Certyfikat inwestycyjny to papier wartościowy emitowany przez fundusz inwestycyjny zamknięty, który potwierdza prawa inwestora wobec funduszu. Daje możliwość uczestniczenia w wyniku inwestycji funduszu, ale nie oznacza własności poszczególnych składników jego majątku.
Certyfikat można kupić przy emisji albo od innego inwestora, jeśli jest dostępny do obrotu. Jego sprzedaż może jednak zająć czas lub wymagać obniżenia ceny. Dlatego przed zakupem trzeba ustalić nie tylko strategię funduszu, lecz także sposób wyjścia z inwestycji.
Jak certyfikat daje udział w funduszu
Fundusz inwestycyjny zamknięty pozyskuje środki przez emisję certyfikatów i lokuje je zgodnie ze swoją strategią. Właściciel certyfikatu uczestniczy w ekonomicznym wyniku tych lokat. Nie może jednak samodzielnie zdecydować o sprzedaży nieruchomości, obligacji czy innych aktywów należących do funduszu. To sposób inwestowania wspólnych środków, a nie bezpośredni zakup składników portfela. Szerzej tę konstrukcję wyjaśnia hasło fundusz inwestycyjny.
Prawa związane z certyfikatem oraz zasady działania funduszu wynikają między innymi z jego statutu. To tam inwestor powinien szukać informacji o zasadach wyceny, ewentualnego wykupu i wypłat. Znaczenie mają również dokumenty dotyczące danej emisji. Przed wpłatą środków trzeba ustalić, jaki certyfikat jest oferowany i które dokumenty opisują jego warunki. Ogólne ramy prawne omawia hasło ustawa o funduszach inwestycyjnych.
Jak można odzyskać pieniądze
Zakup certyfikatu nie daje inwestorowi swobody żądania zwrotu pieniędzy w dowolnym dniu. Fundusz może wykupywać certyfikaty na zasadach określonych w statucie, jeśli przewidziano taką możliwość. Cena wykupu równa się wtedy wartości aktywów netto przypadającej na certyfikat w dniu wykupu. Inną drogą jest sprzedaż certyfikatu komuś innemu. Dostępność nabywców zależy jednak od konkretnej emisji i zainteresowania obrotem. Sam fakt, że certyfikat jest papierem wartościowym, nie gwarantuje szybkiej sprzedaży.
Nie każdy certyfikat jest przedmiotem obrotu giełdowego. Na giełdę albo do alternatywnego systemu obrotu trafia tylko wtedy, gdy przewiduje to statut funduszu. Nawet gdy można go tam sprzedać, zlecenie może czekać na kupującego. Jeśli sprzedaż jest pilna, inwestor może być zmuszony zaakceptować cenę niższą od oczekiwanej. Przed zakupem należy więc sprawdzić, czy statut przewiduje wykup, jak przebiega obrót certyfikatami i czy mogą występować ograniczenia ich zbywania.
Co oznacza wycena certyfikatu
Wartość aktywów netto funduszu odzwierciedla wartość jego aktywów po uwzględnieniu zobowiązań. Na jej podstawie fundusz ustala wartość przypadającą na certyfikat zgodnie z zasadami wyceny. To ważna informacja o stanie funduszu, ale nie obietnica kwoty, którą inwestor otrzyma przy sprzedaży. Wynik zależy również od tego, czy znajdzie się nabywca i jaką cenę zaproponuje.
Cena transakcyjna może różnić się od wartości wynikającej z wyceny funduszu. Nabywca może uwzględniać ryzyko lokat, trudność ich sprzedaży oraz czas potrzebny na odzyskanie pieniędzy. Również sama wycena nie usuwa ryzyka straty: wartość aktywów może spaść. Szczególną uwagę trzeba poświęcić sytuacji, gdy portfel zawiera aktywa trudne do szybkiej sprzedaży lub wyceny.
Czym certyfikat różni się od jednostki uczestnictwa
Certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym emitowanym przez fundusz zamknięty. Jednostka uczestnictwa wiąże się z funduszem otwartym albo specjalistycznym funduszem otwartym. Różnica dotyczy przede wszystkim sposobu zakończenia inwestycji: w przypadku jednostki inwestor może żądać jej odkupienia na zasadach właściwych dla danego funduszu. Posiadacz certyfikatu musi sprawdzić odrębne zasady wykupu lub możliwość sprzedaży. Więcej o tym rozróżnieniu wyjaśnia hasło jednostka uczestnictwa funduszu.
Nie należy jednak oceniać ryzyka wyłącznie po nazwie instrumentu. Dwa fundusze zamknięte mogą lokować środki w bardzo różnych aktywach. Mogą też różnić się zasadami wykupu certyfikatów i dostępnością obrotu. Przy porównywaniu ofert trzeba osobno ocenić strategię inwestycyjną, koszty, wycenę oraz realną możliwość wyjścia z inwestycji. Te informacje pomagają zrozumieć, jakie zdarzenia mogą wpłynąć na wartość certyfikatu.
Najczęstsze pytania
Nie ma gwarancji natychmiastowej sprzedaży. Możliwość zbycia zależy od warunków dotyczących certyfikatu oraz znalezienia nabywcy. Nawet certyfikat dostępny w obrocie może być trudny do sprzedania po oczekiwanej cenie. Przed zakupem sprawdź także, czy statut funduszu przewiduje wykup.
Nie można zakładać, że fundusz odkupi certyfikat na każde żądanie inwestora. Wykup jest możliwy na zasadach przewidzianych dla danego funduszu, jeśli jego statut go przewiduje. Dlatego warunki wykupu trzeba przeczytać przed zakupem, a nie dopiero wtedy, gdy potrzebne są pieniądze.
Certyfikat nie gwarantuje odzyskania wpłaconych środków ani osiągnięcia zysku. Jego wartość zależy od wyników inwestycji funduszu, a sprzedaż może być trudna. Poziom ryzyka różni się między funduszami, dlatego trzeba sprawdzić ich lokaty, zasady wyceny i możliwości zakończenia inwestycji.
Nie. Certyfikat jest papierem wartościowym emitowanym przez fundusz zamknięty. Jednostka uczestnictwa dotyczy funduszu otwartego lub specjalistycznego funduszu otwartego. Najważniejsza praktyczna różnica polega na zasadach odzyskiwania pieniędzy: wykupu certyfikatu nie należy utożsamiać z odkupywaniem jednostek uczestnictwa.
Źródła:
