Limity gotówkowe – ile wpłacisz i zapłacisz bez zgłoszenia

Limity gotówkowe w Polsce nie ograniczają wpłat na własne konto ani ilości pieniędzy trzymanych w domu. Przepisy wyznaczają za to kilka progów. Płatność między firmami powyżej 15 000 zł musi przejść przez rachunek, a bank raportuje do GIIF wpłaty i wypłaty powyżej 15 000 euro. Próg 10 000 euro dotyczy gotówki za towary i przewozu pieniędzy przez granicę zewnętrzną UE. Osobne zasady obowiązują przy darowiznach od rodziny i dużych wypłatach w oddziale.

Limity gotówkowe w 2026 r. – zestawienie

Tabela zbiera najważniejsze progi z przepisów obowiązujących w listopadzie 2026 r. Kwoty w euro przelicza się na złote po średnim kursie NBP. Według kursu z 2 listopada 2026 r. (4,4185 zł) 15 000 euro to ok. 66,3 tys. zł, a 10 000 euro – ok. 44,2 tys. zł.

Sytuacja	Próg	Co z tego wynika	Podstawa
Płatność między firmami	powyżej 15 000 zł	płatność przez rachunek płatniczy; część zapłacona gotówką nie jest kosztem	art. 19 Prawa przedsiębiorców, art. 22p ustawy o PIT
Zakup konsumenta u przedsiębiorcy	brak limitu	planowany limit 20 000 zł uchylono w 2023 r.	Dz.U. 2023 poz. 1414
Gotówka za towary u przedsiębiorcy	od 10 000 euro	sprzedawca identyfikuje i weryfikuje klienta	art. 2 ust. 1 pkt 23 ustawy AML
Wpłata lub wypłata gotówki w banku	powyżej 15 000 euro	bank przekazuje informację do GIIF w ciągu 7 dni	art. 72 ustawy AML
Przewóz przez granicę zewnętrzną UE	od 10 000 euro	deklaracja u Służby Celno-Skarbowej lub Straży Granicznej	rozporządzenie (UE) 2018/1672
Darowizna pieniędzy od najbliższej rodziny	powyżej 36 120 zł (rok i 5 lat wstecz)	SD-Z2 w 6 miesięcy i dowód przekazania na rachunek	art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn
Gotówka trzymana w domu	brak limitu	liczy się udokumentowane pochodzenie pieniędzy	–

Każda ustawa wskazuje inny dzień kursu. Ustawa AML każe stosować kurs obowiązujący w dniu transakcji, a Prawo przedsiębiorców – kurs z ostatniego dnia roboczego przed transakcją. Przy przewozie przez granicę liczy się kurs ogłoszony w dniu poprzedzającym jej przekroczenie. Przy kwotach bliskich progu różnica kursów może przesądzić o obowiązku.

Czy wpłata gotówki na konto jest zgłaszana

Wpłata gotówki na własne konto nie jest zgłaszana do urzędu skarbowego. Bank przekazuje natomiast Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (GIIF) informację o każdej wpłacie i wypłacie gotówki przekraczającej równowartość 15 000 euro. Ma na to 7 dni (art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy). Taki raport nie oznacza podejrzeń ani zakazu wpłaty. Limit płatności gotówką między firmami nie ogranicza wpłat na własny rachunek – ich sposoby opisujemy w tekście jak wpłacać pieniądze na konto.

Raport zawiera m.in. datę, kwotę i walutę, rodzaj i tytuł transakcji, dane klienta oraz numer rachunku (art. 72 ust. 6). Każdą wpłatę ocenia się tu osobno, bo art. 72 nie sumuje operacji powiązanych. Niezależnie od kwoty bank musi jednak zawiadomić GIIF o okolicznościach wskazujących na podejrzenie prania pieniędzy (art. 74). Dlatego dzielenie dużej sumy na mniejsze wpłaty nie chroni przed weryfikacją. O zawiadomieniu klient nie dowie się od banku, bo obowiązuje go tajemnica (art. 54).

Przy uzasadnionym podejrzeniu bank zawiadamia GIIF przed wykonaniem transakcji i wstrzymuje ją najwyżej na 24 godziny (art. 86). GIIF może zażądać wstrzymania transakcji lub blokady rachunku na maksymalnie 96 godzin, a prokurator – na maksymalnie 6 miesięcy. To sytuacje wyjątkowe, związane z konkretnym podejrzeniem, a nie z samą wysokością wpłaty.

Bank może też zapytać o cel wpłaty i źródło pieniędzy. Ustawa każe mu badać zgodność transakcji z wiedzą o kliencie, a w uzasadnionych przypadkach – źródło środków (art. 34 ust. 1 pkt 3–4). Odmowa podania danych lub wyjaśnień ma skutek: bank nie przeprowadzi wtedy transakcji (art. 41 ust. 1). Pytania dotyczą zarówno wpłat w kasie, jak i wpłat we wpłatomacie.

Limity z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy nie zakazuje płacenia gotówką powyżej określonej kwoty. Wyznacza natomiast progi, od których firmy muszą sprawdzać klienta. Przedsiębiorca, który przyjmuje lub wydaje za towary co najmniej 10 000 euro w gotówce, staje się instytucją obowiązaną (art. 2 ust. 1 pkt 23). Musi wtedy zidentyfikować klienta i zweryfikować jego tożsamość (art. 35 ust. 1 pkt 3). Przy pozostałych transakcjach okazjonalnych, czyli poza stałą relacją z klientem, próg wynosi 15 000 euro.

Oba progi liczy się łącznie dla operacji, które wydają się ze sobą powiązane. Przykład: kupujący płaci za towar w dwóch powiązanych ratach – 5600 euro i 4900 euro. Razem to 10 500 euro, więc sprzedawca musi zidentyfikować klienta, choć każda rata jest niższa od progu. Jeśli klient odmówi podania danych, sprzedawca nie przeprowadzi transakcji (art. 41 ust. 1).

Progi kwotowe nie wyznaczają granicy, poniżej której nikt o nic nie zapyta. Bez względu na kwotę instytucja obowiązana sprawdza klienta przy podejrzeniu prania pieniędzy albo wątpliwościach co do jego danych (art. 35 ust. 1 pkt 5–6). Przepisy AML działają przy tym niezależnie od limitu płatności między firmami i go nie zastępują.

Limit płatności gotówką między firmami i konsumentami

Limit płatności gotówką dotyczy transakcji, w których obie strony są przedsiębiorcami (art. 19 Prawa przedsiębiorców). Gdy jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł, płatność musi przejść przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy. Obowiązek dotyczy zarówno płacącego, jak i przyjmującego pieniądze. Liczy się wartość całej transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, a przy dokładnie 15 000 zł obowiązek jeszcze nie powstaje. Kwoty w walutach przelicza się po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed transakcją.

Przykład: firma kupuje od innej firmy wyposażenie za 23 700 zł i umawia dwie raty po 11 850 zł. Każda rata jest niższa niż 15 000 zł, ale transakcja przekracza próg, więc obie trzeba zapłacić przez rachunek. Część zapłaconą gotówką nabywca wyłącza z kosztów uzyskania przychodów (art. 22p ustawy o PIT, art. 15d ustawy o CIT). Jeśli koszt już ujął, w miesiącu takiej płatności zmniejsza koszty albo zwiększa przychody.

Od 1 stycznia 2027 r. art. 22p i 15d obejmą już tylko płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego (Dz.U. 2026 poz. 1371). Znikną sankcje za przelew na rachunek spoza białej listy i za pominięcie podzielonej płatności. Sankcja za gotówkę powyżej 15 000 zł zostaje, a do płatności z faktur wystawionych przed 2027 r. stosuje się dotychczasowe przepisy.

Próg 15 000 zł nie obejmuje sprzedaży konsumentowi, bo nie są w niej przedsiębiorcami obie strony. Polski Ład miał wprowadzić limit 20 000 zł dla konsumentów (art. 7b ustawy o prawach konsumenta) i obniżyć próg między firmami do 8000 zł. Oba przepisy dwukrotnie odraczano, a ustawa z 16 czerwca 2023 r. uchyliła je przed wejściem w życie (Dz.U. 2023 poz. 1414). Konsument może więc zapłacić gotówką za droższy zakup, ale przy co najmniej 10 000 euro w gotówce za towary sprzedawca musi go zidentyfikować. Warto zachować potwierdzenie zapłaty, zwłaszcza przy zaliczce lub płatności w częściach.

Ile gotówki można trzymać w domu i przewozić przez granicę

W Polsce żaden przepis nie ogranicza ilości gotówki trzymanej w domu ani nie nakazuje zgłaszać jej posiadania. Ustawy regulują płatności, obowiązki banków i przewóz pieniędzy przez granicę, a nie samo posiadanie. Liczy się jednak pochodzenie pieniędzy: przychody bez pokrycia w ujawnionych źródłach urząd opodatkowuje stawką 75% (art. 25b i 25e ustawy o PIT). W postępowaniu podatkowym to podatnik musi wykazać źródło (art. 25g). Argumenty za utrzymaniem gotówki zebraliśmy w tekście przyszłość gotówki w Polsce.

Przy wjeździe do Unii Europejskiej lub wyjeździe z niej trzeba zgłosić środki pieniężne o łącznej wartości 10 000 euro lub większej. Deklarację w dwóch egzemplarzach składa się funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej lub Straży Granicznej. Środki pieniężne to nie tylko gotówka, ale też m.in. czeki podróżne, złote monety i sztabki oraz niespersonalizowane karty przedpłacone. Waluty przelicza się po średnim kursie NBP ogłoszonym w dniu poprzedzającym przekroczenie granicy.

Przykład: podróżny ma przy sobie 7300 euro i równowartość 3100 euro w innej walucie. Razem przewozi 10 400 euro, więc musi złożyć deklarację. Rozdzielenie pieniędzy między portfel i bagaż nie zmienia sumy, a kontroli mogą podlegać też osoby, które niczego nie deklarują. Niezgłoszenie środków lub podanie nieprawdy grozi grzywną do 720 stawek dziennych (art. 106f § 1 Kodeksu karnego skarbowego). Przy kwocie małej wartości – w 2026 r. do 961 200 zł – to wykroczenie skarbowe z grzywną od 480,60 zł do 96 120 zł.

Od 25 czerwca 2024 r. Polska nie wymaga zgłaszania gotówki przy przekraczaniu granic wewnątrz UE. Uchylono wtedy rozdział 5 Prawa dewizowego, który nakazywał zgłaszać ponad 10 000 euro na każdej granicy (Dz.U. 2024 poz. 850). Inne państwa członkowskie mogą jednak mieć własne obowiązki, dlatego przed podróżą trzeba sprawdzić przepisy kraju docelowego i tranzytowego. Przesiadka poza UE oznacza przekroczenie granicy zewnętrznej, więc wtedy obowiązuje deklaracja od 10 000 euro.

• Zsumuj wszystkie środki pieniężne i przelicz waluty po kursie NBP z poprzedniego dnia
• Przy 10 000 euro lub więcej złóż deklarację na granicy zewnętrznej UE
• W podróży po UE sprawdź przepisy państw docelowych i tranzytowych
• Nie dziel pieniędzy między bagaże w nadziei na uniknięcie zgłoszenia

Wpłata gotówki a urząd skarbowy – jak fiskus wie o pieniądzach

Bank nie wysyła urzędowi skarbowemu informacji o wpłatach gotówki. Urząd może uzyskać dane o rachunkach, obrotach i stanach konkretnej osoby w toku postępowania podatkowego – na pisemne żądanie (art. 182 Ordynacji podatkowej). Raporty banku trafiają do GIIF, który udostępnia je Szefowi KAS na warunkach ustawy o KAS (art. 105 ust. 2 pkt 3 ustawy AML). Przy podejrzeniu przestępstwa skarbowego GIIF przekazuje informacje właściwym organom (art. 106). Kto i w jakim trybie widzi dane o rachunkach, wyjaśniamy w tekście konto bankowe nie do namierzenia.

Rachunki firmowe obejmuje dodatkowo system STIR. Banki przekazują dzienne zestawienia transakcji na rachunkach przedsiębiorców, a przy prywatnych kontach osobistych – tylko informacje o samych rachunkach (art. 119zp Ordynacji podatkowej). Gdy analiza ryzyka wskazuje na wyłudzenia skarbowe, Szef KAS może zablokować rachunek firmy na 72 godziny i przedłużyć blokadę do 3 miesięcy. Szczegóły opisujemy w tekście blokada konta firmowego.

Samodzielna wpłata własnej gotówki nie wymaga zgłoszenia w urzędzie. Obowiązek podatkowy może jednak wynikać ze zdarzenia, dzięki któremu pieniądze trafiły do wpłacającego – np. darowizny, pożyczki albo przychodu z działalności. Sam dowód wpłaty nie zastępuje takiego rozliczenia. Jeśli urząd zapyta o pochodzenie kwoty, liczy się spójne wyjaśnienie zgodne z dokumentami i wcześniejszymi zeznaniami.

Awizowanie wypłaty – progi w wybranych bankach

Większą wypłatę gotówki w oddziale trzeba zgłosić z wyprzedzeniem, czyli awizować. Próg, termin i opłata za nieodebranie zależą od banku i waluty. Zestawienie obejmuje klientów indywidualnych czterech banków według dokumentów aktualnych 2 listopada 2026 r. W PKO Banku Polskim i Erste Banku Polska (dawniej Santander) nie znaleźliśmy aktualnego progu w publicznych dokumentach. O próg w tych bankach warto zapytać w oddziale lub na infolinii.

Bank	Wypłata PLN bez awizacji	Waluty bez awizacji	Czas oczekiwania	Nieodebranie gotówki
mBank	do 20 000 zł	do 500 EUR / 500 USD	następny dzień roboczy po 14.00 przy zamówieniu do 10.30 (kwoty do 100 000 zł)	0,5% kwoty
ING Bank Śląski	do 50 000 zł	do 8000 EUR / 8000 USD / 1000 GBP	następny dzień roboczy przy zgłoszeniu do 11.00, później 2 dni robocze	150 zł
Bank Pekao	do 20 000 zł dziennie	do 2000 EUR / 2000 USD, 500 GBP / 500 CHF	2 dni robocze (PLN), 5 dni roboczych (waluty)	sprawdź w taryfie
VeloBank	do 20 000 zł (Private Banking: 50 000 zł)	do 6000 USD, 5000 EUR / GBP / CHF	2 dni robocze (PLN), 2–3 dni robocze (waluty)	sprawdź w taryfie

Taryfa mBanku od 22 października 2026 r. przewiduje 9 zł za wypłatę w placówce, ale awizowana wypłata powyżej 50 000 zł jest bezpłatna. Kwoty powyżej 100 000 zł i waluty mBank przygotowuje dłużej – od 2 do 5 dni roboczych. Kwotę lub termin zgłoszenia w ING można zmienić do 15.00 w dniu roboczym przed wypłatą. ING informuje też, że przy wypłacie powyżej 14 418 zł numer PESEL właściciela konta nie może być zastrzeżony.

• Sprawdź próg awizacji dla wybranej waluty w swoim banku
• Zgłoś wypłatę w aplikacji, na infolinii lub w placówce z obsługą gotówkową
• Zapisz termin odbioru i godzinę, do której można zmienić zlecenie
• Sprawdź w taryfie opłatę za nieodebranie zamówionej gotówki

Jak udokumentować pochodzenie gotówki

Przed wpłatą większej sumy warto zebrać dokumenty, które pokazują, skąd pochodzą pieniądze. Przy oszczędnościach z pensji pomogą zaświadczenia o zarobkach, zeznania podatkowe i historia rachunku, w tym potwierdzenia wcześniejszych wypłat. Przy sprzedaży samochodu lub mieszkania przyda się umowa i potwierdzenie zapłaty, a przy spadku – postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia. Kwoty i daty w dokumentach powinny tworzyć spójną całość i dotyczyć osoby, która wpłaca pieniądze.

Darowizna pieniędzy od najbliższej rodziny może być całkowicie zwolniona z podatku (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Do tej grupy należą małżonek, zstępni i wstępni (np. dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie), rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha. Do 36 120 zł łącznie od jednej osoby w roku i 5 poprzednich latach nie trzeba niczego zgłaszać (art. 4a ust. 4). Powyżej tej kwoty obdarowany składa SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy i musi mieć dowód przekazania pieniędzy na swój rachunek albo przekazem pocztowym. Bez spełnienia tych warunków darowizna podlega podatkowi jak dla I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3).

Gotówka wręczona do ręki i wpłacona potem przez samego obdarowanego przez lata budziła spory z fiskusem, a sądy orzekały różnie. Sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 20 marca 2023 r. (sygn. III FPS 3/22). Najbezpieczniej, gdy darczyńca sam przelewa lub wpłaca pieniądze na rachunek obdarowanego. Od 7 stycznia 2026 r. spóźnione zgłoszenie można naprawić wnioskiem o przywrócenie terminu, złożonym w 7 dni od ustania przyczyny i uprawdopodabniającym brak winy. Formalności opisujemy w tekście podatek od spadków i darowizn.

Nie podpisuj dokumentów sporządzonych po fakcie tak, jakby powstały w dniu przekazania pieniędzy. Gdy brakuje potwierdzenia, lepiej przedstawić zgodne z prawdą wyjaśnienie i dowody pośrednie, np. historię wypłat z konta. Kopie dokumentów warto przekazywać wyłącznie kanałem wskazanym przez bank, po sprawdzeniu, że prośba naprawdę od niego pochodzi.

Najczęstsze pytania o limity gotówkowe

Źródła:

• Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – t.j. Dz.U. 2025 poz. 644
• Prawo przedsiębiorców – t.j. Dz.U. 2025 poz. 1480 (art. 19)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – t.j. Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 22p, 25b–25g)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych – t.j. Dz.U. 2026 poz. 554 (art. 15d)
• Ustawa z 18 września 2026 r. o zmianie ustawy o PIT oraz ustawy o CIT – Dz.U. 2026 poz. 1371
• Ustawa z 29 października 2021 r. („Polski Ład”) – Dz.U. 2021 poz. 2105
• Ustawa z 16 czerwca 2023 r. uchylająca limit 20 000 zł i obniżkę do 8000 zł – Dz.U. 2023 poz. 1414
• powroty.gov.pl (Ministerstwo Finansów) – Przewóz dewiz
• powroty.gov.pl – Wwóz lub wywóz środków pieniężnych do lub z UE
• Ustawa z 9 maja 2024 r. o zmianie ustawy o KAS oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2024 poz. 850
• Kodeks karny skarbowy – t.j. Dz.U. 2025 poz. 633 (art. 106f)
• Rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 r. – Dz.U. 2025 poz. 1242
• Ustawa o podatku od spadków i darowizn – t.j. Dz.U. 2026 poz. 478 (art. 4a, 9)
• podatki.gov.pl – Nabycie spadku lub darowizny w najbliższej rodzinie – zwolnienie od podatku
• Rzecznik Praw Obywatelskich – pytanie prawne i uchwała NSA III FPS 3/22
• Ordynacja podatkowa – t.j. Dz.U. 2026 poz. 622 (art. 119zp, 119zv, 182)
• mBank – Wypłata i wpłata gotówki w oddziałach – pytania i odpowiedzi
• mBank – Taryfa prowizji i opłat dla osób fizycznych (od 22.10.2026)
• ING Bank Śląski – Jak zgłosić wypłatę dużej gotówki
• ING Bank Śląski – Tabela Opłat i Prowizji dla osób fizycznych (stan na 10.08.2026)
• Bank Pekao – Regulamin rachunków bankowych dla osób fizycznych (umowy od 1.07.2026)
• VeloBank – Zmiana kwot awizacji wypłat gotówkowych (05.05.2026)

---