Trzyletni termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału z nieważnej umowy frankowej może biec od dnia, w którym kredytobiorca po raz pierwszy zakwestionował wobec banku umowę – np. w reklamacji. Tę wykładnię potwierdził 2 lipca 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE, a 9 lipca Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej banku, który przez 3 lata od reklamacji nie upomniał się o zwrot kapitału.
Co orzekł TSUE
Sąd Okręgowy w Warszawie zapytał Trybunał, czy prawo UE pozwala liczyć przedawnienie roszczeń banku od zakwestionowania umowy przez konsumenta – tak jak przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22). W wyroku w sprawach połączonych C-261/25 i C-262/25 Trybunał odpowiedział, że dyrektywa 93/13 nie stoi na przeszkodzie takiej wykładni: termin może biec od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec przedsiębiorcy wiążący charakter nieuczciwych warunków i zawierającej je umowy.
Trybunał wyjaśnił, że dopóki konsument nie wyrazi woli ustalenia nieważności umowy, bank nie ma roszczenia o zwrot, więc przedawnienie nie może biec wcześniej. Dlatego nie może się zaczynać w dniu wypłaty kredytu ani w dniu wpisu podobnej klauzuli do rejestru klauzul niedozwolonych UOKiK – taki wpis nie powoduje nieważności konkretnej umowy.
Jednocześnie TSUE uznał, że liczenie terminu od pierwszego zakwestionowania umowy nie utrudnia bankowi nadmiernie dochodzenia zwrotu kapitału. Od tej chwili bank wie, że konsument powołuje się na nieważność umowy, i może przewidzieć konsekwencje.
Sprawa w Sądzie Najwyższym
Według opisu uzasadnienia w serwisie Franknews.pl sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z klauzulami indeksacyjnymi, zawartego w 2006 r. 15 sierpnia 2016 r. kredytobiorczyni złożyła reklamację, w której zarzuciła nieważność klauzul i wezwała bank do rozliczenia świadczeń. Bank otrzymał ją 19 sierpnia 2016 r., więc termin przedawnienia jego roszczeń zaczął biec 20 sierpnia 2016 r. 9 września 2016 r. bank odpowiedział, że reklamacja jest bezzasadna, ale w ciągu 3 lat nie podjął czynności przerywających przedawnienie. Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z 30 czerwca 2025 r. uznał roszczenie banku o zwrot kapitału za przedawnione.
Postanowieniem z 9 lipca 2026 r. (I CSK 735/26) Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz kredytobiorczyni 2,7 tys. zł kosztów. Bank chciał, by sąd ze względów słuszności (art. 117¹ k.c.) nie uwzględnił przedawnienia, bo w chwili reklamacji orzecznictwo w sprawach frankowych nie było jeszcze ukształtowane. SN wskazał, że przepis ten stosuje się tylko w wyjątkowych przypadkach, a podstawowym warunkiem powołania się na względy słuszności jest uczciwość w obrocie – której nie można przypisać bankowi stosującemu w umowie niedozwolone klauzule.
SN przypomniał też, że oświadczenie konsumenta kwestionujące umowę nie musi mieć szczególnej formy ani być złożone przed sądem. Wystarczy, że konsument wyrazi swoją wolę świadomie i swobodnie.
Co to oznacza dla frankowiczów
Wyroki nie zmieniają zasad, lecz potwierdzają kierunek przyjęty przez Sąd Najwyższy w 2024 r. W praktyce warto pamiętać o kilku kwestiach:
- jeśli składałeś reklamację, wezwanie do zapłaty lub oświadczenie o nieważności umowy, zachowaj dokument i dowód doręczenia – data jego otrzymania przez bank może wyznaczać początek biegu przedawnienia;
- termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata, a jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.);
- bieg przedawnienia przerywa m.in. czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia albo uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 k.c.), dlatego o skutkach przedawnienia w konkretnej sprawie decyduje jej przebieg;
- o innych wyrokach TSUE w sprawie przedawnienia roszczeń banków piszemy w artykule Przedawnienie roszczeń banku już nie chroni frankowiczów.
Źródła:
