Oszczędzanie na emeryturę poza ZUS ma w Polsce kilka form: IKE, IKZE, PPK i programy pracownicze. Wyjaśniamy, czym się różnią, ile można wpłacić w 2026 r. i jak są opodatkowane. Pokazujemy też, ile osób z nich korzysta.
Dlaczego warto oszczędzać na emeryturę już teraz
Emeryturę z ZUS oblicza się, dzieląc zgromadzone składki i kapitał przez średnie dalsze trwanie życia w wieku przejścia na emeryturę. Im dłużej żyjemy, tym niższe świadczenie z tego samego kapitału.
Według tablicy GUS z 25.03.2026 osoba w wieku 60 lat ma przed sobą średnio 268,9 miesiąca życia. Rok wcześniej było to 266,4 miesiąca.
Wiek emerytalny to co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Dla wieku 65 lat dzielnik z tablicy GUS wynosi 222,7 miesiąca.
Przybywa też emerytów w stosunku do pracujących. Według prognozy ZUS w 2026 r. na 100 ubezpieczonych przypada 46 emerytów, a w 2050 r. ma ich być 75.
Czym jest III filar
„III filar” to potoczna nazwa dobrowolnego oszczędzania na emeryturę. Ustawy nie definiują tego pojęcia, ale nazywają konkretne formy:
- IKE – indywidualne konto emerytalne,
- IKZE – indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego,
- PPK – pracownicze plany kapitałowe,
- PPE – pracownicze programy emerytalne,
- OIPE – ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny.
Polisy, lokaty i fundusze nie są osobnymi produktami III filaru. To formy, w jakich prowadzi się IKE i IKZE.
Konto można założyć w funduszu inwestycyjnym, dobrowolnym funduszu emerytalnym, domu maklerskim, zakładzie ubezpieczeń albo banku.
IKE – indywidualne konto emerytalne
Na IKE może wpłacać osoba, która skończyła 16 lat, a niepełnoletnia tylko w roku, w którym ma dochody z umowy o pracę.
Zwolnienie z podatku przysługuje tylko przy jednym IKE. Przed umową składa się oświadczenie, że nie ma się innego konta.
Limit wpłat w 2026 r. wynosi 28 260 zł. Niewykorzystanego limitu nie można dopłacić w kolejnych latach.
Zysk z IKE jest wolny od podatku, jeśli wypłata nastąpi po 60. roku życia. Wystarczy też 55 lat i nabyte uprawnienia emerytalne.
Trzeba jeszcze wpłacać na IKE w co najmniej 5 latach kalendarzowych albo wpłacić ponad połowę kwoty co najmniej 5 lat przed wnioskiem.
Wcześniejsze wycofanie pieniędzy to zwrot. Od zysku pobiera się wtedy 19% podatku, a z IKE możliwy jest też zwrot częściowy.
IKZE – indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego
Limit wpłat na IKZE w 2026 r. to 11 304 zł. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą mogą wpłacić 16 956 zł.
Wpłaty na IKZE odlicza się od dochodu w zeznaniu rocznym, także przy podatku liniowym. Przy ryczałcie odlicza się je od przychodu.
Wartość ulgi to stawka podatku pomnożona przez wpłatę. Przy wpłacie 11 304 zł to:
- 1356,48 zł przy stawce 12%,
- 2147,76 zł przy podatku liniowym 19%,
- 3617,28 zł przy stawce 32%.
Przykład zakłada, że cała wpłata mieści się w jednym progu podatkowym.
Wypłata z IKZE przysługuje po 65. roku życia i wpłatach w co najmniej 5 latach. Pobiera się wtedy 10% podatku od całej wypłacanej kwoty, nie tylko od zysku.
Zwrot przed czasem jest opodatkowany według skali PIT. Częściowego zwrotu z IKZE ustawa nie przewiduje.
IKE i IKZE w porównaniu
| Cecha | IKE | IKZE |
|---|---|---|
| Limit wpłat w 2026 r. | 28 260 zł | 11 304 zł, przy działalności 16 956 zł |
| Wiek wypłaty | 60 lat albo 55 lat z uprawnieniami emerytalnymi | 65 lat |
| Warunek stażu | wpłaty w 5 latach albo ponad połowa wpłat co najmniej 5 lat przed wnioskiem | wpłaty w 5 latach |
| Ulga przy wpłacie | brak | odliczenie wpłat od dochodu |
| Podatek przy wypłacie | brak | 10% od całej kwoty |
| Podatek przy zwrocie | 19% od zysku | według skali PIT |
| Częściowy zwrot | możliwy | niemożliwy |
IKE i IKZE można mieć jednocześnie. W 2026 r. łącznie da się wpłacić 39 564 zł, a przy działalności 45 216 zł.
Gdzie założyć IKE lub IKZE
Na 30.06.2026 było w Polsce 1 318 729 kont IKE o wartości ok. 38,2 mld zł. Kont IKZE było 847 130, z aktywami ok. 21,85 mld zł.
| Instytucja | IKE – konta | IKE – wartość | IKZE – konta | IKZE – wartość |
|---|---|---|---|---|
| domy maklerskie | 443 233 | 19,27 mld zł | 254 072 | 6,59 mld zł |
| fundusze inwestycyjne | 601 874 | 9,81 mld zł | 334 303 | 8,53 mld zł |
| zakłady ubezpieczeń | 171 238 | 4,40 mld zł | 89 001 | 2,20 mld zł |
| banki | 76 577 | 4,11 mld zł | 53 606 | 1,14 mld zł |
| dobrowolne fundusze emerytalne | 25 807 | 0,60 mld zł | 116 148 | 3,39 mld zł |
Najwięcej pieniędzy na IKE jest w domach maklerskich, a najwięcej kont prowadzą fundusze inwestycyjne. W domu maklerskim kupuje się na koncie akcje, obligacje i ETF-y.
Opłaty brokerów zestawiamy w tekście porównanie kont maklerskich.
Obligacje skarbowe można trzymać na IKE-Obligacje w PKO Banku Polskim i na IKZE-Obligacje w jego biurze maklerskim. Prowadzenie IKZE-Obligacje kosztuje 80 zł rocznie, w roku zawarcia umowy 0 zł.
Instytucja może pobrać dodatkową opłatę za wypłatę, transfer lub zwrot tylko w pierwszych 12 miesiącach umowy. Konto można też przenieść do innej instytucji wypłatą transferową.
Procedurę opisujemy w tekście o przenoszeniu IKE i IKZE.
Czy limity wpłat są wykorzystywane
W 2025 r. wpłaty trafiły na 767 631 kont IKE, a średnia wpłata wyniosła 8,73 tys. zł. To ok. 34% ówczesnego limitu 26 019 zł.
Na IKZE średnia wpłata wyniosła 7,99 tys. zł, czyli ok. 77% limitu 10 407,60 zł. Można wpłacać jednorazowo albo w częściach w ciągu roku.
PPK – pracownicze plany kapitałowe
W PPK wpłaca pracownik i pracodawca. Podstawowa wpłata pracownika to 2% wynagrodzenia, a pracodawcy 1,5%.
Pracownik może dopłacać do 2%, a pracodawca do 2,5%. Państwo dodaje wpłatę powitalną 250 zł i dopłatę roczną 240 zł.
Po 60. roku życia 25% środków można wypłacić jednorazowo, a 75% w co najmniej 120 ratach. Przy zwrocie przed 60. rokiem życia 30% wpłat pracodawcy trafia do ZUS.
Wpłata powitalna i dopłaty roczne wracają wtedy do Funduszu Pracy. Na koniec września 2026 r. w PPK oszczędzało 4,52 mln osób, a aktywa wynosiły 58,7 mld zł.
Co się dzieje ze środkami po śmierci
W umowie IKE lub IKZE można wskazać osoby, które dostaną środki po śmierci oszczędzającego. Wskazanie można zmienić w każdej chwili.
Jeśli nikogo nie wskazano, środki wchodzą do spadku. Nabycie środków z IKE i IKZE w spadku nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.
Szczegóły opisujemy w tekście o dziedziczeniu IKE, IKZE i PPK.
Jak obliczyć, ile potrzebujesz
- Oszacuj miesięczne wydatki na emeryturze – zwykle 60–80% obecnych kosztów, ale zależy to od stylu życia.
- Odejmij spodziewaną emeryturę z ZUS (kalkulator na koncie w ZUS) i inne stałe dochody.
- Pomnóż brakującą kwotę przez 12, aby poznać roczne potrzeby.
- Podziel roczną kwotę przez założoną stopę wypłat. Często stosowana jest ostrożna reguła ok. 4% rocznie, więc kapitał ma być 25 razy większy od rocznej luki.
Przykład: brakuje Ci 2 000 zł miesięcznie, czyli 24 000 zł rocznie. Przy regule 4% potrzebujesz ok. 600 tys. zł. Jest to tylko szacunek – inflacja, długość życia i stopy zwrotu mogą go zmienić. Podobną logikę stosujemy przy lokacie rentierskiej.
Przykładowe plany oszczędnościowe
- Konserwatywny – lokaty, konta oszczędnościowe i obligacje skarbowe; niska zmienność, ale ryzyko, że zysk nie nadąży za inflacją.
- Zrównoważony – część środków w obligacjach, część w funduszach akcyjnych lub ETF-ach na IKE/IKZE.
- Dynamiczny – większa część w akcjach, odpowiednia dla osób z długim horyzontem i wysoką tolerancją wahań; przed emeryturą warto stopniowo zmniejszać ryzyko.
Wybór zależy od wieku, dochodów i komfortu. Ogólne zasady planowania opisujemy w tekście strategie oszczędzania dla osób prywatnych, a ochronę przed wzrostem cen – w artykule jak zabezpieczyć oszczędności przed inflacją. Początkujący mogą zacząć od przewodnika dla początkujących.
Najczęstsze błędy
- odkładanie decyzji „na później”,
- trzymanie całości oszczędności na rachunku bez oprocentowania,
- ignorowanie inflacji i podatków,
- wypłacanie środków przed terminem, co zwykle oznacza utratę ulg,
- nadmierne ryzyko tuż przed emeryturą.
Najczęstsze pytania o oszczędzanie na emeryturę
Na IKE 28 260 zł, na IKZE 11 304 zł, a przy pozarolniczej działalności gospodarczej 16 956 zł. Niewykorzystany limit nie przechodzi na kolejny rok.
Na IKE zysk jest zwolniony z podatku przy wypłacie po 60. roku życia i spełnieniu warunku stażu. Wpłaty na IKZE odlicza się od dochodu, a przy wypłacie po 65. roku życia płaci się 10% od całej kwoty.
Tak, przez zwrot po wypowiedzeniu umowy. Z IKE pobiera się wtedy 19% podatku od zysku, a zwrot z IKZE jest opodatkowany według skali PIT. Częściowy zwrot jest możliwy tylko z IKE.
Według KNF na 30.06.2026 było 1,32 mln kont IKE i 0,85 mln kont IKZE. W PPK na koniec września 2026 r. oszczędzało 4,52 mln osób.
Nie ma jednej kwoty. Często przyjmuje się 10–15% dochodów, ale najważniejsze jest zaczęcie i regularność. Odkładanie 500 zł miesięcznie przez 30 lat przy 5% rocznie daje ok. 416 tys. zł.
Lokaty są bezpieczne, ale ich zysk bywa niższy od inflacji. Zwykle są jednym z elementów portfela, a nie jedynym sposobem oszczędzania.
Źródła:
- Ustawa o IKE i IKZE (t.j. Dz.U. 2026 poz. 91), art. 3, 4, 8, 11, 13, 13a, 34, 34a, 37, 39
- Obwieszczenie MRPiPS – kwota wpłat na IKE w 2026 r. (M.P. 2025 poz. 1202)
- Obwieszczenie MRPiPS – kwota wpłat na IKZE w 2026 r. (M.P. 2025 poz. 1156)
- Obwieszczenie MRPiPS – kwota wpłat na IKE w 2025 r. (M.P. 2024 poz. 1053)
- Obwieszczenie MRPiPS – kwota wpłat na IKZE w 2025 r. (M.P. 2024 poz. 1055)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592), art. 20, 21, 26, 27, 30, 30a, 30c
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym (t.j. Dz.U. 2025 poz. 843), art. 11
- Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 192), art. 26, 27, 31, 32, 99, 105
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478), art. 3
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749), art. 24 i 26
- Komunikat Prezesa GUS – tablica średniego dalszego trwania życia (M.P. 2026 poz. 319)
- ZUS – prognoza wpływów i wydatków Funduszu Emerytalnego do 2080 r. (PDF)
- KNF – rynek IKE według stanu na 30.06.2026
- KNF – rynek IKZE według stanu na 30.06.2026
- KNF – rynek IKE według stanu na 31.12.2025
- KNF – rynek IKZE według stanu na 31.12.2025
- Ministerstwo Finansów, obligacjeskarbowe.pl – Konto IKE-Obligacje
- Ministerstwo Finansów, obligacjeskarbowe.pl – Konto IKZE-Obligacje
- PFR Portal PPK – biuletyn z 14.10.2026
III filar i IKE to dla mnie podstawa oszczędzania na emeryturę. Państwowy system jest niepewny, a tu mam realny wpływ na swoje pieniądze.
Fajnie, że poruszacie temat oszczędzania na emeryturę! Procent składany naprawdę robi różnicę, dlatego warto zacząć wcześnie. Zgadzam się, że IKE i IKZE to świetne opcje, żeby nie tylko zainwestować, ale też zaoszczędzić na podatkach.
Planowanie emerytury to kluczowy krok, a im wcześniej zaczniemy, tym lepiej. Procent składany naprawdę działa, więc warto regularnie inwestować, nawet małe kwoty. Fajnie, że jest tyle możliwości jak IKE czy IKZE – można dostosować to do własnych potrzeb!
Super, że poruszacie temat oszczędzania na emeryturę! Osobiście zaczynam regularnie wpłacać na IKE, bo brak podatku na zyski brzmi atrakcyjnie. Myślę, że im wcześniej zaczniemy, tym lepiej dla naszej przyszłości!