Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowelizacji ustawy o prawach konsumenta (nr UC169 w wykazie prac legislacyjnych rządu), który zmienia zasady odstępowania od umów o usługi finansowe zawieranych na odległość, np. przez internet lub telefon. Jeśli klient nie dostanie wymaganych informacji przed zawarciem umowy, będzie mógł od niej odstąpić w ciągu 12 miesięcy i 14 dni. Dziś w takiej sytuacji ustawa nie przewiduje żadnego limitu czasu. Zmiana nie dotyczy odstąpienia od kredytu konsumenckiego.
Co mówią obecne przepisy
Zgodnie z art. 40 ustawy o prawach konsumenta konsument, który zawarł na odległość umowę o usługi finansowe, może od niej odstąpić bez podania przyczyny w ciągu 14 dni od zawarcia umowy lub od potwierdzenia wymaganych informacji, jeśli nastąpiło później. Przy umowach ubezpieczenia termin wynosi 30 dni.
Kluczowy jest art. 41: jeśli przedsiębiorca nie dopełnił obowiązków informacyjnych z art. 39 ust. 1–3 – czyli nie przekazał m.in. informacji o cenie, kosztach, ryzyku czy prawie odstąpienia – konsument może odstąpić od umowy w każdym czasie i bez ponoszenia kosztów należnych przedsiębiorcy.
Co zmienia projekt
Według opisu projektu w wykazie prac Rady Ministrów:
- podstawowy termin na odstąpienie nadal wyniesie 14 dni, a przy umowach dotyczących emerytur indywidualnych – 30 dni,
- jeśli konsument nie otrzymał wymaganych informacji przedkontraktowych i warunków umowy, termin upłynie po 12 miesiącach i 14 dniach od zawarcia umowy na odległość,
- termin nie wygaśnie, jeśli konsument nie został poinformowany na trwałym nośniku o samym prawie do odstąpienia od umowy.
Dla klientów oznacza to w praktyce skrócenie dzisiejszego, nieograniczonego w czasie prawa do odstąpienia – z wyjątkiem sytuacji, gdy nikt ich nie poinformował o prawie odstąpienia.
Projekt przewiduje też funkcję „odstąp od umowy tutaj” na stronie internetowej lub w aplikacji, przez którą zawarto umowę – dla wszystkich umów zawieranych na odległość, nie tylko finansowych – a także obowiązek bezpłatnego wyjaśnienia konsumentowi proponowanej umowy, przypomnienie o prawie odstąpienia, gdy informacje przekazano mniej niż dzień przed zawarciem umowy, oraz zakaz projektowania interfejsów, które utrudniają swobodną i świadomą decyzję.
Kredytu konsumenckiego to nie dotyczy
Przepisy o usługach finansowych zawieranych na odległość z ustawy o prawach konsumenta nie mają zastosowania do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki ani do konsumenckiej pożyczki lombardowej (art. 43 ust. 2 i 2a). Od kredytu konsumenckiego – także pożyczki zaciągniętej przez internet – odstępuje się na podstawie art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim: w ciągu 14 dni od zawarcia umowy, a jeśli umowa nie zawiera wymaganych elementów – w ciągu 14 dni od ich dostarczenia. Więcej o tym piszemy w artykule Prawa konsumenta przy umowie kredytowej.
Zmiana obejmie więc przede wszystkim inne usługi finansowe zawierane na odległość – np. rachunki, ubezpieczenia czy usługi inwestycyjne i płatnicze.
Kiedy nowe przepisy
Projekt wdraża unijną dyrektywę 2023/2673, którą państwa członkowskie miały przenieść do prawa krajowego do 19 grudnia 2025 r. i stosować od 19 czerwca 2026 r. Rząd planuje przyjąć projekt w I kwartale 2027 r., a potem trafi on do Sejmu. Do czasu wejścia zmian w życie obowiązuje obecny art. 41 bez limitu czasu.
Źródła:
