Analiza bilansu to ocena majątku firmy i źródeł jego finansowania na podstawie bilansu. Pomaga ustalić, ile zasobów jest związanych z długotrwałą działalnością, a ile może służyć bieżącym rozliczeniom. Pokazuje też, jaką część działalności finansuje kapitał własny, a jaką zobowiązania. Nie daje jednak pełnego obrazu kondycji firmy. Bilans przedstawia sytuację na określony dzień, więc jego wnioski trzeba zestawić z danymi o przychodach, kosztach i przepływach pieniężnych.
Co mówią aktywa firmy
Analizę zwykle zaczyna się od struktury aktywów, czyli tego, w jakiej postaci firma utrzymuje swój majątek. W bilansie aktywa dzieli się na trwałe i obrotowe. Do pierwszej grupy mogą należeć budynki, urządzenia lub długoterminowe inwestycje. W drugiej znajdziesz między innymi zapasy, należności i środki pieniężne. Sam udział każdej grupy niewiele mówi bez znajomości działalności firmy. Producent może potrzebować innych zasobów niż przedsiębiorstwo świadczące usługi.
Wysokie aktywa obrotowe nie oznaczają automatycznie dużej ilości gotówki. Zapasy trzeba sprzedać, a należności odzyskać od odbiorców. Dlatego przy analizie sprawdza się skład tych aktywów, nie tylko ich łączną wartość. Znaczenie ma też to, czy należności nie są przeterminowane i czy zapasy odpowiadają potrzebom firmy. Sam bilans nie zawsze wystarcza, aby to ocenić. Pomocne są informacje uzupełniające oraz dane z kolejnych okresów.
Skąd pochodzi finansowanie majątku
Druga strona bilansu pokazuje źródła finansowania aktywów. Po stronie pasywów występują kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Kapitał własny nie jest osobnym zasobem gotówki, który właściciel może po prostu wypłacić. To kategoria pokazująca udział finansowania przypisywanego właścicielom w wartości majątku firmy. Zobowiązania wskazują natomiast kwoty należne innym podmiotom. Przy ich ocenie liczą się także terminy spłaty, a nie tylko suma zadłużenia.
Sumy aktywów i pasywów w bilansie są sobie równe. Ta zgodność nie dowodzi jednak, że firma ma środki na opłacenie rachunków. Duży majątek może być związany z zasobami, których nie da się szybko sprzedać. Warto więc porównać sposób finansowania aktywów trwałych i obrotowych. Tę relację opisuje również złota reguła bilansowa. Jest to wskazówka analityczna, a nie ocena odpowiednia dla każdej firmy.
Jak ocenić płynność i zadłużenie
Przy ocenie płynności porównuje się zasoby obrotowe z zobowiązaniami wymagającymi spłaty w krótkim okresie. Taka relacja pomaga rozpoznać napięcia, ale nie przesądza, czy pieniądze wpłyną przed terminem płatności. Szczególnie ostrożnie trzeba traktować należności trudne do odzyskania oraz zapasy, które mogą długo czekać na sprzedaż. Szersze omówienie tej kwestii znajdziesz pod hasłem płynność finansowa firmy.
Przy zadłużeniu sprawdza się nie tylko jego udział w finansowaniu majątku. Ważne jest również to, kiedy przypada spłata i czy firma może ją pokryć wpływami z działalności. Pomocne bywa porównanie aktywów obrotowych ze zobowiązaniami krótkoterminowymi. Różnicę między nimi określa się jako kapitał obrotowy netto. Dodatnia różnica nie gwarantuje bezpieczeństwa, jeśli większość aktywów obrotowych trudno zamienić na pieniądze.
Czego nie pokaże sam bilans
Bilans jest obrazem sytuacji na wybrany dzień. Według ustawy o rachunkowości stanowi jedną z części sprawozdania finansowego, obok rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej. Nie pokazuje samodzielnie, jak firma zarabiała przez cały okres ani kiedy faktycznie otrzymywała i wydawała pieniądze. Zmiana stanu gotówki między kolejnymi bilansami również nie wyjaśnia wszystkich jej przyczyn. Do oceny zyskowności potrzebne są dane o przychodach i kosztach. Ich rezultat opisuje wynik finansowy firmy. Zysk i dostępna gotówka mogą się od siebie różnić.
Najwięcej daje porównanie bilansów z kolejnych okresów oraz zestawienie ich z pozostałymi częściami sprawozdania. Ułatwia to sam bilans, który pokazuje stan aktywów i pasywów na koniec bieżącego i poprzedniego roku obrotowego. Jednostki wpisane do rejestru sądowego składają w nim roczne sprawozdania w ciągu 15 dni od ich zatwierdzenia. Rosnące należności można wtedy odnieść do skali sprzedaży, a nowe zobowiązania do potrzeb inwestycyjnych. Trzeba też uwzględnić specyfikę działalności i sezonowość. Wnioski o firmie handlowej nie muszą pasować do przedsiębiorstwa usługowego. Gdy jakaś pozycja budzi wątpliwości, sprawdź jej opis w informacjach uzupełniających.
Najczęstsze pytania
Bilans może ujawnić sygnały ostrzegawcze, na przykład dużą skalę zobowiązań względem dostępnych zasobów. Nie wystarczy jednak do pewnej oceny wypłacalności. Trzeba jeszcze wiedzieć, kiedy przypadają płatności oraz czy firma uzyska środki na czas.
Nie. Kapitał własny opisuje źródło finansowania majątku, a nie stan rachunku. Firma może mieć wysoki kapitał własny i jednocześnie mało gotówki, ponieważ jej środki są związane na przykład z urządzeniami, zapasami lub należnościami.
Porównaj nie tylko sumy aktywów i pasywów, lecz także zmiany poszczególnych pozycji. Zwróć uwagę na gotówkę, należności, zapasy oraz terminy spłaty zobowiązań. Zmiany oceniaj w kontekście sprzedaży, inwestycji i sezonowości działalności.
Źródła:
