Podatek solidarnościowy to potoczna nazwa daniny solidarnościowej, którą osoby fizyczne płacą od nadwyżki określonych dochodów ponad 1 000 000 zł. Danina wynosi 4% tej nadwyżki. Nie jest podatkiem od całego majątku ani dodatkowym obciążeniem każdej osoby dobrze zarabiającej. O tym, czy powstaje obowiązek zapłaty, decydują rodzaj dochodów i sposób ich obliczenia, a nie samo wysokie saldo konta.
Danina działa obok podatku dochodowego. Może więc dotyczyć zarówno pracownika, jak i osoby prowadzącej działalność gospodarczą, jeśli osiąga dochody uwzględniane przy jej ustalaniu. Potoczna nazwa bywa myląca: nie chodzi o każdy przychód ani o podatek nakładany wyłącznie na czas kryzysu.
Kogo może dotyczyć danina
Przy ustalaniu daniny bierze się pod uwagę określone dochody osoby fizycznej, w tym dochody rozliczane według skali podatkowej. Znaczenie mają również dochody z działalności rozliczanej podatkiem liniowym oraz niektóre dochody kapitałowe, na przykład ze sprzedaży akcji. Dopiero ich odpowiednia suma pozwala ocenić, czy próg został przekroczony. Nie wlicza się natomiast odsetek od lokat ani dywidend, od których pobiera się zryczałtowany podatek 19%. Sam fakt prowadzenia firmy albo inwestowania nie oznacza jeszcze obowiązku zapłaty.
Forma opodatkowania działalności wpływa na to, które dochody wejdą do obliczenia. Dochód przedsiębiorcy rozliczającego się liniowo może być uwzględniony, mimo że jego zwykły PIT nie rośnie wraz z kolejnymi progami skali. To różne mechanizmy. Więcej o samej formie rozliczenia wyjaśnia hasło dotyczące podatku liniowego.
Jak oblicza się podstawę
Punktem wyjścia są dochody należące do ustawowo wskazanych kategorii, a nie suma wpływów na rachunek. Dochód uwzględnia koszty zgodnie z zasadami właściwymi dla danego źródła. Ustawa przewiduje też określone pomniejszenia przy obliczaniu daniny. Dochody pomniejsza się między innymi o odliczone od nich składki na ubezpieczenia społeczne. Nie należy więc mnożyć wszystkich przychodów przez jej stawkę ani utożsamiać podstawy daniny z kwotą podatku wykazaną w PIT.
Daninę oblicza się tylko od nadwyżki uwzględnianych dochodów ponad 1 000 000 zł. Stawka wynosi 4%, więc przy dochodach 1 200 000 zł danina to 8000 zł. Jeśli dochody nie przekraczają 1 000 000 zł, z tego tytułu nic się nie płaci. Nie oznacza to zwolnienia z rozliczenia zwykłego podatku dochodowego. Przy analizie własnej sytuacji trzeba oddzielić dochód, podatek należny oraz kwotę podlegającą dodatkowej daninie. Te pojęcia pełnią różne funkcje w rozliczeniu.
Których wpływów nie należy automatycznie doliczać
Wysoka wartość mieszkania, oszczędności lub udziałów sama w sobie nie tworzy podstawy daniny. Istotne jest osiągnięcie dochodu należącego do kategorii wskazanych w przepisach. Również nie każdy dochód wykazany w formularzu podatkowym trzeba do niej doliczyć. Przykładowo przychody opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w ogóle nie wchodzą do podstawy daniny.
To rozróżnienie ma znaczenie przy kilku źródłach zarobku. Kto jednocześnie pracuje, prowadzi firmę i inwestuje, powinien rozpatrzyć każde źródło oddzielnie, a potem połączyć wyłącznie właściwe dochody. Nie wystarczy zsumować kwot, które wpłynęły na konto. Pomocne jest też zrozumienie, czym jest podatek dochodowy i dlaczego jego podstawa różni się od przychodu.
Jak wygląda rozliczenie
Osoba zobowiązana do zapłaty składa odrębną deklarację dotyczącą daniny solidarnościowej i wpłaca wynikającą z niej kwotę. Nie zastępuje to rocznego zeznania podatkowego. Deklarację trzeba złożyć w urzędzie skarbowym, a daninę zapłacić do 30 kwietnia roku następującego po roku uzyskania dochodów. Przygotowanie rozliczenia wymaga zebrania danych o dochodach z właściwych źródeł oraz sprawdzenia pomniejszeń przewidzianych dla tej daniny. Sama wysokość przychodów podana przez pracodawcę lub widoczna na rachunku inwestycyjnym nie daje jeszcze odpowiedzi.
Wysoki dochód z jednego źródła może wystarczyć do przekroczenia progu. Może do tego dojść także po połączeniu kilku uwzględnianych dochodów, choć żaden z nich samodzielnie nie przekracza progu. Dlatego przed sporządzeniem deklaracji trzeba sprawdzić zakres dochodów, a nie tylko końcowy wynik jednego zeznania. Zasady ulg i odliczeń PIT nie powinny być automatycznie przenoszone na obliczenie daniny.
Na jaki cel trafiają pieniądze
Wpływy z daniny solidarnościowej zasilają Fundusz Solidarnościowy. Celem funduszu jest wsparcie osób niepełnosprawnych oraz finansowe wsparcie emerytów i rencistów. Nie należy więc przedstawiać daniny jako dowolnej zbiórki na szkoły, szpitale lub każdy program społeczny. Jej przeznaczenie wynika z przepisów dotyczących funduszu, a nie z indywidualnej decyzji wpłacającego. Podatnik nie wskazuje celu, na który ma zostać wydana jego wpłata.
Określenie „podatek dla bogatych” pomaga zapamiętać ogólną ideę, lecz słabo opisuje zasady. Danina nie bada całego majątku ani nie obejmuje wszystkich sposobów uzyskiwania pieniędzy. Najważniejsze pytania są bardziej konkretne: jakie dochody dana osoba osiągnęła, czy przepisy każą je uwzględnić i czy obliczona podstawa przekracza próg.
Najczęstsze pytania
Nie. Daninę oblicza się od nadwyżki ustalonej podstawy ponad 1 000 000 zł, a stawka wynosi 4%. Wcześniej trzeba określić, które dochody należą do uwzględnianych kategorii i jakie pomniejszenia dopuszczają przepisy. Suma wszystkich wpływów na konto nie jest podstawą obliczenia.
Może ją zapłacić, ponieważ dochód z działalności rozliczanej liniowo należy do kategorii uwzględnianych przy ustalaniu daniny. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Liczy się obliczona podstawa po połączeniu właściwych dochodów i zastosowaniu przewidzianych pomniejszeń.
Nie z powodu samego ich posiadania. Danina odnosi się do określonych dochodów, a nie do wartości zgromadzonego majątku. Jeśli właściciel uzyska dochód związany z inwestycją albo nieruchomością, jego uwzględnienie zależy od rodzaju dochodu i zasad jego opodatkowania.
Nie. To odrębne rozliczenie, które może wystąpić obok zwykłego podatku dochodowego. Osoba objęta daniną składa dotyczącą jej deklarację i wpłaca należną kwotę. Nadal musi rozliczyć dochody na zasadach właściwych dla swoich źródeł przychodu.
Źródła:
