Zarządzanie aktywami to podejmowanie decyzji o tym, w co inwestować powierzone środki, oraz kontrolowanie skutków tych decyzji. Zarządzający dobiera skład portfela do celu inwestora, jego podejścia do ryzyka i czasu, na jaki może ulokować pieniądze. Następnie obserwuje portfel i w razie potrzeby zmienia inwestycje. Nie oznacza to jednak, że potrafi przewidzieć rynek albo zapewnić zysk.
Pojęcie bywa używane szerzej, także w odniesieniu do majątku firmy. W finansach osobistych najczęściej dotyczy zarządzania inwestycjami: samodzielnego albo powierzonego specjalistom. Różnica ma znaczenie, bo samo otrzymywanie propozycji inwestycji nie jest tym samym co oddanie komuś prawa do podejmowania decyzji.
Jak zarządzający podejmuje decyzje
Punktem wyjścia jest ustalenie, do czego mają służyć pieniądze. Inaczej buduje się portfel na odległy cel, a inaczej zarządza środkami, które mogą być potrzebne wkrótce. Znaczenie mają również możliwe straty, potrzeba dostępu do gotówki i waluta przyszłych wydatków. Dopiero na tej podstawie wybiera się rodzaje inwestycji i ich udział w całości. Ten podział nazywa się alokacją aktywów w portfelu.
Po zakupie inwestycji praca się nie kończy. Zmiany cen mogą sprawić, że skład portfela przestanie odpowiadać przyjętemu planowi. Zarządzający ocenia wtedy, czy pozostawić inwestycje, dokupić wybrane aktywa lub sprzedać część posiadanych. Bierze przy tym pod uwagę koszty transakcji i ryzyko zmiany decyzji pod wpływem chwilowych emocji. Przywracanie wcześniej ustalonych udziałów opisuje równoważenie składu portfela.
Co oznacza optymalizacja portfela
Optymalizacja nie polega na znalezieniu inwestycji, która przyniesie najwyższy możliwy zysk. Chodzi o dobranie portfela odpowiedniego do celu i akceptowanego ryzyka, przy uwzględnieniu kosztów. Inwestor może na przykład przedkładać mniejsze wahania wartości nad szansę na wyższy wynik. Decyzję ocenia się więc w odniesieniu do jego potrzeb, a nie wyłącznie przez porównanie stóp zwrotu.
Rozłożenie środków między różne inwestycje może ograniczyć wpływ pojedynczej nieudanej decyzji na cały portfel inwestycyjny. Nie usuwa jednak ryzyka wspólnego dla wielu aktywów, na przykład spadków obejmujących szeroki rynek. Samo posiadanie wielu pozycji także nie wystarczy: mogą one reagować podobnie na te same wydarzenia. Dlatego zarządzający sprawdza nie tylko liczbę inwestycji, lecz także rodzaje ryzyka, na które narażają środki.
Samodzielne inwestowanie, zarządzanie portfelem i fundusz
Osoba inwestująca samodzielnie wybiera aktywa i składa dyspozycje. Przy powierzeniu zarządzania portfelem uprawniony podmiot podejmuje decyzje inwestycyjne w granicach uzgodnionego zakresu. To nie to samo co korzystanie z porad: otrzymanie rekomendacji nie oznacza jeszcze przekazania prawa do zawierania transakcji. Przed podpisaniem umowy trzeba więc ustalić, kto podejmuje decyzje, jakie inwestycje są dopuszczalne i jak można zakończyć współpracę.
Zarządzanie portfelem instrumentów finansowych jest usługą maklerską (art. 69 ust. 2 pkt 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). Jej prowadzenie wymaga zezwolenia KNF (art. 69 ust. 1). Według art. 75 ust. 1 polega na podejmowaniu i realizacji decyzji inwestycyjnych na rachunek klienta. Zarządzający działa w ramach środków lub instrumentów, które klient pozostawił mu do dyspozycji. Doradztwo inwestycyjne jest odrębną usługą: to rekomendacja przygotowana w oparciu o potrzeby klienta (art. 76 ust. 1).
Innym rozwiązaniem jest nabycie jednostek albo udziałów funduszu. Inwestor wybiera fundusz, lecz nie wskazuje mu każdej transakcji. Fundusze tworzy i nimi zarządza towarzystwo funduszy inwestycyjnych (art. 45 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych). Za zezwoleniem KNF towarzystwo może też zarządzać portfelami indywidualnych klientów (art. 45 ust. 2 pkt 1). Fundusz lokuje zgromadzone środki zgodnie ze swoimi zasadami, a wynik inwestora zależy od wartości jego uczestnictwa. Tą drogą można korzystać z zarządzania wspólną pulą środków bez powierzania specjaliście własnego, odrębnego portfela. Więcej o tej formie inwestowania wyjaśnia hasło fundusz inwestycyjny i jego działanie.
Co sprawdzić przed powierzeniem środków
Najpierw należy przeczytać dokumenty określające strategię i zakres decyzji zarządzającego. Powinno być jasne, czy może inwestować w aktywa trudne do szybkiej sprzedaży oraz jak informuje o wynikach. Istotne są także sposób naliczania wynagrodzenia i pozostałe koszty. Nawet dobry wynik przed ich uwzględnieniem może oznaczać znacznie słabszy rezultat dla inwestora.
Warto również ustalić, jak przechowywane są aktywa i gdzie szukać informacji o podmiocie oferującym usługę. W Polsce informacje o nadzorowanych podmiotach można weryfikować w KNF. Wyniki z przeszłości pomagają ocenić przebieg wcześniejszych inwestycji, lecz nie przesądzają o przyszłym rezultacie. Porównując oferty, trzeba sprawdzić, czy dotyczą podobnego ryzyka, okresu i sposobu liczenia kosztów.
Najczęstsze pytania
Nie. Zarządzający może ograniczać wybrane rodzaje ryzyka i dostosowywać portfel do potrzeb inwestora, ale nie kontroluje cen rynkowych. Wartość inwestycji może spaść nawet wtedy, gdy strategia jest realizowana zgodnie z planem.
Przy doradztwie inwestor otrzymuje rekomendację i sam decyduje, czy z niej skorzystać. Przy powierzonym zarządzaniu portfelem decyzje o inwestycjach podejmuje zarządzający w ustalonych granicach. Dlatego przed zawarciem umowy należy sprawdzić, kto będzie wydawał dyspozycje.
Nie w tym samym znaczeniu. Kupując jednostki albo udziały funduszu, inwestor uczestniczy w wynikach wspólnie lokowanych środków. Nie przekazuje zarządzającemu odrębnego portfela, którego skład byłby dobierany wyłącznie do jego indywidualnych potrzeb.
Trzeba ustalić, za co pobierane jest wynagrodzenie i jakie inne koszty mogą obciążyć inwestycję. Liczy się wynik po kosztach, a nie tylko prezentowana stopa zwrotu. Sposób naliczania opłat należy sprawdzić w dokumentach dotyczących wybranej usługi albo funduszu.
Źródła:
