Weksel trasowany to dokument, w którym wystawca bezwarunkowo poleca wskazanej osobie zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej. Osoba mająca zapłacić to trasat, a osoba wskazana do otrzymania pieniędzy to remitent. Weksel trasowany nazywa się także tratą.
Samo wskazanie trasata nie oznacza jeszcze, że odpowiada on za zapłatę z weksla. Takie zobowiązanie powstaje po przyjęciu przez niego weksla, czyli akcepcie. Wystawca również może odpowiadać wobec uprawnionego, dlatego nie należy traktować traty jako prostego przeniesienia długu na inną osobę.
Kto wystawia weksel i kto ma zapłacić
Wystawca, zwany trasantem, sporządza dokument i wskazuje trasata oraz remitenta. Trasat może być dłużnikiem wystawcy z innej umowy, ale taki wcześniejszy dług nie jest warunkiem wystawienia traty. Wystawca może też wskazać siebie jako osobę, której należy zapłacić. Te role opisują treść weksla; nie wyjaśniają jeszcze wszystkich rozliczeń między uczestnikami transakcji.
Najważniejsza różnica dotyczy tego, kto składa zobowiązanie do zapłaty. W tratcie wystawca kieruje polecenie do trasata. W wekslu własnym wystawca sam przyrzeka zapłatę. Jeśli więc otrzymujesz tratę, ustal nie tylko, kogo wpisano jako trasata, lecz także czy przyjął on weksel. Bez akceptu nie staje się dłużnikiem wekslowym tylko dlatego, że figuruje w dokumencie.
Co musi znaleźć się w dokumencie
O ważności weksla decyduje jego treść, nie sam tytuł dokumentu. Prawo wekslowe wymaga między innymi nazwy „weksel” w treści, bezwarunkowego polecenia zapłaty określonej sumy, wskazania trasata i osoby uprawnionej oraz podpisu wystawcy. Przewiduje też oznaczenie terminu i miejsca płatności, a także daty i miejsca wystawienia. Niektóre pominięcia uzupełniają reguły ustawowe, ale nie dotyczy to każdego brakującego elementu.
Bezwarunkowość oznacza, że polecenie zapłaty nie może zależeć w treści weksla od wykonania dodatkowego świadczenia. Osobna umowa może wyjaśniać, dlaczego strony posłużyły się wekslem, lecz nie zastępuje jego wymaganej treści. Przed przyjęciem dokumentu porównaj wpisane osoby, sumę i termin z uzgodnieniami. Ogólne zasady konstrukcji tego dokumentu opisuje hasło o wekslu jako papierze wartościowym.
Co zmienia akcept trasata
Akcept to przyjęcie polecenia zapłaty przez trasata, wyrażone na wekslu. Oznacza się je wyrazem „przyjęty” lub równoznacznym i podpisuje trasat. Sam podpis trasata na przedniej stronie weksla także oznacza przyjęcie (art. 25 Prawa wekslowego). Po przyjęciu trasat, nazywany akceptantem, zobowiązuje się zapłacić weksel w terminie płatności (art. 28). Jeśli trasat nie przyjmie dokumentu, nie można żądać od niego zapłaty wyłącznie na podstawie tego, że został w nim wskazany. Nie przesądza to o ewentualnych zobowiązaniach trasata wynikających z odrębnej umowy.
Odpowiedzialność wystawcy nie znika po skierowaniu polecenia do trasata. Wystawca odpowiada za przyjęcie i zapłatę weksla, choć może wyłączyć swoją odpowiedzialność za przyjęcie. Nie może skutecznie wyłączyć odpowiedzialności za zapłatę – takie zastrzeżenie uważa się za nienapisane (art. 9). Dla osoby otrzymującej tratę oznacza to, że powinna odróżnić dług akceptanta od odpowiedzialności wystawcy. To różne podstawy dochodzenia pieniędzy z tego samego dokumentu.
Jak weksel trafia do zapłaty
Osoba uprawniona przedstawia weksel do zapłaty zgodnie z zasadami właściwymi dla jego terminu płatności. Weksel może być płatny za okazaniem, w pewien czas po okazaniu, w pewien czas po dacie albo w oznaczonym dniu. Inne terminy czynią go nieważnym (art. 33). Uprawnienie z weksla może też przejść na kolejną osobę przez indos, czyli pisemne przeniesienie praw na wekslu. Trzeba jednak sprawdzić jego treść: zastrzeżenie „nie na zlecenie” zmienia sposób przenoszenia praw. Samo przekazanie dokumentu nie zawsze wyjaśnia, kto może skutecznie żądać zapłaty.
Gdy zapłata nie nastąpi, uprawniony może dochodzić roszczeń od osób odpowiedzialnych z weksla. Zachowanie tych praw może wymagać określonych czynności, w tym protestu, chyba że ma zastosowanie zwolnienie przewidziane prawem. Wystawca, akceptant, indosanci i poręczyciele odpowiadają wobec posiadacza solidarnie (art. 47). Roszczenia przeciw akceptantowi przedawniają się po trzech latach od dnia płatności. Przeciw wystawcy i indosantom termin wynosi rok od protestu, a przy zastrzeżeniu „bez kosztów” – od dnia płatności (art. 70). Weksel nie gwarantuje jednak, że zobowiązany ma środki na zapłatę. Nie pozwala też samodzielnie skierować sprawy do egzekucji, bo jej podstawą jest tytuł wykonawczy (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). Na podstawie należycie wypełnionego weksla sąd wydaje jednak nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 2 KPC). W działalności gospodarczej tratę można spotkać przy rozliczeniach związanych z kredytem kupieckim.
Najczęstsze pytania
Nie z powodu samego wpisania go do weksla. Trasat staje się zobowiązany z weksla, gdy go przyjmie, czyli dokona akceptu. Może natomiast mieć odrębny obowiązek zapłaty wynikający z umowy, którą zawarł poza wekslem.
Tak. Skierowanie polecenia do trasata nie uwalnia wystawcy od odpowiedzialności wekslowej za zapłatę. Wystawca może wyłączyć odpowiedzialność za przyjęcie weksla przez trasata, lecz nie może skutecznie wyłączyć odpowiedzialności za jego zapłatę.
W wekslu trasowanym wystawca poleca wskazanemu trasatowi zapłatę. W wekslu własnym wystawca sam przyrzeka zapłacić. Dlatego przy tratcie trzeba dodatkowo sprawdzić, czy trasat przyjął weksel i stał się zobowiązany do zapłaty z dokumentu.
Co do zasady prawa z weksla można przenieść przez indos. Jeśli jednak wystawca umieścił zastrzeżenie „nie na zlecenie”, przeniesienie odbywa się według zasad właściwych dla zwykłego przelewu wierzytelności. Przed zapłatą należy więc sprawdzić treść weksla i sposób nabycia praw.
Źródła:
