Mixed finance to finansowanie jednego przedsięwzięcia z kilku źródeł, nazywane po polsku finansowaniem mieszanym. Pieniądze mogą pochodzić na przykład ze środków własnych, kredytu, dotacji lub wkładu inwestora. Termin bywa też używany w węższym znaczeniu: na połączenie środków publicznych i prywatnych.
Nie jest to nazwa jednego produktu finansowego. O tym, jak działa konkretne finansowanie, decydują warunki poszczególnych źródeł. Różnią się one dostępnością pieniędzy, kosztem, zasadami rozliczenia i tym, kto ponosi ryzyko niepowodzenia projektu.
Jak łączy się źródła finansowania
Podział źródeł zaczyna się od ustalenia, ile pieniędzy wymaga projekt i kiedy trzeba ponosić wydatki. Środki własne mogą pokryć część nakładów, a kredyt zapewnić pieniądze na pozostałe prace. Jeśli projekt kwalifikuje się do dotacji, jej wypłata może nastąpić w innym momencie niż płatność dla wykonawcy. Dlatego sam udział poszczególnych źródeł nie wystarcza do oceny planu.
Istotna jest także kolejność uruchamiania pieniędzy. Firma może mieć zapewnione finansowanie całej inwestycji, a mimo to przejściowo nie mieć środków na fakturę. Taką lukę trzeba uwzględnić przed rozpoczęciem prac, zamiast zakładać, że przyszła wypłata rozwiąże bieżący problem. Zależność między dotacją a finansowaniem przejściowym opisuje hasło o łączeniu kredytu pomostowego i dotacji.
Każde źródło ma własne warunki. Inaczej planuje się wykorzystanie pieniędzy inwestora, a inaczej spłatę kredytu z przyszłych wpływów. Dotacja może być związana z określonymi wydatkami i sposobem ich rozliczenia. Ustawa o finansach publicznych określa dotacje jako środki publiczne podlegające szczególnym zasadom rozliczania. Dotację z budżetu państwa wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem zwraca się z odsetkami jak od zaległości podatkowych. Zestawienie tych warunków pozwala sprawdzić, czy środki faktycznie się uzupełniają, czy tylko pozornie pokrywają ten sam koszt.
Finansowanie mieszane w firmie
Mały przedsiębiorca może połączyć oszczędności firmy z finansowaniem dłużnym, aby kupić wyposażenie lub rozbudować działalność. Nie oznacza to jednak, że każdy dostępny kredyt pasuje do każdego wydatku. Przed wyborem źródła trzeba zestawić cel finansowania z przewidywanymi wpływami firmy. Osobno należy ocenić wydatek inwestycyjny, a osobno pieniądze potrzebne na codzienne działanie.
Jeżeli przedsiębiorca korzysta z kredytu inwestycyjnego dla firmy, przyszłe przychody muszą pozwolić mu obsługiwać zobowiązanie. Samo uruchomienie nowej maszyny czy lokalu nie gwarantuje szybkich wpływów. W planie finansowania warto więc oddzielić termin zapłaty za inwestycję od momentu, w którym zacznie ona przynosić pieniądze. To dwa różne etapy projektu.
Przy większym przedsięwzięciu wydatki nie muszą występować równomiernie. Prace przygotowawcze, zakup wyposażenia i późniejsze uruchomienie działalności mogą wymagać pieniędzy w różnych chwilach. Przedsiębiorca powinien rozpisać te potrzeby na osi czasu i przypisać im planowane źródła. Pomocne jest przy tym odróżnienie sposobu finansowania od samych nakładów na inwestycję.
Środki publiczne i prywatne w jednym projekcie
W węższym użyciu mixed finance oznacza połączenie pieniędzy publicznych i prywatnych. Taki układ może dotyczyć przedsięwzięcia, które ma przynosić przychody, ale realizuje też cel publiczny. Wkład publiczny nie musi mieć tej samej postaci co wkład prywatny. Znaczenie ma to, jakie wydatki pokrywa każda strona i na jakich warunkach uczestniczy w projekcie.
Połączenie kapitału nie przesądza, kto zarządza przedsięwzięciem ani kto odpowiada za przekroczenie kosztów. Te kwestie wymagają osobnych ustaleń. Nie można też zakładać, że udział środków publicznych usuwa ryzyko inwestora prywatnego. Gdy koszty wzrosną lub wpływy okażą się niższe od oczekiwanych, skutki zależą od przyjętej struktury finansowania i podziału odpowiedzialności.
Finansowanie mieszane nie jest automatycznie partnerstwem publiczno-prywatnym, czyli PPP. Według ustawy o PPP polega ono na wspólnej realizacji przedsięwzięcia, opartej na podziale zadań i ryzyk między podmiotem publicznym a partnerem prywatnym. Sam fakt, że projekt korzysta z pieniędzy publicznych i prywatnych, nie wystarcza do takiej kwalifikacji. Przykłady przedsięwzięć omawia hasło o inwestycjach w infrastrukturę.
Co sprawdzić przed wyborem takiego finansowania
Najpierw trzeba ustalić, kto dostarcza pieniądze, kiedy będą dostępne i na co można je przeznaczyć. Następnie należy sprawdzić, które środki podlegają zwrotowi, a które wymagają rozliczenia wydatków lub spełnienia innych warunków. Taki opis jest bardziej przydatny niż sama etykieta „finansowanie mieszane”. Pokazuje, od czego zależy ukończenie projektu.
Osobnej uwagi wymaga sytuacja, w której jedno ze źródeł nie zostanie uruchomione albo okaże się mniejsze od planowanego. Wówczas pozostałe pieniądze mogą nie wystarczyć, choć początkowy budżet się bilansował. Trzeba też ustalić, czy opóźnienie jednego finansującego wpływa na płatności wobec wykonawców lub na warunki innych źródeł.
Na koniec warto porównać całkowity koszt i zakres kontroli nad projektem. Pieniądze inwestora nie działają tak samo jak kredyt, a dotacja nie jest po prostu darmową częścią budżetu. Każde źródło może wiązać się z innymi oczekiwaniami lub ograniczeniami. Dobrze przygotowany plan pokazuje je osobno, zamiast przedstawiać wszystkie wpływy jako jedną pulę gotówki.
Najczęstsze pytania
Najbliższy polski odpowiednik to „finansowanie mieszane”. Zwykle oznacza wykorzystanie kilku źródeł pieniędzy w jednym przedsięwzięciu. Czasem autorzy używają tego terminu tylko wtedy, gdy łączą się środki publiczne i prywatne. Dlatego znaczenie najlepiej odczytać z opisu konkretnych źródeł.
Nie. Firma może sfinansować projekt ze środków własnych i kredytu, bez udziału dotacji. W innych przedsięwzięciach dotacja stanowi jedno ze źródeł. Ważniejsze od nazwy modelu jest ustalenie, kiedy każde źródło będzie dostępne i jakie warunki trzeba spełnić, by z niego skorzystać.
Nie. Finansowanie mieszane opisuje pochodzenie pieniędzy wykorzystanych w projekcie. PPP dotyczy określonej współpracy strony publicznej i prywatnej, w której znaczenie ma także podział zadań i ryzyk. Projekt finansowany z publicznych i prywatnych środków nie staje się PPP wyłącznie z tego powodu.
Źródła mogą być dostępne w różnych momentach i na różnych warunkach. Przedsięwzięcie może więc mieć zaplanowany budżet, ale zabraknie gotówki na bieżącą płatność. Problem pojawi się również wtedy, gdy jedno ze źródeł nie zostanie uruchomione. Plan powinien obejmować takie sytuacje.
Źródła:
