Komitet audytu to zespół działający w ramach organu nadzorczego, który monitoruje sprawozdawczość finansową, kontrolę wewnętrzną i badanie sprawozdania finansowego. Nie prowadzi ksiąg, nie przygotowuje sprawozdań i nie zastępuje biegłego rewidenta. Jego zadaniem jest zadawanie pytań osobom odpowiedzialnym za te obszary oraz przekazywanie ustaleń organowi nadzorczemu.
W Polsce przepisy wymagają komitetu audytu przede wszystkim w jednostkach zainteresowania publicznego, z przewidzianymi prawem wyjątkami dotyczącymi sposobu wykonywania jego zadań. Dla właściciela małej firmy najważniejsze jest rozróżnienie: komitet audytu nie jest obowiązkowym zespołem w każdym przedsiębiorstwie.
Kto powołuje komitet audytu
W jednostce zainteresowania publicznego członkowie komitetu audytu są wybierani spośród osób zasiadających w radzie nadzorczej albo innym organie nadzorczym lub kontrolnym. Nie jest to zespół zarządu. Takie umiejscowienie pozwala mu oceniać informacje przedstawiane przez osoby prowadzące bieżące sprawy jednostki. Komitet może prosić o wyjaśnienia i analizować dokumenty, ale nie przejmuje codziennych decyzji kierownictwa. To część ładu korporacyjnego spółki.
W skład komitetu wchodzi co najmniej 3 członków. Większość z nich, w tym przewodniczący, musi być niezależna od jednostki. Co najmniej jeden członek ma wiedzę i umiejętności z zakresu rachunkowości lub badania sprawozdań finansowych. Wymagają też znajomości branży, w której działa jednostka. Chodzi o to, by pytania zadawane kierownictwu i biegłemu rewidentowi wynikały z rozumienia liczb oraz działalności firmy. Samo utworzenie komitetu nie usuwa jednak ryzyka błędów: znaczenie ma również jakość informacji, które otrzymuje.
Co komitet monitoruje w sprawozdawczości
Komitet audytu monitoruje proces sprawozdawczości finansowej. W jednostkach objętych sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju nadzoruje także ten proces i jego atestację. W praktyce interesuje go, skąd pochodzą dane, jakie przyjęto założenia i jak wyjaśniono istotne zmiany w wynikach. Może pytać o obszary wymagające szacunków, rozbieżności wykryte podczas badania oraz sposób usunięcia stwierdzonych problemów. Nie oznacza to, że sam sporządza dokumenty albo gwarantuje poprawność każdej wykazanej kwoty.
Sprawozdanie finansowe sporządza kierownik jednostki, a nie komitet audytu. Członkowie rady nadzorczej, także zasiadający w komitecie, muszą jednak zapewnić, by spełniało ono wymagania ustawy o rachunkowości. Komitet pomaga organowi nadzorczemu zrozumieć, czy proces jego przygotowania działa wiarygodnie. To ważne rozróżnienie także przy lekturze raportu rocznego spółki: obecność komitetu nie oznacza, że przejął on odpowiedzialność za publikowane dane. Odbiorca raportu powinien odróżniać nadzór nad procesem od sporządzania i badania sprawozdania.
Jak współpracuje z biegłym rewidentem
Komitet monitoruje przebieg badania sprawozdania finansowego i niezależność biegłego rewidenta oraz firmy audytorskiej. Uczestniczy również w procedurze wyboru firmy audytorskiej. Może pytać, jakie zagadnienia sprawiały trudność podczas badania i czy kierownictwo odpowiedziało na zgłoszone uwagi. Biegły rewident wykonuje jednak własną pracę i przedstawia wynik badania; komitet nie wydaje opinii z badania w jego imieniu.
Niezależność badającego ma praktyczny wymiar. Jeżeli firma audytorska świadczy jednostce także inne usługi, pojawia się pytanie, czy nie wpłyną one na bezstronność badania. Komitet ocenia takie sytuacje w ramach swoich ustawowych zadań. Nie wystarczy więc porównać ofert firm audytorskich. Trzeba też rozważyć, czy wybrana firma będzie mogła przeprowadzić badanie bez niedopuszczalnego konfliktu interesów.
Jaką rolę pełni przy kontroli i ryzyku
Komitet monitoruje skuteczność kontroli wewnętrznej, zarządzania ryzykiem i audytu wewnętrznego w zakresie sprawozdawczości finansowej. Nie musi sam sprawdzać każdej operacji. Zamiast tego analizuje, czy jednostka potrafi wykrywać błędy, wyjaśniać je i ograniczać ich powtarzanie. Gdy działa odrębna funkcja audytu wewnętrznego w firmie, jej ustalenia mogą pomóc komitetowi ocenić działanie kontroli.
Komitet nie jest uniwersalnym działem zgodności ani zespołem odpowiedzialnym za usunięcie każdego ryzyka biznesowego. Może wskazywać problemy i domagać się wyjaśnień, lecz wdrożenie zmian należy do osób zarządzających odpowiednimi obszarami. Dla inwestora lub kontrahenta informacja o komitecie jest sygnałem, że istnieje dodatkowy poziom nadzoru. Nie stanowi jednak zapewnienia, że firma nie popełni błędów lub nie poniesie straty.
Najczęstsze pytania
Nie. Obowiązek dotyczy jednostek zainteresowania publicznego, np. spółek notowanych na rynku regulowanym, banków i zakładów ubezpieczeń. W bankach spółdzielczych i małych jednostkach tego typu funkcje komitetu może pełnić cała rada nadzorcza. Sam fakt prowadzenia spółki lub zatrudniania wielu osób nie przesądza o takim obowiązku. Trzeba sprawdzić status konkretnej jednostki.
Nie na tym polega jego zadanie. Komitet monitoruje proces przygotowania sprawozdania i badanie, ale nie zastępuje kierownictwa odpowiedzialnego za dokument. Nie zastępuje też organu, do którego należy jego zatwierdzenie. Jego ustalenia pomagają w nadzorze nad tym procesem.
Nie. Audyt wewnętrzny to odrębna działalność polegająca na ocenie procesów i kontroli w jednostce. Komitet audytu monitoruje jego skuteczność w zakresie związanym ze sprawozdawczością finansową. Może korzystać z ustaleń audytu, ale nie zastępuje osób wykonujących tę pracę.
Nie. Za przeprowadzenie badania i jego wynik odpowiada biegły rewident działający w ramach firmy audytorskiej. Komitet monitoruje przebieg badania oraz niezależność badającego. Może omawiać zgłoszone zastrzeżenia, lecz nie formułuje opinii z badania za rewidenta.
Źródła:
