Wcześniejsza spłata kredytu to oddanie kredytodawcy całości lub części zadłużenia przed terminem wynikającym z umowy. Spłata całkowita zamyka zadłużenie, a częściowa zmniejsza kapitał pozostały do oddania. W obu przypadkach kredytodawca nie powinien naliczać odsetek od spłaconego kapitału za czas, w którym już z niego nie korzystasz.
To, czy odzyskasz także część innych kosztów, zależy przede wszystkim od rodzaju kredytu. Inne zasady dotyczą kredytu konsumenckiego, inne hipotecznego, a jeszcze inne finansowania działalności gospodarczej. Dlatego przed wpłatą sprawdź, jak kredytodawca rozliczy ją zgodnie z umową i właściwymi przepisami.
Co dzieje się po spłacie części kapitału
Konsument może w każdym czasie spłacić przed terminem całość lub część kredytu konsumenckiego albo hipotecznego. Wynika to z art. 48 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim i art. 38 ust. 1 ustawy o kredycie hipotecznym. Przy kredycie konsumenckim kredytodawca nie może wymagać wcześniejszego powiadomienia (art. 48 ust. 2). Gdy wpłacasz więcej, niż wynosi bieżąca rata, upewnij się, że nadwyżka zostanie zaliczona na wcześniejszą spłatę kapitału. Sama wpłata pieniędzy na rachunek kredytu nie zawsze oznacza wykonanie takiej dyspozycji. Sposób jej złożenia oraz rozliczenia znajdziesz w umowie kredytowej. Po zaksięgowaniu spłaty poproś o aktualne saldo i harmonogram. Pozwoli to sprawdzić, czy wpłata rzeczywiście zmniejszyła zadłużenie.
Po częściowej spłacie dalsze raty trzeba przeliczyć od niższego salda kapitału. W zależności od warunków umowy i sposobu rozliczenia możesz płacić niższe raty albo spłacić kredyt szybciej. Krótszy okres zwykle ogranicza przyszłe odsetki bardziej niż samo obniżenie raty, ale nie każdemu odpowiada wyższe miesięczne obciążenie. Porównanie tych rozwiązań znajdziesz w haśle o skracaniu okresu i obniżeniu raty.
Jak rozlicza się spłatę całkowitą
Przy spłacie całkowitej potrzebujesz kwoty wymaganej na wybrany dzień. Przy kredycie hipotecznym możesz wcześniej poprosić o informację o kosztach takiej spłaty. Kredytodawca przekazuje ją na trwałym nośniku w ciągu 7 dni roboczych (art. 38 ust. 2–3 ustawy o kredycie hipotecznym). Nie może jednak uzależniać przyjęcia spłaty od udzielenia tej informacji (ust. 4). Obejmuje ona niespłacony kapitał i odsetki należne do dnia spłaty, a także ewentualne inne należności wynikające z umowy i przepisów. Nie utożsamiaj jej z sumą rat widocznych w pierwotnym harmonogramie. Harmonogram obejmuje bowiem również odsetki przewidziane za przyszły okres korzystania z kredytu.
Po wpłacie sprawdź końcowe rozliczenie. Zweryfikuj, czy kredytodawca prawidłowo ustalił dzień spłaty i nie pobrał odsetek za późniejszy okres. Jeśli z kredytem wiązało się zabezpieczenie, ustal też, jakie dokumenty będą potrzebne do jego zwolnienia. Samo uregulowanie długu nie zawsze oznacza, że wszystkie formalności dotyczące zabezpieczenia zostały już zakończone.
Kiedy przysługuje obniżenie kosztów
Przy kredycie konsumenckim wcześniejsza spłata obniża całkowity koszt kredytu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę (art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim). Zasada obejmuje również koszty poniesione z góry. Przy spłacie części kredytu stosuje się ją odpowiednio (ust. 2). Nie oznacza jednak automatycznego zwrotu każdej opłaty w całości. Sposób rozliczenia zależy od rodzaju kosztu oraz zakresu wcześniejszej spłaty. Punkt wyjścia do oceny swoich praw stanowi umowa kredytu konsumenckiego i jej rozliczenie.
Podobna zasada obniżenia odsetek i innych kosztów obowiązuje przy kredycie hipotecznym udzielonym konsumentowi (art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym). W obu rodzajach kredytu przepisy dopuszczają rekompensatę za wcześniejszą spłatę tylko na określonych warunkach. Nie wystarczy więc ogólny zapis w cenniku, aby uznać każdą opłatę za należną. Porównaj jej podstawę i wysokość z umową oraz zasadami właściwymi dla swojego kredytu. Przy finansowaniu działalności gospodarczej nie zakładaj, że przysługuje taki sam ustawowy zwrot kosztów.
Przy kredycie konsumenckim kredytodawca może zastrzec prowizję za wcześniejszą spłatę tylko na okres stałej stopy procentowej. Dodatkowo kwota spłacana w ciągu 12 miesięcy musi przekraczać trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z grudnia poprzedniego roku (art. 50 ust. 1). Prowizja nie może przekroczyć 1% spłacanej kwoty, a gdy do końca umowy zostało nie więcej niż rok – 0,5% (ust. 2–3).
Przy kredycie hipotecznym ze zmienną stopą rekompensata wchodzi w grę tylko w ciągu 36 miesięcy od zawarcia umowy (art. 40 ust. 2). Nie może przekroczyć 3% spłacanej kwoty ani odsetek należnych za rok od spłaty (ust. 3). Przy stałej stopie kredytodawca może ją pobrać w okresie, w którym ta stopa obowiązuje (ust. 6). W obu ustawach opłata nie może przewyższać bezpośrednich kosztów kredytodawcy związanych ze spłatą (art. 50 ust. 4 i art. 40 ust. 7).
Co sprawdzić przed wydaniem dyspozycji
Najpierw ustal, czy chcesz spłacić kredyt w całości, czy tylko zmniejszyć kapitał. Przy spłacie częściowej zapytaj, jak zmieni się rata i okres spłaty w każdym dostępnym wariancie. Poproś też o informację o możliwej rekompensacie oraz o sposobie rozliczenia kosztów pobranych wcześniej. Dzięki temu porównasz rzeczywistą oszczędność z kwotą, którą musisz dziś przeznaczyć na spłatę.
Jeżeli po rozliczeniu nie zgadzają się saldo, odsetki lub zwrot kosztów, poproś kredytodawcę o szczegółowe wyliczenie. Zachowaj potwierdzenie wpłaty, dyspozycję i otrzymane rozliczenie. Przy kredycie spłacanym w ratach sprawdź także nowy harmonogram, zamiast opierać się na pierwotnych kwotach. Pozwoli to odróżnić faktyczną spłatę kapitału od nadpłaty pozostawionej do rozliczenia z kolejnymi ratami.
Najczęstsze pytania
Zwykle zmniejsza przyszłe odsetki, ale ostateczny wynik zależy od warunków kredytu. Uwzględnij możliwą rekompensatę, zwrot części kosztów i kwotę, którą musisz przeznaczyć na spłatę. Przed decyzją poproś o wyliczenie dla planowanego dnia wpłaty.
Przy kredycie konsumenckim lub hipotecznym udzielonym konsumentowi wcześniejsza spłata może oznaczać obniżenie kosztów poniesionych z góry. Nie każda prowizja podlega jednak zwrotowi w całości. Poproś kredytodawcę o rozliczenie konkretnej opłaty i wyjaśnienie przyjętej metody.
Nadpłata zmniejsza kapitał pozostały do spłaty. To, czy obniży kolejne raty, czy skróci okres kredytowania, zależy od warunków umowy i sposobu rozliczenia nadpłaty. Po jej dokonaniu sprawdź nowe saldo oraz harmonogram.
Możliwość i warunki wcześniejszej spłaty kredytu na działalność trzeba ustalić na podstawie umowy oraz przepisów właściwych dla danego finansowania. Nie należy automatycznie stosować do niego zasad zwrotu kosztów przewidzianych dla kredytu udzielonego konsumentowi.
Źródła:
