Wynik finansowy to zysk albo strata jednostki za określony okres, ustalone na podstawie jej przychodów, kosztów i obciążeń wyniku. W uproszczeniu pokazuje, czy działalność przyniosła nadwyżkę przychodów nad kosztami. Samo słowo „wynik” nie mówi jednak, czy chodzi o wynik ze sprzedaży, z działalności operacyjnej, brutto czy netto.
To miara oparta na zasadach rachunkowości, a nie stan pieniędzy na koncie. Firma może wykazać zysk, choć część klientów jeszcze jej nie zapłaciła. Może też ponieść stratę, mimo że ma środki na bieżące wydatki. Dlatego wynik pomaga ocenić działalność, ale nie opisuje całej sytuacji finansowej.
Jak powstaje wynik finansowy
Punktem wyjścia są przychody osiągnięte w danym okresie oraz koszty przypisane do tego okresu. Nie wystarczy odjąć wszystkich zapłaconych rachunków od wszystkich wpłat. Ustawa o rachunkowości każe ujmować przychody i związane z nimi koszty danego roku obrotowego niezależnie od terminu zapłaty (art. 6 ust. 1). Sprzedaż z odroczoną płatnością może już tworzyć przychód, choć pieniędzy jeszcze nie ma na koncie. Z kolei zakup składnika majątku nie musi od razu obciążyć wyniku w pełnej kwocie. Więcej o pierwszej części tego rozróżnienia wyjaśnia hasło o przychodzie z działalności.
Na wynik wpływają również zdarzenia niezwiązane bezpośrednio z codzienną sprzedażą. Mogą to być odsetki, różnice kursowe albo koszty zużywania używanego majątku, nazywane amortyzacją. Sposób ich ujęcia zależy od charakteru zdarzenia i przyjętych zasad rachunkowości. Dlatego dwóch firm nie należy porównywać wyłącznie przez zestawienie kwot zysku. Trzeba najpierw ustalić, co składa się na każdą z tych kwot.
Wynik ze sprzedaży, brutto i netto
Rachunek zysków i strat pokazuje kolejne poziomy wyniku. Wynik ze sprzedaży dotyczy przychodów ze sprzedaży i odpowiadających im kosztów. Wynik z działalności operacyjnej uwzględnia także pozostałe przychody i koszty operacyjne. Dalej ujmuje się wynik zdarzeń finansowych, takich jak odsetki. Tak powstaje wynik brutto, czyli wynik przed obowiązkowymi obciążeniami wyniku. Nazwa wybranego poziomu ma znaczenie, bo każdy obejmuje inny zakres zdarzeń.
Po uwzględnieniu obowiązkowych obciążeń wyniku powstaje wynik netto. W firmach innych niż banki i ubezpieczyciele składa się on z wyniku działalności operacyjnej i wyniku operacji finansowych. Uwzględnia też obowiązkowe obciążenia z tytułu podatku dochodowego (art. 42 ust. 1). Jeśli jest dodatni, mówimy o zysku netto; jeśli ujemny, o stracie netto. To nie oznacza, że dodatnia kwota w rachunku zysków i strat czeka na firmowym koncie. Część zysku może być związana z należnościami, których klienci jeszcze nie uregulowali. Osobne wyjaśnienie tego pojęcia znajdziesz w haśle o zysku netto firmy.
Gdzie szukać wyniku i czym różni się od dochodu podatkowego
W sprawozdaniu finansowym jednostki prowadzącej księgi rachunkowe wynik przedstawia rachunek zysków i strat. Zasady jego ustalania określa ustawa o rachunkowości. Roczne sprawozdanie trzeba sporządzić w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego (art. 52 ust. 1). Zatwierdza się je najpóźniej 6 miesięcy od tego dnia (art. 53 ust. 1). Przy czytaniu dokumentu zwróć uwagę na nazwę pozycji i okres, którego dotyczy. Kwota wyniku ze sprzedaży nie jest zamiennikiem wyniku netto, a wynik za zakończony okres nie opisuje automatycznie obecnej sytuacji firmy. Pomocne może być omówienie zasad ustawy o rachunkowości.
Wynik księgowy i dochód podatkowy służą różnym celom. Rachunkowość opisuje działalność według swoich zasad ujmowania przychodów i kosztów, a rozliczenie podatku podlega przepisom podatkowym. W podatku dochodowym dochodem jest nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania, a odwrotna różnica jest stratą (art. 9 ust. 2 ustawy o PIT). Dlatego wykazana w księgach strata nie musi oznaczać straty podatkowej. Mały przedsiębiorca powinien też sprawdzić, jaką ewidencję prowadzi: nie każda forma rozliczeń daje wynik finansowy ustalany tak jak w rachunku zysków i strat. Różnicę pomaga zrozumieć hasło o stracie podatkowej przedsiębiorcy.
Jak oceniać wynik w praktyce
Sam dodatni wynik nie dowodzi, że firma łatwo opłaci najbliższe zobowiązania. Jeśli klienci płacą późno, przedsiębiorca może potrzebować pieniędzy na bieżące wydatki mimo wykazanego zysku. Ujemny wynik także wymaga wyjaśnienia: może wynikać ze słabszej sprzedaży, wyższych kosztów albo zdarzenia, które nie będzie się regularnie powtarzać. Do oceny płynności trzeba więc spojrzeć również na dostępne środki, należności i zobowiązania.
Porównując kolejne okresy, sprawdź, czy zestawiasz ten sam poziom wyniku i podobny zakres działalności. Przyjrzyj się osobno sprzedaży, kosztom jej prowadzenia oraz zdarzeniom jednorazowym. Taki podział pomaga ustalić, czy zmiana wyniku wiąże się z podstawową działalnością firmy. Nie wyciągaj też wniosku wyłącznie z jednej kwoty: podobny zysk mogą osiągnąć firmy o bardzo różnej skali sprzedaży i odmiennych potrzebach gotówkowych.
Najczęstsze pytania
Nie. Wynik pokazuje efekt działalności za dany okres według zasad rachunkowości. Uwzględnia między innymi sprzedaż, za którą klient może zapłacić później. Stan konta pokazuje dostępne środki, lecz nie mówi samodzielnie, czy firma osiągnęła zysk.
Wynik brutto pokazuje efekt działalności przed obowiązkowymi obciążeniami wyniku. Wynik netto uwzględnia już te obciążenia. Jeśli porównujesz wyniki różnych firm albo okresów, sprawdź nazwę pozycji w rachunku zysków i strat, aby nie zestawić różnych wielkości.
Nie zawsze. Strata wykazana w rachunkowości i strata ustalana do celów podatkowych wynikają z odmiennych zasad rozpoznawania przychodów i kosztów. Aby ocenić rozliczenie podatku, trzeba przeanalizować właściwą ewidencję oraz przepisy dotyczące danego przedsiębiorcy.
Źródła:
