ROI (zwrot z inwestycji) to wskaźnik pokazujący, jaki wynik przyniosła inwestycja w stosunku do poniesionych nakładów. Angielska nazwa return on investment oznacza właśnie „zwrot z inwestycji”. Dodatni ROI wskazuje nadwyżkę ponad nakłady, a ujemny — stratę według przyjętego sposobu liczenia.
ROI pomaga porównywać przedsięwzięcia, ale tylko wtedy, gdy obliczasz je według tych samych zasad. Wynik zależy między innymi od tego, które koszty uwzględnisz i na jaki moment wycenisz inwestycję. Sam wskaźnik nie mówi też, ile trzeba było czekać na zysk ani jakie ryzyko wiązało się z jego osiągnięciem.
Jak obliczyć ROI
Najpierw ustal pełne nakłady związane z inwestycją. Następnie odejmij je od uzyskanej wartości, uwzględniając także wypłaty otrzymane w trakcie inwestycji. Otrzymaną nadwyżkę lub stratę podziel przez nakłady i wyraź wynik procentowo. Taki rachunek ma sens tylko przy dodatnich nakładach oraz jasno określonym zakresie kosztów. Zasady ich uwzględniania opisuje hasło o kosztach inwestycji i prowizjach.
Przyjmijmy, że zakup kosztuje 1000 zł, prowizja 100 zł, a sprzedaż przynosi 1320 zł. Łączne nakłady wynoszą 1100 zł, więc zysk to 220 zł: 1320 zł minus 1100 zł. ROI wynosi 20%, ponieważ 220 zł podzielone przez 1100 zł daje 0,2. Kwoty są umowne; w rzeczywistej inwestycji trzeba uwzględnić wszystkie koszty pasujące do przyjętego sposobu liczenia.
Co wliczać do wyniku inwestycji
W inwestycji finansowej wynikiem może być zmiana wartości posiadanego składnika majątku oraz otrzymane z niego wypłaty. Jeśli jeszcze go nie sprzedano, ROI opiera się częściowo na bieżącej wycenie, a nie wyłącznie na otrzymanej gotówce. Dlatego dobrze odróżniać wynik zrealizowany od wyniku wynikającego z wyceny. Przy porównywaniu wyników pomocne jest także rozumienie pojęcia stopy zwrotu z inwestycji.
W firmie ROI może dotyczyć zakupu maszyny, uruchomienia usługi albo kampanii reklamowej. Trzeba wtedy oszacować korzyść, którą przyniosło konkretne działanie, i zestawić ją z jego kosztami. Sam wzrost sprzedaży nie jest jeszcze zyskiem: obsługa dodatkowych zamówień również kosztuje. Szczególnie przy reklamie trudno czasem ustalić, jaka część przychodu powstała dzięki kampanii, a jaka pojawiłaby się bez niej.
Czym ROI różni się od wyniku finansowego
ROI jest relacją wyniku do nakładów, a nie samą kwotą zysku. Większy zysk kwotowy nie musi oznaczać wyższego ROI, jeśli wymagał znacznie większego kapitału. Ten wskaźnik odpowiada więc na inne pytanie niż zestawienie przychodów i kosztów całej firmy. Gdy oceniasz działalność przedsiębiorstwa, oddziel ROI wybranego projektu od wyniku finansowego firmy.
Nie istnieje jeden zestaw kosztów i korzyści odpowiedni dla każdego zastosowania ROI. Jedna analiza może uwzględniać podatek i koszty finansowania, a inna je pomijać. Obie mogą być użyteczne, jeśli jasno opisują przyjęte założenia. Podobną zasadę stosuje ESMA wobec spółek giełdowych: miary spoza standardów sprawozdawczości powinny mieć ujawnioną definicję i uzgodnienie z danymi ze sprawozdania. Wyników obliczonych w różny sposób nie należy jednak zestawiać bez korekty. Przed porównaniem sprawdź, czy dotyczą tego samego okresu i podobnie określonych nakładów.
Czego ROI nie pokazuje
Zwykły ROI nie uwzględnia sam z siebie czasu uzyskiwania wpływów. Ten sam wynik procentowy może dotyczyć przedsięwzięć trwających bardzo różnie długo. Wskaźnik nie pokazuje również, czy środki wracały stopniowo, czy dopiero na końcu inwestycji. Jeśli czas ma znaczenie dla decyzji, potrzebujesz także informacji o przebiegu wpływów i wydatków, a nie tylko końcowego procentu.
ROI nie mierzy prawdopodobieństwa straty ani wielkości możliwych wahań wartości. Wyższy oczekiwany wynik nie oznacza automatycznie lepszego wyboru. Oceń również, co stanie się przy mniej korzystnym przebiegu inwestycji i czy możesz pozwolić sobie na zamrożenie środków. Ograniczaniu skutków niepowodzenia pojedynczej inwestycji służy między innymi dywersyfikacja inwestycji.
Najczęstsze pytania
Tak, jeśli koszty i wartość inwestycji zostały ujęte prawidłowo. Ujemny wynik oznacza, że uwzględnione korzyści nie pokryły poniesionych nakładów. Przy inwestycji, której jeszcze nie zakończono, może to być jednak wynik oparty na aktualnej wycenie, a nie ostateczna strata ze sprzedaży.
To zależy od przyjętego sposobu obliczeń. Można liczyć ROI przed podatkiem albo po jego uwzględnieniu, o ile jasno wskazuje się tę zasadę. Pominięcie prowizji zawyża wynik względem rachunku obejmującego pełne koszty. Porównywane inwestycje należy liczyć według tych samych założeń.
Nie. ROI nie pokazuje samodzielnie czasu trwania inwestycji, ryzyka ani tego, kiedy pojawiają się wpływy. Wyższy wynik może też wynikać z pominięcia części kosztów. Przed decyzją porównaj sposób obliczenia wskaźnika oraz warunki, w których można osiągnąć wskazany wynik.
Źródła:
