IFRS to zbiór międzynarodowych standardów określających, jak sporządzać sprawozdania finansowe. Skrót pochodzi od angielskiej nazwy International Financial Reporting Standards. Po polsku używa się nazwy Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej i skrótu MSSF. Standardy pomagają przedstawić wyniki i sytuację finansową przedsiębiorstw w sposób zrozumiały dla inwestorów oraz kredytodawców.
IFRS nie oznacza jednego dokumentu ani jednolitej metody wyceny wszystkich składników majątku. Poszczególne standardy dotyczą różnych zdarzeń gospodarczych. W Polsce znaczenie ma też to, czy chodzi o sprawozdanie samej spółki, czy całej grupy kapitałowej. Nie każda firma może wybrać IFRS zamiast krajowych zasad rachunkowości.
Co obejmuje zbiór standardów IFRS
Zestaw obejmuje standardy oznaczone skrótem IFRS, starsze standardy IAS oraz powiązane interpretacje. Starszy standard nie przestaje obowiązywać tylko dlatego, że w jego nazwie występuje IAS. Standardy rachunkowości opracowuje Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości, czyli IASB. Rada należy do Fundacji IFRS. Interpretacje pomagają stosować wymagania standardów do określonych zagadnień. Dla czytelnika sprawozdania najważniejszy jest skutek: podobne zdarzenia można oceniać według wspólnego zestawu zasad.
IFRS określają między innymi sposób ujmowania, wyceny i prezentowania pozycji sprawozdania. Nie zastępują jednak analizy tego, co wydarzyło się w konkretnej firmie. Dwa przedsiębiorstwa mogą stosować ten sam standard, lecz wykazywać inne wartości, bo mają inne umowy lub ponoszą inne ryzyko. Przykładem szczegółowych wymagań jest IFRS 9, dotyczący instrumentów finansowych. Wyjaśnia on klasyfikację i wycenę takich pozycji oraz ujmowanie strat kredytowych. Więcej piszemy o tym w tekście o wycenie aktywów finansowych.
Jak standardy wpływają na sprawozdanie
Przy sporządzaniu sprawozdania firma ustala, które wymagania dotyczą jej transakcji i posiadanych składników majątku. Następnie stosuje odpowiednie zasady przy wykazywaniu aktywów, zobowiązań, przychodów i kosztów. Same liczby nie wystarczają czytelnikowi. Objaśnienia pomagają zrozumieć przyjęte zasady oraz zdarzenia, które wpłynęły na wynik. Dlatego sprawozdanie należy czytać jako całość, a nie oceniać przedsiębiorstwa wyłącznie po jednej pozycji bilansu.
W praktyce szczególnie przydatne jest porównanie sprawozdań z kolejnych okresów oraz objaśnień do istotnych pozycji. Pozwala to zauważyć, czy zmiana wyniku wynika z działalności firmy, czy ze sposobu wykazania określonego zdarzenia. Wspólne standardy ułatwiają również porównywanie przedsiębiorstw, ale nie gwarantują, że prowadzą one podobną działalność. Przy ocenie zadłużenia i majątku pomocna jest także analiza bilansu firmy.
Kto stosuje IFRS w Polsce
Unijne przepisy wymagają stosowania standardów przyjętych przez Unię Europejską w skonsolidowanych sprawozdaniach spółek, których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym. Skonsolidowane sprawozdanie pokazuje grupę kapitałową jako całość. Polska ustawa o rachunkowości obejmuje tym obowiązkiem również skonsolidowane sprawozdania banków. Nie należy z tego wyciągać wniosku, że każda spółka giełdowa sporządza na tych zasadach także własne, jednostkowe sprawozdanie.
Polska ustawa pozwala określonym emitentom sporządzać jednostkowe sprawozdania zgodnie z tymi standardami. Taką możliwość mają również wskazane w ustawie jednostki należące do grupy, której jednostka dominująca sporządza zgodne z nimi sprawozdanie skonsolidowane. W przewidzianych ustawą przypadkach decyzję podejmuje organ zatwierdzający. Dla małej firmy nie jest to więc swobodny wybór dowolnego systemu rachunkowości. Zakres krajowych zasad opisuje hasło ustawa o rachunkowości.
Czym IFRS różnią się od krajowych zasad
IFRS są standardami opracowywanymi międzynarodowo, ale w Polsce stosuje się standardy i interpretacje przyjęte w rozporządzeniach unijnych. Ustawa o rachunkowości nazywa ten zestaw zbiorczo „MSR”. To ustawowy skrót, który obejmuje zarówno standardy MSR, jak i MSSF oraz związane z nimi interpretacje. Warto sprawdzić to znaczenie w dokumencie, zamiast zakładać, że „MSR” oznacza wyłącznie starsze standardy oznaczone jako IAS.
Stosowanie IFRS nie wyłącza całej polskiej ustawy o rachunkowości. Jeśli przyjęte standardy nie regulują danej kwestii, stosuje się odpowiednie przepisy ustawy i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze. Z perspektywy właściciela małej firmy pytanie brzmi więc nie tylko „jakie zasady są wygodniejsze?”. Najpierw trzeba ustalić, czy przepisy w ogóle pozwalają sporządzić dane sprawozdanie według IFRS. Trzeba też odróżnić zasady sporządzenia sprawozdania od oceny jego wyniku.
Najczęstsze pytania
IFRS oznacza Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej, czyli MSSF. W praktyce nazwy IFRS używa się też na określenie szerszego zestawu standardów rachunkowości i interpretacji. Obejmuje on również starsze standardy oznaczone skrótem IAS.
Nie. Obowiązek lub możliwość sporządzenia sprawozdania według tych standardów zależy od sytuacji jednostki i rodzaju sprawozdania. Inne zasady dotyczą sprawozdania całej grupy kapitałowej, a inne sprawozdania pojedynczej spółki. Samo prowadzenie działalności za granicą nie rozstrzyga o wyborze standardów.
Nie zawsze. IFRS to angielski skrót nazwy standardów sprawozdawczości finansowej, a MSR oznacza Międzynarodowe Standardy Rachunkowości. Polska ustawa używa jednak skrótu „MSR” jako zbiorczej nazwy standardów MSR, MSSF i związanych z nimi interpretacji. Znaczenie skrótu zależy więc od kontekstu.
Nie w całości. Jednostka sporządzająca sprawozdanie według standardów przyjętych przez Unię Europejską stosuje polską ustawę i przepisy wykonawcze w sprawach, których te standardy nie regulują. Najpierw trzeba też ustalić, czy dana jednostka może lub musi sporządzić konkretny rodzaj sprawozdania na tych zasadach.
Źródła:
