawić ze wskaźnikiem płynności finansowej.
Dlaczego kapitał obrotowy nie jest gotówką?
Sprzedaż z odroczoną płatnością może zwiększyć należności, choć pieniądze jeszcze nie wpłynęły. Zakup towaru może zwiększyć zapasy, które dopiero czekają na odbiorcę. Obie pozycje wchodzą do aktywów obrotowych, lecz żadna nie sfinansuje natychmiast płatności bez dodatkowego działania. Dlatego przy planowaniu wydatków firma powinna osobno śledzić stan rachunku oraz terminy spodziewanych wpływów. Szerzej wyjaśnia to hasło o należnościach od kontrahentów.
Kapitał obrotowy netto jest obrazem sytuacji na określony dzień, a przepływy pieniężne pokazują ruch gotówki w danym okresie. Te informacje odpowiadają na różne pytania. Firma może wykazać dodatni kapitał obrotowy i jednocześnie mieć trudność z opłaceniem faktury w terminie. Może też uzyskać wpływ od klienta, który poprawi stan gotówki, lecz nie zmieni samej różnicy: należność zostanie wtedy zastąpiona pieniędzmi.
Jak firma może wpływać na jego poziom?
Na kapitał obrotowy wpływają decyzje o wielkości zapasów, terminach płatności i sposobie finansowania zakupów. Mniejsze zapasy mogą uwolnić środki, ale zbyt małe utrudnią realizację zamówień. Szybsze inkasowanie należności może poprawić dostępność gotówki. Odroczenie płatności u dostawcy daje więcej czasu na zdobycie środków, lecz zwiększa zobowiązania krótkoterminowe i może obniżyć kapitał obrotowy netto.
Finansowanie zewnętrzne również wymaga właściwej interpretacji. Wpływ środków z kredytu może poprawić dostępność gotówki, ale jednocześnie tworzy obowiązek spłaty. Jego wpływ na kapitał obrotowy netto zależy od ujęcia zadłużenia w bilansie. Przedsiębiorca powinien więc porównywać nie tylko sam wynik, lecz także terminy wpływów i wydatków. Osobnym zagadnieniem jest kredyt obrotowy dla firmy.
Najczęstsze pytania
Od aktywów obrotowych odejmij zobowiązania krótkoterminowe. Dane najlepiej pobrać z bilansu sporządzonego na ten sam dzień. Jeśli porównujesz kilka okresów, upewnij się, że za każdym razem uwzględniasz te same rodzaje pozycji.
Nie. Oznacza, że zobowiązania krótkoterminowe przewyższają aktywa obrotowe według przyjętej metody liczenia. Aby ocenić ryzyko braku pieniędzy, trzeba jeszcze sprawdzić terminy płatności, spodziewane wpływy i dostępność finansowania.
Kapitał obrotowy brutto oznacza aktywa obrotowe. Kapitał obrotowy netto to aktywa obrotowe pomniejszone o zobowiązania krótkoterminowe. Gdy ktoś używa samej nazwy „kapitał obrotowy”, najlepiej sprawdzić podany wzór lub definicję.
Nie. W aktywach obrotowych znajdują się także zapasy i należności, których nie można od razu przeznaczyć na płatności. Dodatni wynik opisuje relację pozycji bilansowych, a nie kwotę dostępną na rachunku firmy.
Źródła:
