Najlepsze wykonanie zlecenia, czyli best execution, to zasada, zgodnie z którą firma inwestycyjna dąży do uzyskania możliwie najlepszego wyniku przy realizacji zlecenia klienta. Nie oznacza to obietnicy najniższej ceny zakupu ani najwyższej ceny sprzedaży. Liczą się również koszty transakcji oraz warunki, w jakich można ją przeprowadzić.
Pojęcie dotyczy obrotu instrumentami finansowymi, na przykład akcjami lub obligacjami, a nie każdego przelewu czy zakupu waluty w banku. Dla inwestora ma praktyczne znaczenie: pozwala zrozumieć, według jakich zasad firma kieruje i wykonuje jego zlecenia.
Co składa się na najlepszy wynik
Przy wykonaniu zlecenia firma bierze pod uwagę między innymi cenę instrumentu, koszty, szybkość i prawdopodobieństwo realizacji. Znaczenie mogą mieć także wielkość zlecenia, jego charakter oraz możliwość rozliczenia transakcji. Czynniki te nie zawsze prowadzą do tego samego wyboru. Miejsce oferujące atrakcyjną cenę może mieć zbyt mało dostępnych ofert, by wykonać całe zlecenie.
W przypadku klienta detalicznego szczególne znaczenie ma łączna kwota transakcji: cena instrumentu wraz z kosztami związanymi z wykonaniem zlecenia. Dlatego sama cena widoczna na ekranie nie wystarcza do porównania dwóch sposobów realizacji. Trzeba jeszcze ustalić, jakie koszty poniesie klient i czy transakcja może dojść do skutku na wskazanych warunkach.
Jak firma wybiera sposób wykonania zlecenia
Firma wykonująca zlecenia klientów ma stosować rozwiązania służące osiąganiu możliwie najlepszego wyniku. Opisuje je w polityce wykonywania zleceń. Przed rozpoczęciem usługi firma przekazuje klientowi informacje o tej polityce i uzyskuje jego zgodę na jej stosowanie. Dokument wskazuje między innymi miejsca, z których firma korzysta, oraz czynniki wpływające na jej wybór. W Polsce obowiązek ten wynika z art. 73a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Jego źródłem jest dyrektywa MiFID II.
Polityka nie zastępuje oceny konkretnego zlecenia. Inaczej może przebiegać sprzedaż instrumentu, którym handluje się często, a inaczej sprzedaż instrumentu z niewielką liczbą ofert. Firma powinna monitorować skuteczność przyjętych rozwiązań i wychwytywać sytuacje, w których wymagają one zmiany. Najlepsze wykonanie oznacza więc sposób działania i jego kontrolę, a nie gwarancję idealnego wyniku każdej transakcji.
Co zmienia wyraźna instrukcja klienta
Klient może określić warunek wykonania zlecenia, na przykład wskazać konkretne miejsce jego realizacji. Gdy firma postępuje zgodnie z wyraźną instrukcją, jej możliwość wyboru najlepszego rozwiązania jest w tym zakresie ograniczona. Instrukcja dotycząca jednego elementu nie znosi jednak obowiązku zadbania o pozostałe elementy zlecenia, których klient nie określił.
Ma to znaczenie przed złożeniem dyspozycji. Wskazanie miejsca wykonania może odebrać firmie możliwość skorzystania z innego dostępnego miejsca, nawet jeśli warunki byłyby tam korzystniejsze. Podobnie limit ceny wpływa na szansę i czas realizacji: zlecenie może pozostać niewykonane, gdy nie znajdzie się oferta spełniająca warunek klienta.
Gdzie może dojść do transakcji
Zlecenie może zostać wykonane w miejscu obrotu albo poza nim, zależnie od instrumentu i sposobu działania firmy. Dostępność takich możliwości nie oznacza, że każda firma korzysta ze wszystkich. Przy porównywaniu miejsc znaczenie mają nie tylko widoczne oferty, lecz także koszty oraz szansa wykonania zlecenia w wymaganej wielkości.
Po drugiej stronie transakcji może wystąpić podmiot stale przedstawiający ceny kupna i sprzedaży, nazywany animatorem rynku. Jego oferta może ułatwić zawarcie transakcji, ale sama obecność takiego podmiotu nie przesądza o najlepszym wyniku. Przy wykonaniu poza miejscem obrotu firma musi uzyskać uprzednią wyraźną zgodę klienta na taką możliwość. Zgoda może być ogólna albo dotyczyć poszczególnych transakcji.
Co sprawdzić jako klient
Przed rozpoczęciem inwestowania przeczytaj politykę wykonywania zleceń. Zwróć uwagę, gdzie firma może realizować transakcje, jak porównuje dostępne możliwości i kiedy twoja instrukcja ograniczy jej wybór. Jeśli działasz przez podmiot, który jedynie przekazuje zlecenie dalej, ustal również, kto faktycznie je wykonuje. Przy przekazywaniu zleceń także obowiązują zasady służące ochronie interesu klienta.
Po transakcji porównaj otrzymane potwierdzenie z warunkami własnego zlecenia, w tym ceną, liczbą instrumentów i naliczonymi kosztami. Niekorzystny wynik sam w sobie nie dowodzi naruszenia zasady najlepszego wykonania. Firma wykonująca zlecenia powinna jednak umieć wykazać klientowi na jego żądanie, że zrealizowała jego zlecenie zgodnie ze swoją polityką.
Najczęstsze pytania
Nie. Cena jest ważna, ale wynik transakcji zależy również od kosztów i możliwości jej realizacji. Firma ma stosować zasady nastawione na możliwie najlepszy wynik dla klienta. Nie może zagwarantować, że po wykonaniu zlecenia nigdzie nie pojawi się korzystniejsza oferta.
Możesz przekazać firmie wyraźną instrukcję dotyczącą miejsca wykonania, jeśli dany sposób złożenia zlecenia na to pozwala. Ograniczysz wtedy jej możliwość wyboru w objętym instrukcją zakresie. Przed podjęciem decyzji sprawdź, czy zależy ci bardziej na wskazanym miejscu, czy na pozostawieniu firmie wyboru.
Nie. Best execution odnosi się do zleceń dotyczących instrumentów finansowych. Zwykły przelew służy przeniesieniu pieniędzy, a nie zakupowi lub sprzedaży takiego instrumentu. Bank może natomiast podlegać zasadom najlepszego wykonania, gdy świadczy odpowiednie usługi inwestycyjne.
Zacznij od porównania potwierdzenia transakcji z treścią zlecenia i naliczonymi kosztami. Jeśli masz wątpliwości co do sposobu realizacji, poproś firmę o wyjaśnienie. Różnica między uzyskaną ceną a ceną zauważoną później nie wystarcza, by ocenić jej działanie.
Źródła:
