Sejmowa Komisja Finansów Publicznych poparła projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, który ogranicza fiskusowi dostęp do danych z rachunków bankowych osób fizycznych. Po zmianach KAS będzie mogła żądać szczegółowych informacji głównie wobec osób mających status podejrzanego lub – w innych przypadkach – wyłącznie po uzyskaniu zgody sądu. Nowe przepisy nie eliminują jednak wszystkich dotychczasowych uprawnień skarbówki.
Jakie dane bankowe mógł dotąd pozyskiwać fiskus
Na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej KAS mogła dotychczas żądać od banków szerokiego zakresu danych dotyczących każdej osoby fizycznej związanej z postępowaniem przygotowawczym lub czynnościami wyjaśniającymi. Uprawnienie to obejmowało nie tylko podstawowe informacje o istnieniu rachunku, ale także dostęp do szczegółowych danych, takich jak:
- saldo i liczba rachunków bankowych,
- pełna historia operacji, w tym daty, tytuły i kwoty wpływów oraz obciążeń,
- dane o nadawcach i odbiorcach przelewów,
- informacje o rachunkach papierów wartościowych,
- umowy kredytowe, pożyczkowe i depozytowe,
- dane dotyczące korzystania ze skrytek sejfowych.
Zakres żądania mógł więc obejmować zarówno rachunki bankowe, jak i inne produkty finansowe – kredyty, pożyczki czy depozyty. W praktyce każda osoba fizyczna, wobec której prowadzone było postępowanie przygotowawcze lub wyjaśniające, mogła zostać objęta żądaniem przekazania tych informacji przez bank, niezależnie od formalnego statusu podejrzanego.
Nowe zasady dostępu do danych z konta
Projekt nowelizacji ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej przewiduje istotne ograniczenie dostępu organów skarbowych do danych z rachunków bankowych. Zgodnie ze zmianą dotyczącą art. 48 ustawy o KAS, fiskus będzie mógł żądać informacji bankowych wyłącznie wobec osoby, która posiada status podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym lub w trakcie czynności wyjaśniających. Odejście od obecnej, szerokiej możliwości pozyskiwania danych każdej osoby fizycznej, przywraca rozwiązanie sprzed 1 lipca 2022 r.
Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizm kontroli sądowej: w sytuacji, gdy osoba nie ma statusu podejrzanego, urząd skarbowy uzyska dane bankowe tylko za zgodą sądu. Ta dwutorowa konstrukcja – status podejrzanego lub zgoda sądu – ma ograniczyć ryzyko nadużyć i lepiej chronić prywatność obywateli. Projekt został poparty przez Komisję Finansów Publicznych 16 września 2026 r., ale nie wszedł jeszcze w życie. Ostateczne zmiany będą obowiązywać po zakończeniu dalszego procesu legislacyjnego.
Kiedy fiskus nadal uzyska informacje z banku
Ograniczenie dostępu Krajowej Administracji Skarbowej do danych z kont bankowych na podstawie art. 48 ustawy o KAS nie oznacza całkowitego odebrania fiskusowi możliwości pozyskiwania takich informacji. Nadal obowiązują inne przepisy, w szczególności art. 49 i 49a ustawy o KAS, które uprawniają skarbówkę do żądania danych w określonych sytuacjach. Zgodnie z art. 49, banki oraz inne instytucje są zobowiązane przekazać informacje organom KAS w przypadku wszczętej kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub celno-skarbowego, a także w toku postępowań analitycznych prowadzonych na podstawie art. 49a.
Projektowana nowelizacja skupia się na zawężeniu uprawnień wynikających z art. 48, ale nie likwiduje wszystkich dotychczasowych narzędzi KAS. Kluczowe znaczenie ma podstawa prawna oraz rodzaj prowadzonego postępowania – to one decydują, czy fiskus może wystąpić do banku o dane klienta. W praktyce oznacza to, że w przypadku formalnej kontroli czy postępowania podatkowego urząd nadal ma prawo do uzyskania informacji o rachunku bankowym.
Od kiedy ograniczenia i kto odczuje zmianę w dostępie do konta
Nowe ograniczenia w dostępie KAS do danych z kont bankowych nie obowiązują jeszcze – projekt ustawy musi przejść pełną ścieżkę legislacyjną: głosowania w Sejmie i Senacie oraz podpis prezydenta. Do tego czasu skarbówka nadal korzysta z obecnych przepisów, pozwalających żądać od banków szczegółowych informacji o rachunkach osób fizycznych już na etapie czynności przygotowawczych lub wyjaśniających, nawet bez statusu podejrzanego.
Zmiana dotyczy przede wszystkim osób fizycznych, wobec których toczą się czynności wyjaśniające lub przygotowawcze, ale które nie usłyszały zarzutów. To właśnie ta grupa potencjalnie najbardziej odczuje zmianę – po wejściu nowych przepisów organy KAS będą mogły uzyskać dane bankowe takich osób tylko za zgodą sądu lub gdy formalnie staną się podejrzanymi. Do czasu wejścia w życie nowelizacji klienci banków nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań – obowiązują dotychczasowe zasady, a zmiana nie wpływa na bieżącą obsługę konta czy standardową relację z bankiem.
Źródło: Gazeta Prawna
