Benchmark to punkt odniesienia, z którym porównuje się wynik inwestycji, funduszu albo działalności firmy. Pozwala ocenić nie tylko, czy wynik jest dodatni, lecz także jak wypada na tle odpowiednio dobranego rynku lub grupy podobnych podmiotów.
W finansach słowo to ma również węższe znaczenie: może oznaczać wskaźnik referencyjny używany na przykład do ustalania oprocentowania. To inne zastosowanie niż porównywanie wyników. Dlatego przed oceną benchmarku trzeba ustalić, co mierzy i do czego służy.
Jak dobrać benchmark dla inwestycji
Wynik inwestycji ma sens w porównaniu z miarą odpowiadającą jej strategii. Dla portfela akcji punktem odniesienia może być indeks giełdowy obejmujący podobny rynek. Dla portfela obligacji przydatna będzie miara odzwierciedlająca właściwy rodzaj długu. Porównanie z przypadkowym indeksem może sugerować sukces albo porażkę, choć oba wyniki dotyczą innych źródeł ryzyka.
Przy wyborze sprawdź, jakie aktywa obejmuje benchmark, w jakiej walucie podaje wynik i jak traktuje dochód z inwestycji. Znaczenie ma też okres porównania. Wynik portfela i wynik wzorca powinny dotyczyć tego samego czasu. Inaczej różnica może wynikać ze sposobu przedstawienia danych, a nie z decyzji inwestycyjnych. Dobrze dobrany punkt odniesienia nie usuwa ryzyka, lecz pomaga je właściwie ocenić.
Co pokazuje porównanie wyników funduszu
Benchmark pomaga ocenić, jak wypadł fundusz inwestycyjny względem rynku, na którym lokuje środki. Jeśli jego wynik jest wyższy, nie oznacza to automatycznie lepszego zarządzania. Różnica może wynikać z większego ryzyka, odmiennego składu portfela albo sposobu uwzględnienia kosztów. Podobnie wynik niższy od benchmarku nie wyjaśnia sam, co było jego przyczyną.
W materiałach funduszu sprawdź, jaki benchmark wskazano i czy odpowiada opisanej strategii. Przyjrzyj się także temu, czy prezentowane wyniki uwzględniają koszty oraz czy benchmark jest pokazany według porównywalnych zasad. Sam wykres nie zawsze ujawnia te różnice. Porównanie kilku okresów daje pełniejszy obraz niż pojedynczy wynik, ale również nie pozwala przewidzieć przyszłych zysków.
Benchmark jako podstawa oprocentowania
W umowie finansowej benchmark może pełnić inną funkcję niż przy ocenie inwestycji. Wskaźnik referencyjny może być składnikiem zmiennego oprocentowania: umowa określa sposób jego połączenia z marżą oraz zasady aktualizacji. Przykładem takiego wskaźnika jest stawka WIBOR. Gdy wskaźnik się zmienia, oprocentowanie oparte na nim może się zmienić zgodnie z warunkami umowy.
Unijne rozporządzenie o wskaźnikach referencyjnych, nazywane BMR (nr 2016/1011), reguluje określone zastosowania takich wskaźników w finansach. Za wskaźnik referencyjny uznaje indeks, od którego zależy kwota do zapłaty z instrumentu lub umowy finansowej albo wartość instrumentu (art. 3 ust. 1 pkt 3). Obejmuje też indeks, którym fundusz mierzy wyniki, aby odwzorować jego stopę zwrotu, ustalić alokację aktywów lub naliczyć opłatę za wyniki. O tym, czy dany indeks podlega tym zasadom, decyduje między innymi sposób jego wykorzystania. Nie każdy wykres użyty do porównania wyników jest więc wskaźnikiem referencyjnym w rozumieniu przepisów. Czytając umowę, odróżnij nazwę wskaźnika od pozostałych zasad ustalania oprocentowania.
Bank i inne podmioty nadzorowane mogą stosować w UE tylko wskaźniki, których administrator lub sam wskaźnik jest wpisany do rejestru ESMA (art. 29 ust. 1). Muszą też mieć pisemne plany na wypadek istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania wskaźnika (art. 28 ust. 2). Administratorem WIBOR, WIRON i POLSTR jest GPW Benchmark S.A., wpisana do rejestru ESMA.
Benchmark w firmie i ograniczenia porównania
Mała firma może porównywać własne wyniki z wcześniejszymi okresami, przyjętym planem albo danymi podobnych przedsiębiorstw. Punktem odniesienia bywa na przykład udział kosztów w przychodach, terminowość obsługi zamówień lub marża na sprzedaży. Taki benchmark służy analizie działalności. Nie musi być indeksem rynkowym ani wskaźnikiem referencyjnym stosowanym w umowie finansowej.
Porównanie pomaga znaleźć pytania do dalszej analizy, ale samo nie wskazuje rozwiązania. Różnice mogą wynikać ze skali działalności, sposobu liczenia kosztów, sezonowości albo odmiennej grupy klientów. Dlatego najpierw ustal definicję miernika i źródło danych. Następnie sprawdź, czy porównywane firmy lub okresy rzeczywiście są do siebie podobne. Bez tego nawet dokładny wynik liczbowy może prowadzić do mylnego wniosku.
Najczęstsze pytania
To punkt odniesienia do oceny wyników funduszu, zwykle powiązany z rynkiem, na którym fundusz inwestuje. Pozwala zobaczyć, jak fundusz wypadł na tle wybranej miary. Wynik wyższy od benchmarku nie dowodzi jednak sam w sobie, że zarządzający podejmował lepsze decyzje.
Nie. Indeks giełdowy może być benchmarkiem dla inwestycji, jeśli odpowiada jej strategii. Benchmark to szersze pojęcie: punktem odniesienia może być też inna miara rynku, wynik podobnych firm albo własny cel przedsiębiorstwa.
Tak, jeśli oprocentowanie kredytu jest zmienne i zgodnie z umową opiera się na wskaźniku referencyjnym. Na ratę wpływają wtedy również inne warunki umowy, w tym marża i sposób aktualizacji oprocentowania. Sam wynik indeksu używanego tylko do porównania inwestycji nie zmienia raty.
Niekoniecznie. Inwestycja może wypaść lepiej od wzorca, a mimo to przynieść stratę lub wiązać się z większym ryzykiem. Trzeba sprawdzić, czy benchmark pasuje do strategii oraz czy oba wyniki przedstawiono za ten sam okres i według porównywalnych zasad.
Źródła:
- Rozporządzenie (UE) 2016/1011 (BMR) w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne, art. 3 ust. 1 pkt 3 (definicja), art. 28 ust. 2 (plany awaryjne) i art. 29 ust. 1 (rejestr ESMA)
- GPW Benchmark S.A. – administrator wskaźników referencyjnych w rozumieniu BMR (WIBOR, WIBID, WIRON, POLSTR), wpisany do rejestru ESMA
