Junk bonds to obligacje o podwyższonym ryzyku niewypłacalności emitenta, zwykle oceniane poniżej poziomu inwestycyjnego. Po polsku nazywa się je obligacjami śmieciowymi, choć ta nazwa nie oznacza, że emitent już przestał spłacać długi. Spotkasz też określenie „obligacje wysokodochodowe”.
Wyższy możliwy dochód ma wynagradzać inwestora za większe ryzyko. Nie jest jednak obietnicą zysku. Emitent może nie wypłacić odsetek lub nie wykupić obligacji, a jej cena może spaść przed terminem wykupu.
Co oznacza ocena poniżej poziomu inwestycyjnego
Rating to opinia o zdolności do terminowej spłaty zobowiązań. Może dotyczyć emitenta albo konkretnej emisji obligacji. Unijne rozporządzenie o agencjach ratingowych (1060/2009, art. 3 ust. 1 lit. a) mówi o opinii wystawionej według ustalonego systemu kategorii ratingowych. Ocena poniżej poziomu inwestycyjnego wskazuje na większe ryzyko kredytowe niż ocena z grupy inwestycyjnej. W skali S&P poziom inwestycyjny kończy się na BBB-, a oceny od BB+ w dół należą do grupy spekulacyjnej. Nie przesądza jednak, czy i kiedy dojdzie do niewypłacalności. Więcej o takim podziale wyjaśnia hasło rating obligacji.
Nie każda obligacja bez ratingu jest obligacją śmieciową. Brak oceny może oznaczać, że emitent jej nie zamówił. Inwestor musi wtedy ocenić ryzyko na podstawie innych informacji, między innymi o zadłużeniu, przepływach pieniężnych i warunkach emisji. Również nadany rating nie zastępuje własnej analizy: sytuacja emitenta może się zmienić.
Potoczne określenie „śmieciowa” nie mówi nic pewnego o uczciwości emitenta ani o jakości jego przedsięwzięcia. Opisuje przede wszystkim wyższe ryzyko spłaty. Takie obligacje mogą emitować podmioty o różnej wielkości i historii działalności, nie tylko firmy stojące na skraju upadłości. Sam cel pozyskania pieniędzy również nie rozstrzyga o ryzyku.
Skąd bierze się możliwy wyższy dochód
Emitent, którego spłatę rynek uważa za mniej pewną, zwykle musi zaoferować inwestorom korzystniejsze warunki finansowe. Wyższe oprocentowanie to jeden ze sposobów, ale nie jedyny. Znaczenie ma także cena zakupu obligacji. Gdy jej cena spada, potencjalna rentowność zakupu rośnie, o ile emitent wywiąże się ze zobowiązań.
Kupon, czyli odsetki należne według warunków emisji, nie jest tym samym co rentowność dla kupującego. Kto nabywa obligację na rynku wtórnym, płaci cenę, która może odbiegać od jej wartości nominalnej. Dlatego dwa papiery z takim samym kuponem mogą dawać różny wynik. Określenie obligacje wysokodochodowe odnosi się do możliwości uzyskania wyższej rentowności, nie do pewności jej osiągnięcia.
Potencjalna rentowność zakłada określony przebieg spłat. Jeśli emitent opóźni płatność, zaproponuje zmianę warunków albo nie zwróci kapitału, rzeczywisty wynik będzie inny. Strata może objąć nie tylko oczekiwany dochód, lecz także część zainwestowanych pieniędzy. Wysoka rentowność widoczna przy zakupie bywa więc sygnałem dużych obaw rynku, a nie okazją bez dodatkowego ryzyka.
Jak sprawdzić ryzyko konkretnej emisji
Zacznij od ustalenia, skąd emitent zamierza brać pieniądze na odsetki i wykup. Przychody nie wystarczą, jeśli koszty, istniejące długi i inne wydatki pochłaniają dostępne środki. Sprawdź też, kiedy przypadają pozostałe spłaty zadłużenia. Nawet działająca firma może mieć problem, gdy wiele zobowiązań musi uregulować w podobnym czasie. To podstawowe elementy oceny ryzyka kredytowego.
Przeczytaj warunki emisji przed zakupem. Opisują one świadczenia emitenta oraz zasady ich spełnienia, w tym sposób naliczania odsetek i wykupu (art. 5 i 6 ustawy o obligacjach). Zwróć uwagę na zabezpieczenie, możliwość wcześniejszego wykupu oraz postanowienia przewidziane na wypadek pogorszenia sytuacji emitenta. Samo istnienie zabezpieczenia nie gwarantuje odzyskania całej kwoty: liczą się jego wartość i możliwość skutecznego zaspokojenia roszczeń.
Sprawdź również, czy obligację da się łatwo sprzedać. Przy niewielkiej liczbie chętnych znalezienie nabywcy może wymagać obniżenia ceny. Jest to osobne ryzyko, niezależne od tego, czy emitent terminowo płaci odsetki. Jeżeli pieniądze mogą być potrzebne przed wykupem, ograniczona płynność ma szczególne znaczenie.
Gdzie można spotkać takie obligacje
W Polsce podwyższone ryzyko spłaty może dotyczyć obligacji oferowanych inwestorom lub sprzedawanych między nimi później. Obligacja korporacyjna oznacza papier dłużny wyemitowany przez firmę; nie każda ma jednak charakter wysokodochodowy. O zaliczeniu do tej grupy nie decyduje sama nazwa instrumentu, lecz ocena ryzyka jego spłaty. Podstawy działania takich papierów opisuje hasło obligacje korporacyjne.
Ryzyko zależy zarówno od emitenta, jak i od warunków danej emisji. Obligacje tego samego podmiotu mogą różnić się terminem wykupu, zabezpieczeniem lub zasadami spłaty. Nie należy więc przenosić oceny jednego papieru na wszystkie jego zobowiązania. Porównanie ma sens dopiero po uwzględnieniu tych różnic oraz ceny, po której można kupić obligację.
Ekspozycję na tę grupę papierów można uzyskać także przez fundusz, jeśli jego polityka dopuszcza takie inwestycje. Fundusz rozkłada środki między instrumenty, ale nie usuwa ryzyka spadku wartości. Przed wyborem sprawdź, jakie obligacje może kupować, jak duży udział może mieć pojedynczy emitent i jak wyceniane są papiery trudne do sprzedaży.
Najczęstsze pytania
Nie. Kupon zależy od warunków konkretnej emisji, a potencjalna rentowność również od ceny zakupu. Obligacja kupiona taniej może wyglądać na bardziej dochodową, lecz spadek ceny często odzwierciedla obawy o spłatę. Wysoka oczekiwana rentowność nie zapewnia otrzymania odsetek ani zwrotu kapitału.
Nie można tego stwierdzić na podstawie samego braku ratingu. Oznacza on, że inwestor nie ma takiej oceny do dyspozycji. Ryzyko trzeba wtedy badać przez analizę emitenta i warunków emisji. Brak ratingu nie potwierdza ani dobrej, ani złej zdolności do spłaty.
Tak, znaczna lub całkowita utrata zainwestowanych pieniędzy jest możliwa, jeśli emitent nie spłaci zobowiązań, a odzyskanie należności się nie powiedzie. Strata może powstać także przy sprzedaży przed wykupem, gdy cena rynkowa spadnie. Wyższy kupon nie chroni przed żadną z tych sytuacji.
Obligacje korporacyjne to szeroka grupa papierów emitowanych przez firmy. Junk bonds wyróżnia w niej podwyższone ryzyko spłaty, zwykle wyrażone oceną poniżej poziomu inwestycyjnego. Nie każda obligacja firmy należy więc do tej kategorii. Oceniając konkretny papier, trzeba uwzględnić zarówno kondycję emitenta, jak i warunki emisji.
Źródła:
