Płynność finansowa to zdolność do opłacania zobowiązań wtedy, gdy stają się wymagalne. Dotyczy zarówno przedsiębiorstwa, które płaci dostawcom i pracownikom, jak i osoby prywatnej, która pokrywa rachunki oraz raty. Liczy się nie tylko wartość majątku, lecz także dostępność pieniędzy w odpowiednim momencie.
Firma może mieć klientów i osiągać zysk, a mimo to czekać na zapłatę za wystawione faktury. Osoba prywatna może posiadać wartościowy majątek, ale nie mieć z czego opłacić najbliższego rachunku. W obu sytuacjach problemem jest niedopasowanie dostępnych środków do terminów płatności.
Dlaczego termin wpływu pieniędzy ma znaczenie
Gotówkę i środki na rachunku można wykorzystać do zapłaty bez sprzedawania innych składników majątku. Należność od klienta stanie się dostępna dopiero po jej uregulowaniu. Towar trzeba najpierw sprzedać, a sprzedaż nie zawsze oznacza natychmiastowy wpływ pieniędzy. Dlatego ocena płynności wymaga spojrzenia na to, kiedy środki będą dostępne, a nie tylko na ich przewidywaną wartość.
Wyobraź sobie firmę, która kupuje materiały i płaci za nie przed otrzymaniem zapłaty od odbiorcy. Może prowadzić opłacalną działalność, lecz przez pewien czas potrzebuje środków na bieżące wydatki. Taki odstęp między płatnościami wiąże się z zapotrzebowaniem na kapitał obrotowy. Jego wielkość zależy między innymi od zapasów oraz terminów rozliczeń z kontrahentami.
Brak pieniędzy w dniu płatności nie oznacza automatycznie, że majątek firmy ma zbyt małą wartość. Oznacza jednak realny problem: zobowiązanie pozostaje nieopłacone. Gdy podobna sytuacja się powtarza, przedsiębiorcy trudniej planować zakupy i uzgadniać warunki współpracy. Dlatego przedsiębiorca potrzebuje obrazu przyszłych wpływów i wydatków, a nie samego zestawienia sprzedaży.
Jak ocenić płynność firmy
Najprostszy punkt wyjścia to zestawienie dostępnych środków z płatnościami, które nadchodzą. W firmie pomocne są także bilans oraz informacje o przepływach pieniężnych. Bilans pokazuje majątek i zobowiązania na określony moment. Przepływy pokazują natomiast, skąd pieniądze wpłynęły i na co zostały wydane. Bilans jest częścią każdego sprawozdania finansowego (art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości). Rachunek przepływów pieniężnych sporządzają jednostki inne niż mikro i małe (art. 45 ust. 3). Żaden z tych obrazów samodzielnie nie zastępuje planu przyszłych płatności.
Jedną z miar jest wskaźnik bieżącej płynności: stosunek aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych. Aktywa obrotowe obejmują pozycje o różnej dostępności, więc wynik trzeba interpretować ostrożnie. Wysoka wartość wskaźnika nie gwarantuje zapłaty na czas, jeśli znaczną część aktywów stanowią zapasy trudne do sprzedaży lub należności, na które firma długo czeka.
Przyjmijmy umownie, że aktywa obrotowe wynoszą 120 000 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 80 000 zł. Wskaźnik bieżącej płynności wynosi wtedy 1,5: to wynik dzielenia 120 000 przez 80 000. Kontrola rachunku daje ten sam rezultat, bo 80 000 pomnożone przez 1,5 daje 120 000. Sam wynik nie mówi, czy firma otrzyma pieniądze przed terminem zapłaty zobowiązań.
Jak firma zarządza niedoborem środków
Przedsiębiorca może zestawiać przewidywane wpływy i wydatki według terminów. Dzięki temu widzi, czy spodziewana zapłata od klientów zdąży pokryć wynagrodzenia, zakupy i inne należności. Gdy pojawia się luka, może wcześniej rozmawiać o terminach rozliczeń albo ograniczyć wydatki, które da się przesunąć. Taki plan trzeba aktualizować, gdy klienci płacą później lub zmieniają się koszty.
Źródłem środków może być zapas gotówki, szybsze odzyskanie należności albo finansowanie zewnętrzne. Kredyt obrotowy dla firmy może pomóc pokryć przejściowy niedobór, ale tworzy zobowiązanie do spłaty. Przed jego zaciągnięciem trzeba więc ocenić, z jakich wpływów firma go spłaci. Samo przesunięcie problemu na później nie usuwa jego przyczyny. Trwała utrata płynności ma skutki prawne. Dłużnik jest niewypłacalny, gdy utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego). Domniemywa się to przy opóźnieniu przekraczającym trzy miesiące (art. 11 ust. 1a). Wniosek o ogłoszenie upadłości trzeba wtedy złożyć w ciągu 30 dni (art. 21 ust. 1).
Niedobór środków może też wynikać z modelu działalności, a nie z pojedynczego opóźnienia. Firma może stale finansować duże zapasy lub przyznawać odbiorcom długie terminy płatności. Wtedy potrzebuje trwalszej zmiany sposobu rozliczeń, poziomu zapasów albo źródeł finansowania. Ocena ryzyka płynności firmy pomaga odróżnić jednorazową lukę od powtarzającego się problemu.
Co płynność oznacza w domowym budżecie
W finansach osobistych pytanie jest podobne: czy dostępne pieniądze i najbliższe wpływy wystarczą na wydatki w terminie? Pensja, która wpłynie później, nie opłaci rachunku wymagalnego wcześniej. Pomaga więc zapisanie dat wpływów, rat i stałych opłat. Taki plan pozwala zauważyć okresy, w których pieniędzy może zabraknąć mimo wystarczających dochodów w dłuższej perspektywie.
Oszczędności łatwo dostępne w razie potrzeby zwiększają odporność domowego budżetu na nieoczekiwany wydatek. Nie każdy składnik majątku zapewnia taką samą swobodę: sprzedaż rzeczy lub nieruchomości wymaga czasu, a uzyskana kwota może być niepewna. Podobnie dostępny limit kredytowy nie jest własnymi oszczędnościami. Jego wykorzystanie oznacza przyszły wydatek na spłatę.
Płynność nie jest tym samym co dochód, zysk ani ogólna wartość majątku. Dochód i zysk opisują inne aspekty finansów, a majątek może być trudno szybko zamienić na pieniądze. Płynność dotyczy możliwości zapłaty w konkretnym terminie. Właśnie dlatego nawet osoba o wysokich dochodach powinna porównywać daty wpływów z datami wydatków.
Najczęstsze pytania
Tak. Sprzedaż może przynosić zysk, podczas gdy zapłata od klientów wpływa później niż termin płatności za materiały lub usługi. Wtedy firmie brakuje dostępnych środków, choć jej działalność jest opłacalna. Trzeba oceniać zarówno wynik finansowy, jak i terminy wpływów oraz wydatków.
Nie. Wskaźnik uwzględnia aktywa obrotowe, ale nie wszystkie można równie szybko zamienić na pieniądze. Jeśli firma czeka na spłatę należności lub ma zapasy trudne do sprzedaży, może nie zdążyć opłacić zobowiązań. Wynik warto zestawić z terminami rzeczywistych wpływów.
Zestaw pieniądze dostępne teraz z płatnościami, które trzeba wkrótce uregulować. Następnie dopisz spodziewane wpływy i ich terminy. Jeśli wydatek przypada przed wpływem pieniędzy, może powstać przejściowy niedobór. Osobno uwzględnij środki dostępne na nieprzewidziane koszty.
Źródła:
