Historyczna stopa zwrotu to procentowa zmiana wartości inwestycji w wybranym okresie, obliczona na podstawie danych z przeszłości. Pokazuje, jaki wynik przyniosłoby posiadanie danego aktywa lub portfela między wskazanymi datami. Wynik może uwzględniać nie tylko zmianę ceny, lecz także wypłacone dywidendy lub odsetki. Trzeba jednak sprawdzić sposób obliczenia: sama zmiana ceny nie pokazuje pełnego wyniku, a wpłaty i wypłaty dokonywane w trakcie inwestycji wymagają osobnego potraktowania. Historyczny wynik opisuje przeszłość, nie obietnicę przyszłego zysku.
Co obejmuje historyczny wynik inwestycji
Podstawą obliczenia są wartość inwestycji na początku i na końcu badanego okresu. Jeżeli inwestycja przyniosła wypłaty, uwzględnij je zgodnie z przyjętą metodą. Inaczej wynik oparty wyłącznie na cenie pominie część korzyści. Szczegóły rachunku zależą od tego, co chcesz zmierzyć: zmianę ceny, łączny wynik z wypłatami czy wynik portfela po uwzględnieniu przepływów pieniężnych. Szerzej wyjaśnia to hasło o stopie zwrotu z inwestycji.
Wzrost wartości nie musi oznaczać, że inwestor już otrzymał zysk w gotówce. Dopóki nie sprzeda aktywa, jego aktualna wycena może się ponownie zmienić. Wypłacona dywidenda jest natomiast przepływem pieniężnym. Dlatego przy odczytywaniu historycznej stopy zwrotu ustal, czy opisuje wynik inwestycji nadal posiadanej, czy zakończonej sprzedażą. Sprawdź też, czy wypłaty dodano do wyniku, czy potraktowano je tak, jakby zostały ponownie zainwestowane.
Jak obliczyć stopę zwrotu za miniony okres
Gdy poza wypłatami z inwestycji nie było innych przepływów, odejmij wartość początkową od końcowej. Do różnicy dodaj otrzymane wypłaty, a wynik podziel przez wartość początkową. Taki rachunek pozwala zobaczyć, jaka część wyłożonego kapitału odpowiada osiągniętemu wynikowi. Przed porównaniem inwestycji ustal jeszcze, czy podane wartości uwzględniają koszty oraz podatki. Od odsetek, dywidend i dochodu ze sprzedaży akcji osoba fizyczna płaci co do zasady 19% podatku (art. 30a i 30b ustawy o PIT). Wynik przed ich odjęciem nie jest tym samym co kwota pozostająca inwestorowi.
Przyjmijmy umownie: (12 000 zł − 10 000 zł + 500 zł) / 10 000 zł = 25%; kontrola: (12 000 zł + 500 zł) / 10 000 zł − 1 = 25%. W obu rachunkach wypłata stanowi część wyniku, lecz nie została doliczona do wartości końcowej samego aktywa. To uproszczony przykład bez kosztów i podatków. Nie przedstawia oferty ani danych rynkowych. Jeśli wypłata została już uwzględniona w wartości końcowej, jej ponowne dodanie zawyżyłoby wynik.
Prosty rachunek przestaje wystarczać, gdy w trakcie okresu dopłacasz pieniądze lub wycofujesz część kapitału. Dopłata może zwiększyć wartość końcową, choć sama nie jest zyskiem. Przy wielu przepływach znaczenie mają również ich daty. Metodę liczenia dobiera się wtedy do pytania: czy oceniasz wynik samej strategii, czy wynik pieniędzy wpłacanych przez konkretnego inwestora. Przydatny kontekst daje analiza portfela inwestycyjnego.
Jak porównywać wyniki z przeszłości
Porównanie ma sens, gdy wyniki dotyczą tego samego okresu i podobnie traktują wypłaty, koszty oraz podatki. Inaczej różnica może wynikać ze sposobu prezentacji, a nie z lepszej inwestycji. Zwróć także uwagę, czy podano wynik za cały okres, czy wynik przeliczony na rok. Na przykład 25% za dwa lata odpowiada średnio około 11,8% rocznie, bo 1,118 × 1,118 ≈ 1,25. Takie wielkości odpowiadają na różne pytania. Przy porównywaniu aktywów wycenianych w różnych walutach znaczenie ma również przyjęta waluta obliczenia.
Wynik można zestawić z odpowiednim punktem odniesienia, nazywanym benchmarkiem. Pokazuje on, jak na tym samym tle wygląda rezultat ocenianej inwestycji. Nie wystarczy jednak porównać dwóch wartości procentowych: okres i sposób ujmowania wypłat powinny być porównywalne. Punkt odniesienia trzeba też dobrać do rodzaju inwestycji. To, czym jest taki punkt odniesienia dla inwestycji, wyjaśnia osobne hasło.
Czego historyczna stopa zwrotu nie pokazuje
Jeden wynik za cały okres może ukrywać znaczne wahania po drodze. Inwestycje o podobnym wyniku końcowym mogły wymagać zupełnie innej tolerancji na spadki wartości. Dlatego obok stopy zwrotu sprawdzaj przebieg wyceny i ryzyko, które wiązało się z osiągnięciem tego rezultatu. Znaczenie ma też wybór dat: wyjątkowo korzystny punkt startowy albo końcowy może stworzyć mylące wrażenie co do typowego przebiegu inwestycji.
Historyczna stopa zwrotu nie jest prognozą. Firma inwestycyjna pokazująca klientowi wyniki z przeszłości musi dodać ostrzeżenie, że nie są one pewnym wskaźnikiem przyszłych wyników. Wyniki powinny obejmować poprzednie 5 lat albo cały krótszy okres oferowania (art. 44 ust. 4 rozporządzenia delegowanego 2017/565). Warunki, w których powstał dawny wynik, mogą się zmienić, a podobny przebieg cen nie musi się powtórzyć. Warto także rozróżnić wynik nominalny od zmiany siły nabywczej pieniędzy: dodatnia stopa zwrotu nie mówi sama, ile dóbr można kupić za uzyskane środki. Odczytuj więc przeszły wynik razem z opisem metody, badanego okresu i ponoszonego ryzyka.
Najczęstsze pytania
Nie. Oblicza się ją z danych za miniony okres. Przyszłe ceny, wypłaty i warunki rynkowe mogą być inne. Dawny wynik pomaga opisać zachowanie inwestycji w przeszłości, ale sam nie pozwala ustalić, ile zarobisz ani czy unikniesz straty.
Tak, jeśli chcesz policzyć wynik obejmujący wypłaty dla inwestora. Trzeba przy tym sprawdzić, czy prezentowana wartość końcowa już uwzględnia dywidendę. Nie należy doliczać tej samej kwoty ponownie. Wynik uwzględniający dywidendy różni się od wyniku opartego wyłącznie na zmianie ceny.
Wpływ mogą mieć daty Twoich wpłat i wypłat, koszty oraz zakres podawanego wyniku. Publikowana stopa zwrotu może opisywać zmianę wartości inwestycji w ustalonym okresie, a nie wynik Twoich przepływów pieniężnych. Porównaj okres i metodę obliczenia, zanim uznasz wartości za sprzeczne.
Niekoniecznie. Dodatni wynik nominalny mówi o wzroście wartości wyrażonej w pieniądzu według przyjętej metody. Po uwzględnieniu kosztów, podatków i spadku siły nabywczej rezultat dla inwestora może wyglądać inaczej. Sam znak stopy zwrotu nie rozstrzyga o realnym zysku.
Źródła:
