Wskaźnik wypłacalności to miara, która pomaga ocenić relację zobowiązań do kapitału własnego podmiotu. W analizie firmy często przyjmuje postać ilorazu zobowiązań i kapitału własnego. Pokazuje wtedy, jak duże jest finansowanie obce w porównaniu z własnym. Nie mówi jednak, ile gotówki firma ma dziś na rachunku ani czy zapłaci każdą fakturę w terminie.
Nazwa bywa używana także w innych znaczeniach. W analizie banku spotkasz miary kapitałowe, które uwzględniają ryzyko działalności. Dlatego przed porównaniem wyników trzeba sprawdzić wzór, zakres uwzględnionych zobowiązań oraz rodzaj ocenianego podmiotu.
Jak obliczyć wskaźnik dla firmy
W podstawowym ujęciu dzielisz zobowiązania przez kapitał własny. Zobowiązania mogą obejmować zarówno kwoty do spłaty w bliskim terminie, jak i długi rozłożone na dłuższy okres. Kapitał własny to część finansowania przypisana właścicielom. Wynik odpowiada na pytanie, ile zobowiązań przypada na jednostkę kapitału własnego. Podobną relację opisuje się jako wskaźnik zadłużenia do kapitału własnego.
Nie każdy dokument ujmuje licznik identycznie. W niektórych analizach dolicza się rezerwy na zobowiązania – tak liczą go na przykład samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. W innych bada się węższą kategorię długu. Przed obliczeniem ustal więc, które pozycje bierzesz z bilansu. Zachowaj ten sam sposób liczenia przy porównywaniu kolejnych okresów. Jeśli kapitał własny wynosi zero, nie da się wykonać dzielenia. Przy ujemnym kapitale wynik wymaga osobnego wyjaśnienia, a nie zwykłej oceny „im mniej, tym lepiej”.
Co mówi wynik, a czego nie pokazuje
Przyjmijmy umowne dane: zobowiązania wynoszą 120 tys. zł, a kapitał własny 200 tys. zł. Po podzieleniu zobowiązań przez kapitał własny otrzymujemy 0,6. Oznacza to 60 groszy zobowiązań na każdą złotówkę kapitału własnego. Sprawdzenie rachunku daje ten sam wynik: 200 tys. zł pomnożone przez 0,6 to 120 tys. zł. Nie są to dane rynkowe ani próg oceny firmy.
Wyższy wynik zwykle oznacza większą zależność od finansowania obcego. Nie przesądza jednak o niewypłacalności. Firma może terminowo spłacać zobowiązania mimo znacznego zadłużenia. Może też mieć niewielki dług, lecz czekać na zapłatę od odbiorców i chwilowo nie mieć środków. Dlatego sam wskaźnik traktuj jako opis struktury finansowania, nie jako potwierdzenie zdolności do zapłaty. To szersze zagadnienie wyjaśnia hasło o wypłacalności firmy.
Czym różni się od wskaźnika płynności
Wskaźnik wypłacalności oparty na zobowiązaniach i kapitale własnym opisuje przede wszystkim skalę zadłużenia względem własnego finansowania. Wskaźniki płynności skupiają się na możliwości regulowania zobowiązań krótkoterminowych z dostępnych aktywów obrotowych. To różne pytania: skąd pochodzi finansowanie firmy oraz czym firma może zapłacić w najbliższym czasie. Opis drugiego zagadnienia znajdziesz w haśle o wskaźniku płynności finansowej.
Do oceny zdolności spłaty potrzebujesz także informacji o wpływach i wydatkach. Sprawdź, kiedy zapadają płatności oraz czy należności od klientów wpływają na czas. Sam bilans przedstawia sytuację na określony moment. Nie zastąpi przeglądu przyszłych przepływów pieniężnych. Zestawienie tych danych pomaga rozpoznać ryzyko utraty płynności, nawet gdy relacja zadłużenia do kapitału własnego wygląda spokojnie.
Dlaczego w bankowości nazwa wymaga doprecyzowania
Przy bankach ocena wypłacalności ma inne znaczenie niż proste dzielenie zobowiązań firmy przez kapitał własny. Stosuje się miary adekwatności kapitałowej odnoszące fundusze własne do ekspozycji na ryzyko. Dzięki temu analiza uwzględnia nie tylko wielkość finansowania, lecz także ryzyko związane z działalnością banku. W dokumentach bankowych szukaj nazwy konkretnej miary, zamiast zakładać, że „wskaźnik wypłacalności” zawsze oznacza ten sam wzór.
Gdy czytasz sprawozdanie firmy, najpierw odszukaj definicję wskaźnika i dane użyte do obliczenia. Potem porównaj wynik z wcześniejszymi okresami oraz sprawdź, co zmieniło się w zobowiązaniach i kapitale własnym. Szczególnie uważnie interpretuj wynik po stracie, która uszczupliła kapitał. Wtedy iloraz może gwałtownie wzrosnąć bez równie dużego wzrostu długu. Przy analizie banku pomocne jest osobne omówienie współczynnika wypłacalności banku.
Najczęstsze pytania
W często stosowanym ujęciu dzieli się zobowiązania przez kapitał własny. Przed obliczeniem sprawdź definicję w analizowanym dokumencie: może ona inaczej określać zakres zobowiązań. Jeśli kapitał własny jest zerowy, takiego ilorazu nie obliczysz.
Nie. Wysoka relacja zobowiązań do kapitału własnego sygnalizuje większy udział finansowania obcego, ale nie dowodzi zaległości w spłacie. Ocenę trzeba uzupełnić o terminy płatności, przepływy pieniężne i zmiany kapitału własnego.
Nie. Relacja zobowiązań do kapitału własnego opisuje strukturę finansowania. Wskaźnik płynności służy do oceny pokrycia zobowiązań krótkoterminowych odpowiednimi aktywami. Firma może więc mieć umiarkowane zadłużenie, a mimo to przejściowo nie dysponować środkami na zapłatę.
Nie należy zakładać takiego samego wzoru. Przy ocenie banku używa się miar kapitałowych związanych z ekspozycją na ryzyko. Przy ocenie zwykłej firmy nazwa może oznaczać relację zobowiązań do kapitału własnego. Zawsze sprawdź definicję podaną przy wyniku.
Źródła:
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wskaźników ekonomiczno-finansowych SP ZOZ (Dz.U. 2017 poz. 832) – wzór wskaźnika wypłacalności (zobowiązania i rezerwy / fundusz własny)
- GUS – wyniki finansowe przedsiębiorstw niefinansowych (wskaźniki płynności finansowej)
- Rozporządzenie (UE) nr 575/2013 (CRR), art. 92 – współczynniki kapitałowe banków (fundusze własne / łączna ekspozycja na ryzyko)
