Biuro Informacji Kredytowej (BIK) to podmiot, który gromadzi i udostępnia uprawnionym instytucjom informacje o zobowiązaniach kredytowych. Dzięki tym danym kredytodawca może zobaczyć, jakie zobowiązania ma wnioskodawca i jak spłacał je wcześniej. W bazie mogą znaleźć się zarówno informacje o terminowych spłatach, jak i o zaległościach.
Wpis w BIK nie oznacza więc automatycznie problemów ze spłatą. Samo biuro nie udziela kredytu ani nie rozstrzyga, czy klient go otrzyma. Decyzję podejmuje kredytodawca, korzystając także z informacji o dochodach, wydatkach i obecnym zadłużeniu wnioskodawcy.
Skąd biorą się dane i co pokazują
Prawo bankowe pozwala bankom tworzyć, wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi, instytucje wymiany informacji kredytowych. Na tej podstawie działa BIK. Dane trafiają do biura od podmiotów, które udzielają finansowania i przekazują informacje o swoich klientach na zasadach przewidzianych prawem. Dotyczą między innymi zaciągniętych zobowiązań, ich spłaty i zaległości. Obraz sytuacji zmienia się wraz z przekazywaniem kolejnych danych. Dlatego starszy wpis może nie odzwierciedlać płatności dokonanej niedawno. Zgromadzone informacje tworzą historię kredytową klienta, ale nie opisują całych jego finansów.
BIK nie jest rejestrem, do którego trafiają wyłącznie niespłacone długi. Informacja o regularnie obsługiwanym zobowiązaniu może świadczyć o terminowych płatnościach. Z kolei opóźnienia pokazują kredytodawcy ryzyko, które powinien ocenić. Znaczenie wpisu zależy jednak od jego treści, aktualności i zasad stosowanych przez instytucję rozpatrującą wniosek. Sam fakt, że dane znajdują się w bazie, nie przesądza o wyniku oceny.
Jak kredytodawca wykorzystuje historię
Gdy składasz wniosek o finansowanie, kredytodawca może sięgnąć do dostępnych mu informacji o wcześniejszych zobowiązaniach. Sprawdza wtedy, czy deklarowane zadłużenie odpowiada znanej mu historii oraz jak przebiegały spłaty. To tylko część oceny: liczą się również dochody, koszty utrzymania i warunki nowego zobowiązania. Więcej o tej różnicy wyjaśnia tekst o wpływie historii na zdolność kredytową.
BIK może także przedstawiać ocenę punktową opartą na danych kredytowych. Taki wynik pomaga porządkować informacje o ryzyku, lecz nie jest decyzją o przyznaniu pieniędzy. Kredytodawca stosuje własne kryteria i może inaczej ocenić ten sam wniosek. Nie należy więc traktować oceny punktowej jak gwarancji kredytu ani jak pełnego opisu swojej sytuacji finansowej. Osobno wyjaśniamy, czym jest ocena punktowa BIK.
Jak sprawdzić dane i zgłosić nieścisłość
Możesz wystąpić o dostęp do swoich danych osobowych i ustalić, jakie informacje o zobowiązaniach są przetwarzane. Dostęp do danych wynikający z przepisów o ochronie danych osobowych nie jest tym samym co zakup dodatkowej usługi z gotową prezentacją historii. Przed wyborem sposobu sprawdzenia informacji ustal, czego potrzebujesz: kopii przetwarzanych danych czy wygodnego zestawienia. Osobny poradnik opisuje pobranie raportu BIK.
Jeśli dostrzeżesz nieprawidłową kwotę, błędny status spłaty albo cudze zobowiązanie, zgłoś konkretną nieścisłość i zachowaj dokumenty, które ją wyjaśniają. W sprawie danych o kredycie zacznij od instytucji, która je przekazała: może porównać wpis ze swoją dokumentacją. Możesz też skorzystać z praw dotyczących swoich danych osobowych. Samo niezadowolenie z prawdziwej informacji nie oznacza jednak, że podlega ona usunięciu.
Co dzieje się po spłacie zobowiązania
Spłata kredytu powinna znaleźć odzwierciedlenie w informacjach o jego statusie. Nie oznacza to jednak, że cała historia zobowiązania musi od razu zniknąć. Dalsze przetwarzanie zależy od rodzaju danych, przebiegu spłaty oraz podstawy prawnej. Po wygaśnięciu zobowiązania dane mogą służyć ocenie zdolności kredytowej za zgodą klienta, którą można w każdej chwili odwołać. Bez zgody wolno je przetwarzać, gdy zwłoka przekroczyła 60 dni i minęło 30 dni od uprzedzenia klienta. W takim przypadku okres przetwarzania wynosi najwyżej 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania. Osobno banki i BIK mogą przez 12 lat używać danych w wewnętrznych metodach oceny ryzyka. Dlatego pytanie o „wyczyszczenie BIK” nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich wpisów. Najpierw ustal, czy informacja jest błędna, czy prawidłowa, ale nadal przechowywana.
Jeżeli wpis jest prawidłowy, zapytaj o podstawę i cel jego dalszego przetwarzania. Jeśli jest błędny, domagaj się sprostowania i wskaż, czego dotyczy pomyłka. Te sytuacje wymagają różnych działań: sprostowanie poprawia nieprawdziwe dane, a usunięcie dotyczy dopuszczalności ich dalszego przechowywania. Pozytywna historia spłat również może mieć znaczenie przy późniejszej ocenie wniosku, więc automatyczne usuwanie każdej informacji nie zawsze leży w interesie klienta.
Najczęstsze pytania
Nie. W bazie mogą występować informacje o zobowiązaniach spłacanych terminowo, zakończonych oraz takich, przy których pojawiły się opóźnienia. Dopiero treść wpisu pokazuje, czego dotyczy. Sama obecność danych nie jest oznaczeniem klienta jako nierzetelnego.
Nie. BIK dostarcza informacji wykorzystywanych przy ocenie wniosku, ale decyzję podejmuje kredytodawca. Bierze on pod uwagę także inne dane, w tym dochody, wydatki i warunki wnioskowanego finansowania. Dobry przebieg wcześniejszych spłat nie gwarantuje pozytywnej decyzji.
Nie zawsze. Informacja o spłacie powinna zmienić status zobowiązania, lecz dalsze przechowywanie jego historii zależy od podstawy prawnej i okoliczności. Przy zwłoce ponad 60 dni dane mogą być przetwarzane bez zgody do 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania. Jeśli wpis nadal pokazuje zaległość mimo spłaty, zgłoś nieścisłość podmiotowi, który przekazał dane.
Można domagać się sprostowania nieprawidłowych danych. Warto wskazać konkretny wpis i przedstawić dokument potwierdzający pomyłkę. Usunięcie danych to odrębna kwestia: zależy od tego, czy istnieje podstawa do ich dalszego przetwarzania.
Źródła:
