Wadium to zabezpieczenie wnoszone przez osobę lub firmę, która chce uczestniczyć w aukcji albo przetargu. Może mieć postać wpłaty pieniędzy, ale nie zawsze musi. Organizator określa, czy go wymaga, w jakiej wysokości i na jakich warunkach, z uwzględnieniem zasad właściwych dla danego postępowania.
Wadium ma chronić organizatora przed skutkami określonych zachowań uczestnika, zwłaszcza uchylania się od zawarcia umowy po wyborze oferty. Nie jest jednak opłatą za sam udział. Zwykle podlega zwrotowi, a zasady jego zatrzymania zależą od rodzaju przetargu i jego podstawy prawnej.
Kiedy organizator wymaga wadium
Informacji o wadium szukaj w ogłoszeniu i dokumentach dotyczących postępowania. Sprawdź kwotę, dopuszczone formy, sposób wniesienia oraz warunki zwrotu. Jeżeli wadium jest wymagane, jego brak może uniemożliwić udział lub doprowadzić do odrzucenia oferty. Nie zakładaj jednak, że każdy przetarg wymaga wpłaty. Znaczenie mają zarówno zasady postępowania, jak i przepisy, które go regulują.
Przetarg prowadzony przez prywatnego organizatora nie działa pod każdym względem tak samo jak postępowanie o zamówienie publiczne. Inne szczególne zasady mogą dotyczyć sprzedaży nieruchomości. Dlatego sam zapis „wadium” nie wystarcza, by ustalić wszystkie konsekwencje jego wniesienia. Przed udziałem sprawdź, czego dokładnie dotyczy oferta oraz w jakich sytuacjach organizator może skorzystać z zabezpieczenia.
W jakiej formie można wnieść wadium
Najłatwiej wyobrazić sobie wadium jako wpłatę na rachunek organizatora. Zabezpieczenie może jednak przybrać również inną dopuszczalną formę. W zamówieniach publicznych wadium wnosi się w pieniądzu, gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej albo poręczeniu podmiotów wskazanych w ustawie. Jego kwota nie może przekroczyć 3% wartości zamówienia, a w trybie podstawowym 1,5%. Nie oznacza to, że każda forma będzie dostępna w każdym rodzaju przetargu. Decydują właściwe przepisy i dokumenty postępowania.
Przy gwarancji pieniądze nie trafiają od razu do organizatora jako wpłacone wadium. Zabezpieczenie wynika z zobowiązania gwaranta, opisanego w dokumencie gwarancji. Przed złożeniem oferty upewnij się, że dokument odpowiada wymaganiom postępowania, w tym obejmuje właściwy okres i wskazuje prawidłowego beneficjenta. Osobne wyjaśnienie znajdziesz w haśle o zasadach gwarancji bankowej.
Kiedy wadium wraca, a kiedy można je stracić
Uczestnik, którego oferta nie została wybrana, co do zasady odzyskuje pieniężne wadium. W zamówieniach publicznych zamawiający zwraca je najpóźniej w ciągu 7 dni, np. od zawarcia umowy albo upływu terminu związania ofertą. Jeżeli wniósł zabezpieczenie w innej formie, znaczenie ma zwolnienie z tego zabezpieczenia. Chwila zwrotu zależy od rodzaju postępowania i przyczyny jego zakończenia. Nie należy więc przyjmować, że organizator oddaje wadium wszystkim uczestnikom jednocześnie, zaraz po wskazaniu zwycięzcy.
Utrata wadium nie następuje po każdym wycofaniu się uczestnika ani po każdym niedopełnieniu formalności. W zamówieniach publicznych zamawiający zatrzymuje wadium m.in. wtedy, gdy wybrany wykonawca odmówi podpisania umowy albo nie wniesie zabezpieczenia jej należytego wykonania. W aukcjach i przetargach z Kodeksu cywilnego organizator może zatrzymać wadium, gdy wybrany uczestnik uchyla się od zawarcia umowy. Dotyczy to umów, których ważność zależy od szczególnych wymagań ustawy, np. formy aktu notarialnego. W pozostałych przypadkach wadium trzeba niezwłocznie zwrócić. Przed podjęciem decyzji o udziale sprawdź właściwe warunki, zamiast polegać na ogólnej zasadzie o „przepadku wadium”.
Wadium a zabezpieczenie wykonania umowy
Wadium dotyczy etapu ubiegania się o umowę. Zabezpieczenie wykonania umowy służy natomiast ochronie interesów drugiej strony po jej zawarciu, na zasadach właściwych dla danej umowy lub postępowania. To dwa różne zabezpieczenia: wniesienie wadium nie oznacza automatycznie, że później nie trzeba będzie ustanowić kolejnego. Przed złożeniem oferty sprawdź oba wymagania, jeśli organizator je przewiduje.
Również zwrotna kaucja umowna może służyć zabezpieczeniu zobowiązania, lecz nie jest przez to tym samym co wadium. O charakterze wpłaty nie rozstrzyga potoczna nazwa użyta w rozmowie. Liczy się jej cel oraz zasady zapisane w dokumentach. Dla uczestnika praktyczne pytanie brzmi: co zabezpiecza wpłacona kwota, kiedy ma wrócić i jakie zdarzenie pozwala ją zatrzymać?
Najczęstsze pytania
Nie. Wymóg wniesienia wadium zależy od rodzaju postępowania oraz jego dokumentów. Przed przygotowaniem oferty sprawdź, czy organizator go żąda i jakie formy dopuszcza. Nie przenoś zasad z innego przetargu, nawet jeśli przedmiot sprzedaży lub zamówienia wydaje się podobny.
Tak, jeśli pozwalają na to zasady danego postępowania. W zamówieniach publicznych gwarancja bankowa należy do przewidzianych prawem form wadium. Jej treść musi odpowiadać wymaganiom postępowania. Samo uzyskanie dokumentu od banku nie przesądza jeszcze, że organizator przyjmie go jako prawidłowe zabezpieczenie.
Co do zasady tak, jeżeli wniósł wadium w pieniądzu i nie wystąpiła podstawa do jego zatrzymania. Sposób oraz chwila zwrotu zależą od zasad właściwych dla postępowania. Przy gwarancji lub poręczeniu chodzi o zwolnienie z zabezpieczenia, a nie o oddanie uczestnikowi wpłaconej kwoty.
Może je stracić, ale nie należy traktować tego jako reguły niezależnej od okoliczności. Znaczenie ma przyczyna niezawarcia umowy oraz przepisy dotyczące danego przetargu. Przed złożeniem oferty sprawdź przesłanki zatrzymania wadium i upewnij się, że będziesz w stanie wykonać wymagane czynności.
Źródła:
