Kapitał akcyjny to pojęcie, które w Polsce wymaga doprecyzowania. W prostej spółce akcyjnej jest nazwą kapitału przewidzianego w przepisach. W spółce akcyjnej bywa potocznym określeniem kapitału pozyskanego od akcjonariuszy. W spółce akcyjnej właściwa nazwa kapitału związanego z wartością nominalną akcji to kapitał zakładowy. Żadne z tych pojęć nie oznacza po prostu bieżącej wartości wszystkich akcji na giełdzie ani całej kwoty otrzymanej przy ich sprzedaży. Rozróżnienie pomaga czytać dokumenty spółki i oceniać skutki emisji akcji.
Kapitał akcyjny a kapitał zakładowy
W spółce akcyjnej kapitał zakładowy wiąże się z wartością nominalną wyemitowanych akcji. Wartość nominalna to kwota przypisana akcji w dokumentach spółki, a nie jej cena na rynku. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej wynosi co najmniej 100 000 zł, a wartość nominalna akcji co najmniej 1 grosz. Jeśli ktoś mówi o „kapitale akcyjnym” takiej spółki, dobrze sprawdzić, czy ma na myśli właśnie kapitał zakładowy, czy szerzej środki wniesione przez akcjonariuszy. Sposób działania tej formy prawnej opisuje hasło o spółce akcyjnej.
W prostej spółce akcyjnej kapitał akcyjny jest odrębną kategorią przewidzianą w przepisach. Nie jest kapitałem zakładowym, a akcje tej spółki nie mają wartości nominalnej. Kapitał akcyjny wynosi co najmniej 1 zł, a jego wysokości nie określa się w umowie spółki. Dlatego nie da się go obliczyć przez pomnożenie liczby akcji przez ich wartość nominalną. Podobna nazwa nie oznacza więc takiej samej konstrukcji prawnej. Przy porównywaniu spółek trzeba najpierw ustalić ich formę prawną, a dopiero potem interpretować podaną kwotę kapitału.
Skąd pochodzą środki przy emisji akcji
Spółka może pozyskać środki, gdy inwestorzy obejmują akcje nowej emisji w zamian za wkłady. W spółce akcyjnej akcji nie można objąć poniżej wartości nominalnej, ale cena objęcia może być od niej wyższa. Nadwyżka nie powiększa kapitału zakładowego o całą zapłaconą kwotę; po uwzględnieniu kosztów emisji trafia do kapitału zapasowego. Dlatego wpływów z emisji nie należy utożsamiać z samym kapitałem zakładowym. Mechanizm pozyskiwania wkładów omawia hasło o emisji nowych akcji.
Inaczej działa sprzedaż akcji, które już należą do inwestora. Kupujący płaci wtedy sprzedającemu, a nie spółce. Sama zmiana właściciela nie dostarcza więc spółce nowych środków ani nie podwyższa jej kapitału. To rozróżnienie ma znaczenie również wtedy, gdy transakcja odbywa się na giełdzie. Wzrost ceny akcji może zwiększyć rynkową wartość pakietu inwestora, lecz nie oznacza automatycznego dopływu pieniędzy do spółki.
Co zmienia kwotę kapitału
W spółce akcyjnej emisja nowych akcji może wiązać się z podwyższeniem kapitału zakładowego. Nie każda emisja daje jednak dotychczasowym akcjonariuszom taki sam udział w ogólnej liczbie akcji. Jeśli nie obejmą nowych akcji, ich udział procentowy może się zmniejszyć. Nazywa się to rozwodnieniem udziału. Ocena skutków wymaga sprawdzenia warunków konkretnej emisji, ponieważ sama informacja o kwocie kapitału nie pokazuje, kto objął nowe akcje.
Kwota kapitału może zmieniać się również bez zwykłej sprzedaży nowych akcji za gotówkę. W prostej spółce akcyjnej kapitał akcyjny nie działa według zasad kapitału zakładowego spółki akcyjnej. W obu przypadkach nie należy jednak traktować wykazanej kwoty jak pieniędzy odłożonych na osobnym rachunku. Wkłady mogą zostać wykorzystane w działalności spółki, a jej bieżący stan środków może być zupełnie inny niż kwota kapitału.
Jak interpretować kapitał jako inwestor lub kontrahent
Kapitał związany z akcjami stanowi tylko część obrazu finansów spółki. Obok niego mogą występować inne pozycje kapitału własnego, a także zobowiązania. Sama wysoka kwota kapitału nie dowodzi, że spółka ma gotówkę na zapłatę faktur lub wypłatę zysku. Nie mówi też, ile kupujący musiałby dziś zapłacić za akcje. Do oceny sytuacji potrzebne są informacje o majątku, zadłużeniu, wynikach i przepływach pieniężnych.
Dla akcjonariusza ważna jest również różnica między posiadaniem akcji a roszczeniem o zwrot wpłaconych pieniędzy. Zakup akcji nie działa jak udzielenie spółce pożyczki. Wynik inwestycji zależy między innymi od ceny późniejszej sprzedaży oraz od ewentualnych wypłat dla akcjonariuszy. Przy czytaniu ogłoszenia o emisji lub danych finansowych warto więc ustalić, o jakim kapitale mowa, skąd wzięła się jego kwota i czy transakcja zasila spółkę.
Najczęstsze pytania
Nie zawsze. W prostej spółce akcyjnej jest to określona prawem kategoria kapitału. W spółce akcyjnej potoczne użycie tej nazwy może odnosić się do kapitału zakładowego lub szerzej do wkładów akcjonariuszy. Dodatkowo pieniądze ze sprzedaży istniejących akcji otrzymuje ich sprzedawca, nie spółka.
Nie. Kwota kapitału wynika z zasad właściwych dla danej spółki i nie jest wyceną jej działalności. Cena, jaką inwestorzy są gotowi zapłacić za akcje, może się zmieniać bez zmiany tej kwoty. Do oceny spółki potrzebne są także dane o jej wynikach, majątku i zobowiązaniach.
Nie. Zmiana ceny istniejących akcji wpływa na ich wartość rynkową, ale sama nie dostarcza spółce pieniędzy. Środki może przynieść jej objęcie nowych akcji przez inwestorów. Skutki takiej emisji dla wykazanego kapitału zależą od formy spółki i warunków emisji.
Źródła:
