Finanse korporacyjne to obszar zarządzania firmą, który dotyczy inwestowania pieniędzy, pozyskiwania finansowania i gospodarowania dostępną gotówką. Nazwa kojarzy się z dużymi spółkami. Te same pytania zadaje sobie jednak właściciel małego przedsiębiorstwa: czy kupić sprzęt, skąd wziąć środki i czy firma udźwignie spłatę długu.
Decyzje te łączą się ze sobą. Inwestycja może zwiększyć przyszłe przychody, lecz wcześniej wymaga wydatku. Finansowanie pozwala ją rozpocząć, ale tworzy koszt lub zmienia udział właścicieli w firmie. Dlatego nie wystarczy ocenić samego pomysłu.
Jak firma ocenia inwestycję
Przed wydaniem pieniędzy firma zestawia przewidywane wpływy z kosztami uruchomienia i prowadzenia przedsięwzięcia. Sprawdza również, kiedy pojawią się wpływy oraz co się stanie, jeśli sprzedaż okaże się słabsza od oczekiwań. Projekt może wyglądać na opłacalny w całym okresie działania, a mimo to wywołać trudności wcześniej. Dzieje się tak wtedy, gdy wydatki trzeba ponieść, zanim klienci zaczną płacić.
Ocena dotyczy też możliwości firmy. Zakup maszyny ma sens tylko wtedy, gdy znajdą się dla niej zlecenia, pracownicy i środki na bieżącą obsługę. Podobnie wejście na nowy rynek wymaga czegoś więcej niż budżetu reklamowego. Firma porównuje takie przedsięwzięcia z innymi sposobami wykorzystania pieniędzy. Wybór jednej inwestycji oznacza zwykle rezygnację z innej albo odłożenie jej na później.
Skąd biorą się środki na działalność
Firma może finansować rozwój z zatrzymanych zysków, wkładów właścicieli lub długu. Każde rozwiązanie inaczej wpływa na jej swobodę działania. Środki właścicieli nie wymagają regularnej spłaty jak pożyczka, ale ich pozyskanie może zmienić podział udziałów. Dług pozwala zachować dotychczasowy układ własności, za to wymaga obsługi niezależnie od tego, czy inwestycja przyniosła oczekiwane wpływy. Więcej o tej części finansowania wyjaśnia hasło kapitał własny firmy.
Wybierając źródło pieniędzy, przedsiębiorca porównuje nie tylko koszt. Liczą się także terminy spłat, wymagane zabezpieczenia i możliwość pozyskania kolejnych środków w przyszłości. Emisja papierów dłużnych jest odmiennym sposobem zaciągania długu niż kredyt: firma pozyskuje finansowanie od nabywców tych papierów. Nie każda firma może z niego skorzystać. Obligacje emitują m.in. osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą i spółki komandytowo-akcyjne, ale nie przedsiębiorca działający jako osoba fizyczna. Osobno opisujemy emisję obligacji przez firmę.
Dlaczego zysk nie zastępuje gotówki
Firma może wykazać zysk, a jednocześnie czekać na zapłatę od klientów. W tym czasie musi opłacać bieżącą działalność i regulować zobowiązania. Dlatego finanse korporacyjne obejmują planowanie wpływów i wydatków, a nie tylko analizę rentowności. Przedsiębiorca sprawdza, czy gotówka będzie dostępna wtedy, gdy przypadają płatności. Różnicę między wynikiem a stanem środków łatwiej zrozumieć przez pojęcie wyniku finansowego firmy.
Na płynność wpływa między innymi czas oczekiwania na należności oraz sposób finansowania zapasów. Firma może sprzedawać coraz więcej i równocześnie potrzebować dodatkowych pieniędzy na codzienną działalność. Zbyt napięty plan wydatków utrudnia też reagowanie na opóźnienia płatności lub nieprzewidziane koszty. Z tego powodu przy wyborze inwestycji trzeba zostawić miejsce na potrzeby bieżące, zamiast przeznaczać całą dostępną gotówkę na rozwój.
Jak łączą się ryzyko i decyzja o podziale zysku
Prognozy finansowe zawsze opierają się na założeniach. Firma może sprawdzić, jak zmieni się jej sytuacja przy niższej sprzedaży, wyższych kosztach lub późniejszych płatnościach klientów. Takie porównanie nie usuwa ryzyka, lecz pokazuje, które założenia mają największy wpływ na decyzję. Pozwala też ocenić, czy planowana spłata długu pozostanie możliwa w mniej korzystnych warunkach.
Gdy działalność przynosi zysk, pojawia się wybór między pozostawieniem środków w firmie a wypłatą dla właścicieli. Zatrzymane pieniądze mogą sfinansować rozwój lub zwiększyć zapas gotówki. Wypłata ogranicza środki dostępne na te cele, dlatego trzeba ją rozpatrywać razem z przyszłymi wydatkami i zadłużeniem. W spółkach jedną z form takiej wypłaty jest dywidenda dla wspólników. W spółce z o.o. i spółce akcyjnej wypłaca się zysk, który zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie przeznaczyło do wypłaty.
Najczęstsze pytania
Tak. Mała firma również decyduje, na co przeznaczyć pieniądze, czy korzystać z długu i jak utrzymać płynność. Skala decyzji bywa mniejsza, ale ich zależności pozostają podobne: wydatek na rozwój trzeba zestawić z przyszłymi wpływami i bieżącymi płatnościami.
Księgowość ujmuje i porządkuje zdarzenia gospodarcze. Finanse korporacyjne korzystają między innymi z tych danych, aby oceniać możliwe działania: inwestycje, źródła finansowania i podział środków. Jedna dziedzina pomaga więc opisać sytuację firmy, a druga wspiera wybór dalszej drogi.
Tak. Zysk nie oznacza, że pieniądze od klientów już wpłynęły. Jeśli firma czeka na zapłatę, a sama musi wcześniej uregulować zobowiązania, może zabraknąć jej gotówki. Dlatego obok wyniku finansowego analizuje się terminy przewidywanych wpływów i wydatków.
Nie ma odpowiedzi odpowiedniej dla każdej firmy. Dług wiąże się z koniecznością spłaty, natomiast pozyskanie środków od nowych właścicieli może zmienić podział udziałów. Wybór zależy od przewidywanych wpływów, kosztu finansowania, skali ryzyka i planów obecnych właścicieli.
Źródła:
