Aktywa obrotowe to zasoby firmy związane z bieżącą działalnością, wykazywane w odrębnej części bilansu. Obejmują między innymi zapasy, należności, środki pieniężne i niektóre inwestycje. O zaliczeniu składnika do tej grupy decyduje jego charakter oraz przewidywany sposób wykorzystania lub rozliczenia, a nie wyłącznie to, czy można go szybko sprzedać.
Aktywa obrotowe pomagają ocenić, czym firma może sfinansować bieżącą działalność. Nie są jednak synonimem gotówki. Towar trzeba najpierw sprzedać, a należność uzyskać od klienta. Dlatego sama wartość aktywów obrotowych nie przesądza, czy firma terminowo opłaci swoje zobowiązania.
Co wchodzi w skład aktywów obrotowych
Zapasy to składniki związane z wytwarzaniem lub sprzedażą. Mogą obejmować materiały, towary, produkty gotowe i produkcję w toku. W sklepie będą to przede wszystkim towary czekające na nabywców. W firmie produkcyjnej część zapasów stanowią materiały, które dopiero zostaną wykorzystane. Ich wartość pokazuje skalę zasobów firmy, lecz nie mówi, kiedy wpłyną pieniądze ze sprzedaży.
Należności powstają na przykład wtedy, gdy firma sprzedała towar lub usługę, ale jeszcze nie otrzymała zapłaty. Środki pieniężne są już dostępne do regulowania wydatków, choć trzeba uwzględnić ewentualne ograniczenia w dysponowaniu nimi. W tej części bilansu mogą znaleźć się także inwestycje krótkoterminowe oraz krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe, takie jak koszty dotyczące przyszłych okresów. Wzór bilansu dzieli aktywa obrotowe na cztery grupy: zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe (załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości). Środki pieniężne wykazuje się w inwestycjach krótkoterminowych. Więcej o kwotach oczekiwanych od klientów wyjaśnia hasło należności od kontrahentów.
Jak odróżnić aktywa obrotowe od trwałych
Podział nie sprowadza się do pytania, czy firma posiada dany przedmiot przez krótki czas. Ten sam rodzaj rzeczy może pełnić różne funkcje. Samochód kupiony przez przedsiębiorcę w celu dalszej sprzedaży może być towarem. Samochód używany przez firmę do wykonywania usług może być środkiem trwałym. Liczy się przeznaczenie składnika w działalności, a przy jego klasyfikacji znaczenie mają też zasady właściwe dla danej kategorii aktywów.
W przypadku zapasów istotny jest przewidywany czas sprzedaży albo zużycia. Może on odpowiadać normalnemu cyklowi działalności firmy, nawet gdy cykl ten trwa dłużej niż rok. Ustawa o rachunkowości mówi o zbyciu lub zużyciu w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Dłuższy termin dopuszcza, gdy normalny cykl operacyjny trwa ponad rok (art. 3 ust. 1 pkt 18 lit. a). Inaczej ocenia się środki pieniężne: nie przestają być aktywami obrotowymi tylko dlatego, że pozostają na rachunku przez dłuższy czas. Należności z tytułu dostaw i usług również wymagają odróżnienia od należności powstałych z innych przyczyn. Należności z dostaw i usług zalicza się do krótkoterminowych w całości, a inne – gdy stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy (lit. c).
Co pokazuje kwota w bilansie
Bilans przedstawia wartość aktywów obrotowych na określony dzień, a nie historię wszystkich wpływów i wydatków. Firma może wykazać znaczną kwotę należności, mimo że część klientów spóźnia się z zapłatą. Może też mieć duże zapasy, których sprzedaż zajmie wiele czasu. Aby zrozumieć tę pozycję, trzeba więc sprawdzić jej skład. Szczególnie ważne jest to, jaka część środków jest już pieniądzem, a jaka dopiero może się nim stać.
Przy ocenie bilansu znaczenie ma również jakość wykazanych składników. Należność trudna do odzyskania nie daje takiego samego bezpieczeństwa jak zapłacona faktura. Podobnie towar, który stracił przydatność lub zainteresowanie kupujących, może być wart mniej niż wcześniej. Wycena powinna uwzględniać takie okoliczności. Bez tego sama suma aktywów obrotowych mogłaby tworzyć zbyt optymistyczny obraz możliwości firmy.
Jak wykorzystać tę informację przy ocenie płynności
Porównanie aktywów obrotowych z bieżącymi zobowiązaniami jest punktem wyjścia do oceny, czy firma ma zasoby na nadchodzące płatności. Różnica między tymi wielkościami jest nazywana kapitałem obrotowym netto. Dodatnia różnica nie gwarantuje jednak, że pieniądze wpłyną przed terminem zapłaty zobowiązań. Dlatego trzeba zestawić terminy wpływów z terminami wydatków.
Znaczenie ma także struktura aktywów. Firma z przewagą gotówki znajduje się w innej sytuacji niż firma, której zasoby składają się głównie z wolno sprzedających się towarów. Do wstępnej oceny służy wskaźnik płynności bieżącej, zestawiający aktywa obrotowe ze zobowiązaniami krótkoterminowymi. Przykładowo aktywa obrotowe 300 000 zł i zobowiązania krótkoterminowe 200 000 zł dają wskaźnik 1,5. Wynik należy czytać razem z informacjami o zapasach, należnościach oraz spodziewanych płatnościach. Sam wskaźnik nie pokazuje, kiedy firma faktycznie otrzyma gotówkę.
Najczęstsze pytania
Nie. Gotówka jest tylko częścią aktywów obrotowych. Należą do nich również zapasy i należności, z których firma może uzyskać pieniądze dopiero później. Dlatego kwoty wykazanej w bilansie nie należy traktować jako środków dostępnych od razu na rachunku.
Niekoniecznie. Duża część tej wartości może przypadać na towary trudne do sprzedania albo niezapłacone faktury. O zdolności do regulowania zobowiązań decyduje również to, kiedy firma otrzyma pieniądze i kiedy sama musi zapłacić.
Co do zasady tak, jeśli firma nabyła go jako zapas do sprzedaży w ramach działalności. Sam rodzaj przedmiotu nie rozstrzyga jednak o jego klasyfikacji. Rzecz używana przez przedsiębiorcę do świadczenia usług może być ujęta inaczej niż identyczna rzecz kupiona z zamiarem odsprzedaży.
Źródła:
