Inwestycje kapitałowe to lokowanie pieniędzy w kapitał spółki, na przykład przez zakup akcji lub udziałów. Inwestor zyskuje prawa związane ze spółką i liczy na wzrost wartości inwestycji albo wypłatę zysku. Żaden z tych wyników nie jest jednak gwarantowany.
To pojęcie bywa używane także szerzej, na określenie nakładów firmy na rozwój, takich jak zakup maszyn. W tym haśle chodzi o zakup akcji i udziałów. Taka inwestycja różni się od sfinansowania własnej maszyny: inwestor nabywa prawa w spółce, a nie sprzęt, którego będzie używać w swojej działalności.
Co nabywa inwestor
Akcje są związane ze spółką akcyjną, natomiast udziały — między innymi ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Dają inwestorowi określone prawa majątkowe i możliwość uczestniczenia w decyzjach spółki. Zakres tych praw zależy od rodzaju spółki, posiadanych akcji lub udziałów oraz jej dokumentów. Sam zakup nie oznacza, że inwestor może swobodnie dysponować pieniędzmi znajdującymi się na rachunku spółki.
Właściciel akcji albo udziałów może uczestniczyć w zysku, jeśli spełnione są warunki jego wypłaty. Może też korzystać z praw głosu wynikających z posiadanych akcji lub udziałów. Nie należy jednak utożsamiać prawa do zysku z regularnym przelewem. Spółka może zatrzymać wypracowane środki, a także ponieść stratę. O przeznaczeniu zysku do wypłaty decyduje zgromadzenie wspólników albo walne zgromadzenie akcjonariuszy. Więcej o samych wypłatach wyjaśnia hasło zasady wypłaty dywidendy.
Akcja lub udział nie daje bezpośredniej własności pojedynczej maszyny, lokalu ani zapasów spółki. To rozróżnienie pomaga ocenić, co faktycznie kupujesz. Nawet jeśli spółka ma wartościowy majątek, jego wartość nie musi przekładać się na cenę, po której zdołasz sprzedać swoją inwestycję. Znaczenie mają również długi, wyniki działalności i zainteresowanie potencjalnych nabywców.
Jak można kupić akcje lub udziały
Inwestor może nabyć akcje od dotychczasowego właściciela albo objąć akcje oferowane przez spółkę. Przy zakupie od innego inwestora zapłata trafia zasadniczo do sprzedającego. Przy objęciu nowych akcji środki trafiają do spółki. Różnica jest ważna, gdy celem inwestora jest nie tylko zakup, lecz także dostarczenie firmie pieniędzy na działalność. Przebieg transakcji giełdowej opisuje hasło zasady zakupu akcji.
Udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością można nabyć od wspólnika lub objąć w związku z pozyskaniem kapitału przez spółkę. Przed transakcją trzeba ustalić, jakie prawa są związane z udziałami i czy istnieją ograniczenia ich sprzedaży. Ważne są też dokumenty spółki, jej zobowiązania oraz sposób ustalenia ceny. Zbycie udziału wymaga co do zasady formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Umowa spółki może je też uzależnić od zgody spółki albo inaczej ograniczyć.
Nie każda inwestycja w akcje wygląda jak zakup na giełdzie. Akcje spółki nienotowanej mogą być trudniejsze do wyceny i późniejszej sprzedaży. Przy udziałach znalezienie kupującego również może zająć czas. Dlatego przed zakupem należy odróżnić możliwość prawną sprzedaży od praktycznej szansy na znalezienie nabywcy po akceptowanej cenie. Więcej o tej czynności wyjaśnia hasło sprzedaż udziałów w spółce.
Skąd może pochodzić zysk i strata
Inwestor może zarobić, gdy sprzeda akcje lub udziały drożej, niż wyniósł jego łączny koszt zakupu i sprzedaży. Innym źródłem wpływów może być wypłata zysku przez spółkę. To odrębne zdarzenia: wzrost wartości inwestycji nie oznacza automatycznie wypłaty pieniędzy. Podobnie wypłata zysku nie gwarantuje, że późniejsza sprzedaż przyniesie korzystną cenę.
Strata powstaje na przykład wtedy, gdy inwestor sprzedaje swoje prawa za mniej, niż wydał na ich nabycie. Może też stracić całość zainwestowanych pieniędzy, jeśli spółka upadnie, a jej majątek nie wystarczy na zaspokojenie roszczeń uprawnionych osób. Sam spadek notowań nie jest natomiast tym samym co zakończona sprzedażą strata. Pokazuje, ile rynek jest skłonny zapłacić w danym momencie.
Wynik inwestycji zależy także od kosztów transakcji i podatków, których zasady różnią się zależnie od sytuacji inwestora. Przy porównywaniu możliwości nie wystarczy więc spojrzeć na samą cenę zakupu i oczekiwaną cenę sprzedaży. Trzeba uwzględnić, czy oraz kiedy da się odzyskać pieniądze. Obietnica wysokiego zysku nie usuwa ryzyka, że spółka nie osiągnie zakładanych wyników.
Na co zwrócić uwagę przed zakupem
Przyjrzyj się temu, z czego spółka uzyskuje przychody i jakie ma zobowiązania. Sprawdź też, jakie prawa kupujesz i od czego zależy przyszła wypłata zysku. Jeżeli nie możesz zrozumieć, dlaczego cena akcji lub udziałów miałaby wzrosnąć, trudno rzetelnie ocenić ryzyko. Sam rozwój firmy nie musi oznaczać równie szybkiego wzrostu wartości twojej inwestycji.
Osobną kwestią jest płynność, czyli możliwość sprzedaży bez długiego czekania i dużej obniżki ceny. Nawet akcje notowane na giełdzie nie muszą znaleźć kupującego po cenie, której oczekujesz. Przy udziałach w prywatnej spółce poszukiwanie nabywcy może być jeszcze trudniejsze. Potrzeba szybkiego odzyskania pieniędzy może więc zmusić inwestora do sprzedaży na niekorzystnych warunkach.
Zakup praw w jednej spółce uzależnia wynik od jej sytuacji. Podział środków między różne inwestycje może ograniczyć skutki niepowodzenia pojedynczej firmy, lecz nie gwarantuje ochrony przed stratą. Znaczenie mają również cel inwestycji i czas, przez który możesz obyć się bez tych pieniędzy. Tę zasadę szerzej opisuje hasło podział środków między inwestycje.
Najczęstsze pytania
Zakup akcji jest jednym z rodzajów inwestycji kapitałowych. W znaczeniu użytym w tym haśle należy do nich także zakup udziałów. Termin bywa jednak stosowany szerzej, na przykład do nakładów przedsiębiorstwa na rozwój. Dlatego jego znaczenie najlepiej odczytywać z kontekstu.
Nie. Posiadanie akcji lub udziałów może dawać prawo do uczestniczenia w zysku, ale wypłata zależy od sytuacji spółki i wymaganych decyzji. Spółka może nie osiągnąć zysku albo go nie wypłacić. Przed zakupem nie należy traktować przyszłych wypłat jak pewnego dochodu.
Tak, utrata całej zainwestowanej kwoty jest możliwa. Może do niej dojść, gdy spółka traci wartość, a praw inwestora nie da się sprzedać za żadną istotną kwotę. Ryzyko dotyczy zarówno akcji, jak i udziałów. Wcześniejsze dobre wyniki spółki nie wykluczają późniejszych strat.
Akcje notowane na giełdzie można próbować sprzedać na rynku, choć uzyskana cena zależy od ofert innych uczestników. Udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością sprzedaje się poza takim obrotem, a transakcja może podlegać dodatkowym warunkom. W obu przypadkach inwestor kupuje prawa związane ze spółką, nie obietnicę zysku.
Źródła:
