Firma faktoringowa to podmiot, który nabywa od przedsiębiorcy należności od jego klientów i zwykle wypłaca mu środki przed terminem zapłaty. Przedmiotem transakcji jest prawo do otrzymania pieniędzy, a nie sama faktura. Podmiot świadczący tę usługę nazywa się faktorem, a przedsiębiorcę korzystającego z niej – faktorantem.
Faktoring pomaga finansować działalność wtedy, gdy klienci płacą później niż przedsiębiorca ponosi swoje wydatki. Może też obejmować obsługę płatności. Nie oznacza jednak, że firma faktoringowa zawsze bierze na siebie skutki braku zapłaty. O tym, kto poniesie stratę i ile przedsiębiorca otrzyma na początku, decydują warunki umowy.
Jak firma faktoringowa finansuje należności
Przedsiębiorca zgłasza faktorowi należność wynikającą ze sprzedaży towaru lub usługi. Faktor ocenia ją według zasad umowy, a następnie wypłaca uzgodnioną kwotę. Nie musi to być od razu cała wartość należności. Część środków może pozostać do rozliczenia po zapłacie przez klienta. Dzięki temu przedsiębiorca nie musi czekać na upływ terminu płatności, aby dysponować częścią pieniędzy. Znaczenie ma tu różnica między posiadaniem należności od kontrahentów a posiadaniem gotówki.
Nabywanie wierzytelności pieniężnych jest czynnością bankową tylko wtedy, gdy wykonuje je bank (art. 5 ust. 2 pkt 5 Prawa bankowego). Dlatego faktoring oferują zarówno banki, jak i wyspecjalizowane firmy niebędące bankami.
Po przeniesieniu wierzytelności faktor staje się uprawniony do otrzymania zapłaty, o ile strony rzeczywiście zastosowały taki sposób rozliczenia. Zgoda klienta co do zasady nie jest potrzebna (art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego). Wyjątkiem jest sprzeciw ustawy, zastrzeżenie umowne albo właściwość zobowiązania. Umowny zakaz przelewu wierzytelności stwierdzonej pismem działa wobec faktora, gdy pismo o nim wspomina albo faktor o nim wiedział (art. 514). Klient powinien też wiedzieć, komu zapłacić: dopóki nie wie o przeniesieniu, zapłata poprzedniemu wierzycielowi może go zwolnić z długu (art. 512). Dlatego sposób powiadomienia klienta wymaga uwagi.
Co obejmuje usługa oprócz wypłaty środków
Zakres usługi zależy od umowy. Faktor może prowadzić ewidencję zgłoszonych należności, obserwować terminy płatności i kontaktować się z klientem, gdy zapłata nie wpływa. Przedsiębiorca zyskuje wtedy zarówno wcześniejszy dostęp do środków, jak i pomoc w obsłudze rozliczeń. Te czynności nie są jednak stałym elementem każdej oferty. Przed zawarciem umowy trzeba ustalić, kto kontaktuje się z klientem i kto odpowiada za wyjaśnianie spornych faktur.
Faktoring dotyczy często należności, których termin płatności jeszcze nie upłynął. Tym różni się od usługi skupionej przede wszystkim na odzyskiwaniu zaległych płatności. Gdy klient nie płaci, faktor może podjąć działania służące uzyskaniu zapłaty, ale ich zakres wynika z umowy. Sam wykup należności nie gwarantuje skutecznego odzyskania pieniędzy. Osobnym zagadnieniem jest odzyskiwanie zaległych należności, także tych, których nie objęto faktoringiem.
Kto ponosi ryzyko, gdy klient nie zapłaci
W faktoringu z regresem przedsiębiorca może być zobowiązany do zwrotu otrzymanych środków, jeśli klient nie ureguluje należności. W faktoringu bez regresu faktor przejmuje uzgodnione ryzyko braku zapłaty, zwykle związane z niewypłacalnością klienta. Nazwa wariantu nie wystarcza jednak do oceny ochrony przedsiębiorcy. Umowa określa, jakie zdarzenia obejmuje przejęcie ryzyka oraz w jakich sytuacjach faktor może żądać rozliczenia od przedsiębiorcy.
Tło tego podziału wyjaśnia art. 516 Kodeksu cywilnego. Zbywca wierzytelności odpowiada wobec nabywcy za to, że wierzytelność mu przysługuje. Za wypłacalność dłużnika odpowiada tylko wtedy, gdy tę odpowiedzialność na siebie przyjął. W faktoringu z regresem przedsiębiorca przyjmuje takie ryzyko w umowie z faktorem.
Osobno trzeba potraktować spór o samą sprzedaż. Klient może twierdzić, że towaru nie dostarczono albo usługa została wykonana niezgodnie z ustaleniami. Przeniesienie wierzytelności nie usuwa takich zarzutów. Klient może je podnosić wobec faktora, jeśli miał je wobec sprzedawcy w chwili dowiedzenia się o przelewie (art. 513 § 1). Dlatego nawet faktoring bez regresu nie jest ogólną gwarancją zapłaty za każdą fakturę. Przedsiębiorca powinien sprawdzić, jak umowa traktuje reklamacje, korekty i spory z klientem.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy
Najpierw ustal, jakie należności można zgłaszać i na jakich zasadach faktor je przyjmuje. Sprawdź, kiedy następuje wypłata, jaka część należności trafia do Ciebie od razu i kiedy rozliczana jest pozostała kwota. Porównaj też wszystkie składniki kosztu, a nie tylko opłatę za finansowanie. Umowa może osobno określać koszty obsługi, działania po opóźnieniu klienta oraz warunki zakończenia współpracy. Te szczegóły wpływają na rzeczywistą korzyść dla płynności finansowej firmy.
Ustal również, kto informuje klienta o zmianie odbiorcy płatności i na jaki rachunek klient powinien zapłacić. Przeczytaj zasady rozliczenia, gdy klient zapłaci tylko część kwoty, zgłosi reklamację albo przekroczy termin. Jeśli umowa przewiduje zwrot środków przez przedsiębiorcę, sprawdź, co uruchamia ten obowiązek. Firma faktoringowa może ułatwić finansowanie sprzedaży, lecz skutki nieopłaconej faktury zależą od konkretnych zapisów, a nie od samej nazwy usługi.
Najczęstsze pytania
W potocznym języku tak się mówi, ale przedmiotem wykupu jest należność, czyli prawo do zapłaty od klienta. Faktura dokumentuje sprzedaż i pomaga ustalić kwotę oraz termin płatności. Samo przekazanie faktury faktorowi nie przesądza jeszcze o przeniesieniu wierzytelności.
Przeniesienie wierzytelności co do zasady nie wymaga zgody dłużnika. Trzeba jednak sprawdzić, czy nie istnieje ograniczenie takiego przeniesienia. Ważne jest też przekazanie klientowi informacji, komu ma zapłacić, aby uniknąć pomyłek w rozliczeniu.
Nie. Ten wariant dotyczy ryzyka braku zapłaty w zakresie ustalonym w umowie. Faktor może inaczej traktować niewypłacalność klienta, a inaczej spór o dostawę, nieprawdziwe dane lub korektę faktury. Przed podpisaniem umowy należy sprawdzić wyłączenia odpowiedzialności faktora.
Faktor przede wszystkim umożliwia wcześniejsze uzyskanie pieniędzy z należności, często jeszcze przed terminem jej płatności. Firma windykacyjna skupia się na odzyskiwaniu zaległych kwot. Zakres usług może się częściowo pokrywać, dlatego o rzeczywistej różnicy decyduje to, co obejmuje konkretna umowa.
Źródła:
