Podatek u źródła to sposób poboru podatku dochodowego, w którym wypłacający potrąca go z należności przed przekazaniem pieniędzy odbiorcy. Wypłacający działa wtedy jako płatnik, a odbiorca uzyskuje przychód pomniejszony o pobraną kwotę. Nazwa opisuje mechanizm poboru, nie osobny rodzaj podatku. Najczęściej pojawia się przy dywidendach, odsetkach i należnościach licencyjnych. Kojarzy się z wypłatami za granicę, ale może dotyczyć również wypłat krajowych. To, czy podatek trzeba pobrać, zależy między innymi od rodzaju należności i sytuacji odbiorcy.
Jak działa potrącenie przy wypłacie
Płatnik ustala, jakiego rodzaju należność wypłaca i jakie zasady podatkowe mają do niej zastosowanie. Jeżeli powinien pobrać podatek, zatrzymuje odpowiednią część kwoty zamiast przekazywać ją odbiorcy. Pobraną kwotę rozlicza z organem podatkowym. Przykładowo spółka wypłacająca dywidendę wspólnikowi może występować w roli płatnika. Sam fakt wykonania przelewu nie przesądza jednak, jak należy opodatkować wypłatę.
Odbiorca przychodu jest podatnikiem, lecz czynność pobrania podatku wykonuje płatnik. Dlatego przed wypłatą znaczenie mają informacje o odbiorcy i podstawie wypłaty. Błędne określenie rodzaju należności może prowadzić do nieprawidłowego poboru. Warto też odróżnić kwotę należną odbiorcy przed potrąceniem od kwoty, która trafi na jego rachunek. Taki podział pomaga zrozumieć, kto ponosi ciężar podatku, a kto odpowiada za jego pobranie.
Jakich należności może dotyczyć
W obrocie międzynarodowym podatek u źródła pojawia się między innymi przy wypłacie odsetek, dywidend i opłat za korzystanie z praw. Nie oznacza to, że każda płatność dla zagranicznego kontrahenta wymaga potrącenia. Zapłata za towar i zapłata za prawo do korzystania z utworu dotyczą innych świadczeń. Płatnik powinien więc ustalić, za co faktycznie płaci, zamiast kierować się samym opisem przelewu. To rozróżnienie ma znaczenie także przy inwestycjach zagranicznych w Polsce.
Mechanizm potrącenia występuje również przy niektórych wypłatach na rzecz krajowych odbiorców, na przykład przy dywidendach. Od dywidend i odsetek od lokat wypłacanych osobom fizycznym płatnik pobiera 19% podatku. Nie należy więc utożsamiać podatku u źródła wyłącznie z przelewem zagranicznym. Jednocześnie nie każda sytuacja, w której ktoś pobiera podatek przy wypłacie, jest tak nazywana. Przykładowo przy wynagrodzeniu pracownika mówi się zwykle o zaliczkach pobieranych przez pracodawcę. Określenie „podatek u źródła” najczęściej odnosi się do konkretnych kategorii przychodów opodatkowanych przy wypłacie.
Co zmienia umowa podatkowa
Przy wypłacie za granicę trzeba rozpatrzyć zarówno polskie przepisy, jak i właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dla zagranicznych spółek ustawa o CIT przewiduje stawkę 20% od odsetek i należności licencyjnych oraz 19% od dywidend. Umowa może ograniczać podatek pobierany w państwie, z którego pochodzi należność. Nie sprawia jednak, że każda zagraniczna wypłata automatycznie staje się wolna od podatku. Jej zastosowanie zależy między innymi od rodzaju dochodu i państwa rezydencji odbiorcy. W niektórych sytuacjach znaczenie mają również krajowe zwolnienia podatkowe.
Niższa stawka lub niepobranie podatku wymaga spełnienia odpowiednich warunków i posiadania wymaganych dokumentów. Istotny bywa certyfikat rezydencji, który potwierdza miejsce zamieszkania albo siedzibę odbiorcy dla celów podatkowych. W określonych przypadkach trzeba też ustalić, kto jest rzeczywistym właścicielem należności, czyli kto faktycznie z niej korzysta. Sam zagraniczny adres na fakturze nie wystarcza do zastosowania korzystniejszego opodatkowania. Przy odsetkach, należnościach licencyjnych i dywidendach dla podmiotu powiązanego ponad 2 000 000 zł rocznie płatnik co do zasady pobiera podatek według stawki ustawowej. Preferencję uwzględnia się wtedy przez późniejszy zwrot podatku, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.
Co sprawdzić przed wypłatą
Mały przedsiębiorca powinien zacząć od ustalenia, co kupuje i komu wypłaca należność. Znaczenie ma treść umowy, charakter świadczenia oraz status podatkowy odbiorcy. Następnie można ocenić, czy wypłata należy do kategorii objętej poborem i czy przysługuje preferencja. Przy złożonej transakcji trzeba uwzględnić również szczególne zasady dotyczące dokumentowania i rozliczania podatku. Szerzej o samej daninie przeczytasz w haśle podatek dochodowy.
Istotne jest także ustalenie, czy uzgodniona kwota ma trafić do odbiorcy w całości, czy zostanie pomniejszona o podatek. Zapisy umowy mogą wpływać na ekonomiczny koszt transakcji, lecz nie zastępują zasad poboru. Jeśli płatnik nie ma dokumentów potrzebnych do zastosowania preferencji, nie powinien zakładać jej automatycznie. Sposób odzyskania ewentualnej nadpłaty oraz obowiązki płatnika zależą od okoliczności wypłaty. Dlatego rozliczenie warto ustalić przed przekazaniem pieniędzy, a nie dopiero po przelewie.
Najczęstsze pytania
Nie. Określenie kojarzy się przede wszystkim z płatnościami dla zagranicznych odbiorców, ale potrącenie podatku przy wypłacie występuje też w kraju. Przykładem są niektóre wypłaty dywidend. O zastosowaniu mechanizmu decydują zasady dotyczące danego przychodu, a nie sam kierunek przelewu.
Podatnikiem jest odbiorca przychodu, natomiast wypłacający może pełnić funkcję płatnika. W takim przypadku potrąca podatek z wypłaty i rozlicza pobraną kwotę z organem podatkowym. Umowa między stronami może wpływać na koszt transakcji, ale nie zmienia automatycznie obowiązków płatnika.
Nie sam w sobie. Certyfikat potwierdza rezydencję podatkową odbiorcy i może być potrzebny do zastosowania umowy podatkowej. O możliwości obniżenia podatku albo jego niepobrania decydują również rodzaj należności, właściwe przepisy i pozostałe wymagane warunki.
Nie. Najpierw trzeba ustalić, czego dotyczy płatność. Inaczej ocenia się zakup towaru, a inaczej należność za korzystanie z określonych praw. Sam fakt, że kontrahent ma siedzibę za granicą, nie przesądza o obowiązku pobrania podatku.
Źródła:
