RRSO to rzeczywista roczna stopa oprocentowania, która przedstawia koszt kredytu ponoszony przez konsumenta jako procent udostępnionej mu kwoty w skali roku. Tak definiuje ją art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim. Uwzględnia nie tylko odsetki, lecz także inne koszty objęte zasadami jej obliczania. Nie jest jednak kwotą, którą zapłacisz przez cały okres spłaty. To wskaźnik służący przede wszystkim do porównywania warunków finansowania.
RRSO zależy zarówno od wysokości opłat, jak i od momentu wypłaty pieniędzy oraz terminów spłaty. Dlatego dwie umowy z podobnymi kosztami wyrażonymi w złotych mogą mieć różne RRSO. Najwięcej mówi ten wskaźnik wtedy, gdy porównujesz oferty na podobną kwotę i podobny okres.
Jak powstaje RRSO
Obliczenie RRSO polega na zestawieniu kwot udostępnianych kredytobiorcy z płatnościami, które ma on ponieść. Znaczenie ma także czas: opłata pobrana na początku umowy wpływa na wynik inaczej niż płatność rozłożona na późniejsze raty. Wskaźnik sprowadza przepływy pieniężne do wspólnej, rocznej miary. Wzór i założenia obliczeń określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 25 ust. 3). Przyjmuje się m.in. rok liczący 365 dni, a w roku przestępnym 366 dni. Wynik podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku. Nie obliczysz go poprawnie przez proste dodanie oprocentowania i prowizji ani przez podzielenie wszystkich opłat przez liczbę lat spłaty.
Przy oprocentowaniu zmiennym część przyszłych płatności nie jest znana w chwili obliczenia wskaźnika. RRSO powstaje wtedy na podstawie przyjętych założeń, a nie pewnej prognozy kosztu każdej raty. Ustawa każe przyjąć, że stopa oprocentowania i opłaty nie zmienią się do końca umowy (art. 25 ust. 2). Jeżeli później zmienią się warunki wpływające na płatności, rzeczywista suma wydatków może odbiegać od tej wynikającej z pierwotnych obliczeń. Informacji o tym, z czego składają się odsetki, szukaj też pod hasłem oprocentowanie kredytu.
Jakie koszty obejmuje wskaźnik
Do obliczenia RRSO bierze się koszty, które konsument musi ponieść w związku z uzyskaniem kredytu na przedstawionych warunkach, jeśli są znane kredytodawcy. Mogą to być odsetki, prowizja, opłaty oraz koszt wymaganej usługi dodatkowej, na przykład ubezpieczenia. Samo występowanie ubezpieczenia w dokumentach nie oznacza jednak, że jego cena zawsze znajdzie się we wskaźniku. Decydują warunki danej oferty i zasady zaliczania kosztów. Z całkowitego kosztu kredytu ustawa wyłącza opłaty notarialne ponoszone przez konsumenta (art. 5 pkt 6).
RRSO nie oznacza, że każdy możliwy wydatek związany z umową został już uwzględniony. Inaczej traktuje się koszty wymagane do uzyskania kredytu, a inaczej wydatki wynikające z późniejszego naruszenia umowy. Opłat z tytułu niewykonania zobowiązań z umowy do RRSO się nie wlicza (art. 25 ust. 1 pkt 1). Przy porównywaniu ofert sprawdź, które usługi są obowiązkowe dla przedstawionych warunków i jakie opłaty pozostają poza wyliczeniem. Kwoty poszczególnych pozycji łatwiej ocenić, gdy osobno przejrzysz całkowity koszt kredytu.
Jak porównywać oferty na podstawie RRSO
Niższe RRSO zwykle wskazuje tańsze finansowanie, gdy porównywane oferty mają tę samą kwotę, zbliżony czas spłaty i podobny sposób wypłaty pieniędzy. Sam wskaźnik nie wystarczy, jeśli jedna umowa kończy się znacznie wcześniej albo przewiduje inny układ rat. Wtedy zestaw także łączną kwotę do zapłaty oraz wysokość płatności w poszczególnych okresach. Różnice wynikające z długości umowy wyjaśnia hasło okres spłaty kredytu.
Szczególnej ostrożności wymagają krótkie pożyczki. Opłata pobrana za krótki czas korzystania z pieniędzy może dać bardzo wysokie RRSO po przeliczeniu na skalę roku. Nie oznacza to, że zapłacisz taki sam procent pożyczonej kwoty. Z kolei przy długiej umowie stosunkowo niskie RRSO nie wyklucza dużej sumy odsetek. Aby ocenić obciążenie domowego budżetu, porównaj wskaźnik z harmonogramem spłaty.
Gdzie szukać RRSO i co sprawdzić obok niego
W przypadku kredytu konsumenckiego informację o RRSO znajdziesz w dokumentach przekazywanych przed zawarciem umowy oraz w samej umowie (art. 30 ust. 1 pkt 7). Jeśli umowa nie podaje RRSO wraz z założeniami obliczeń, konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego (art. 45 ust. 1). Porównuj wartości obliczone dla warunków, które rzeczywiście cię dotyczą. Przykład użyty w reklamie może opierać się na innej kwocie, czasie spłaty lub zestawie usług dodatkowych. Reklama zawierająca dane o koszcie kredytu musi jednak podawać RRSO (art. 7 ust. 1 pkt 3). Przed podpisaniem dokumentów sprawdź więc RRSO razem z kwotą do zapłaty i zasadami zmiany oprocentowania.
Przy kredycie hipotecznym także zwracaj uwagę na koszty dodatkowe, przyjęte założenia i sposób przedstawienia oprocentowania. Samo RRSO nie pokaże, czy przyszła rata będzie wygodna dla twojego budżetu ani jak zmieni się przy oprocentowaniu zmiennym. Przy zmiennej stopie kredytodawca podaje też przykładową RRSO, obrazującą ryzyko znacznego wzrostu oprocentowania (art. 20 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym). Czytając dokumenty, oddziel koszty ponoszone przy uruchomieniu finansowania od późniejszych płatności. Więcej o takim porównaniu znajdziesz pod hasłem porównywanie ofert hipotecznych.
Najczęstsze pytania
Nie. RRSO jest wartością procentową w ujęciu rocznym, natomiast całkowity koszt kredytu przedstawia koszty ponoszone przez kredytobiorcę. Jeśli chcesz wiedzieć, ile pieniędzy oddasz, sprawdź również łączną kwotę do zapłaty i harmonogram rat.
Oprocentowanie dotyczy odsetek naliczanych od kapitału. RRSO może uwzględniać także inne koszty wymagane przy danych warunkach finansowania. Na wynik wpływa ponadto termin ich zapłaty. Dlatego nie da się ustalić różnicy między tymi wskaźnikami przez samo dodanie prowizji do oprocentowania.
Nie zawsze. RRSO przelicza koszty na skalę roku, dlatego mocno zależy od długości umowy i terminów płatności. Krótkie zobowiązanie może mieć wysokie RRSO, choć jego koszt w złotych będzie niższy niż przy długo spłacanym kredycie. Obie wartości trzeba sprawdzić osobno.
Wartość podana przed podpisaniem umowy wynika z warunków i założeń przyjętych do obliczenia. Przy oprocentowaniu zmiennym późniejsze płatności mogą odbiegać od pierwotnych przewidywań. Dlatego RRSO z dokumentów nie jest gwarancją niezmiennej sumy rat przez cały okres spłaty.
Źródła:
