Wypowiedzenie umowy to jednostronne oświadczenie, które prowadzi do zakończenia umowy zgodnie z właściwymi dla niej zasadami. Zgoda drugiej strony nie jest potrzebna, ale wypowiadający musi mieć do tego prawo. Wynika ono z przepisów albo z treści umowy. Skutek wypowiedzenia może nastąpić po upływie okresu wypowiedzenia lub w innym przewidzianym terminie.
Wypowiedzieć można różne umowy, lecz nie każdą w dowolnym momencie. Inne zasady dotyczą pracy, najmu czy usług finansowych. Dlatego przed wysłaniem oświadczenia trzeba ustalić, czy wypowiedzenie jest dopuszczalne, kiedy zakończy umowę i jakie rozliczenia pozostaną do wykonania.
Kiedy można wypowiedzieć umowę
Prawo do wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy i sposobu, w jaki określono czas jej trwania. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony zakończenie współpracy przez wypowiedzenie bywa naturalnym rozwiązaniem. Umowa zawarta na czas oznaczony ma z góry ustalony koniec. Nie oznacza to jednak, że zawsze można ją wypowiedzieć wcześniej. Trzeba sprawdzić właściwe przepisy oraz postanowienia stron.
W umowie najmu zawartej na czas oznaczony strony mogą przewidzieć przypadki dopuszczające wypowiedzenie. Przy innych umowach szczególne uprawnienie do zakończenia współpracy może wynikać z ustawy. Samo wpisanie w piśmie słowa „wypowiedzenie” nie tworzy takiego uprawnienia. Jeżeli nie wiadomo, skąd ono wynika, zacznij od przeczytania warunków umowy finansowej.
Prawo do wypowiedzenia nie zawsze przysługuje obu stronom na identycznych zasadach. Znaczenie mogą mieć przyczyna zakończenia umowy, sposób jej zawarcia i charakter świadczeń. Nie należy więc przenosić zasad znanych z pracy na najem albo rachunek bankowy. Najpierw ustal rodzaj umowy, a dopiero potem sprawdź przewidziany dla niej tryb zakończenia. Na przykład umowę ramową o usługi płatnicze, w tym umowę rachunku płatniczego, użytkownik może wypowiedzieć w każdym czasie. Umowny okres wypowiedzenia nie może wtedy przekraczać miesiąca.
Jak złożyć wypowiedzenie
Wypowiedzenie jest oświadczeniem kierowanym do drugiej strony. Co do zasady staje się skuteczne, gdy dotrze do niej tak, aby mogła zapoznać się z jego treścią. Samo sporządzenie pisma albo odłożenie go do wysłania nie wystarcza. Dlatego przy sporze znaczenie ma możliwość wykazania, co przekazano, komu i kiedy.
W oświadczeniu jasno wskaż umowę oraz zamiar jej wypowiedzenia. Dane pozwalające rozpoznać strony i umowę ograniczają ryzyko nieporozumień. Okres wypowiedzenia oraz ewentualny obowiązek podania przyczyny zależą od konkretnej umowy i przepisów. Jeśli powołujesz się na przyczynę, opisz ją rzeczowo; nie zakładaj jednak, że jest wymagana przy każdym wypowiedzeniu.
Sprawdź również wymaganą formę oświadczenia. Przepisy albo umowa mogą określać, jak należy złożyć wypowiedzenie. Inne zasady dotyczą na przykład umowy o pracę, a inne wielu umów cywilnych. Jeśli współpracę reguluje dokument określający zasady wielu transakcji, przeczytaj także postanowienia umowy ramowej. Mogą one wskazywać sposób zakończenia całej relacji.
Kiedy umowa się kończy i co pozostaje do rozliczenia
Chwila doręczenia wypowiedzenia i chwila zakończenia umowy mogą być różne. Jeżeli obowiązuje okres wypowiedzenia, strony pozostają związane umową do jego końca. Sposób liczenia tego okresu trzeba ustalić według zasad właściwych dla danej umowy. Wskazanie w piśmie wybranej daty nie wystarczy, jeśli nie wynika ona z tych zasad.
Zakończenie umowy nie usuwa automatycznie zobowiązań, które powstały wcześniej. Mogą pozostać należne płatności, obowiązek zwrotu rzeczy albo rozliczenie wykonanych usług. Zakres tych rozliczeń zależy od umowy i przepisów. Przy produkcie finansowym sprawdź zwłaszcza, co dzieje się z zaległością i kiedy trzeba spłacić pozostałe zadłużenie.
Wypowiedzenie umowy kredytowej nie jest tym samym co umorzenie długu. Może natomiast zmienić termin, w którym trzeba go spłacić, zależnie od podstawy wypowiedzenia i treści umowy. Zanim podejmiesz decyzję, przejrzyj postanowienia dotyczące zakończenia współpracy oraz rozliczeń. Pomocne może być też omówienie postanowień umów kredytowych.
Wypowiedzenie a inne sposoby zakończenia umowy
Porozumienie stron wymaga zgodnej decyzji obu stron, natomiast wypowiedzenie składa jedna z nich. Nie należy nazywać porozumienia „wypowiedzeniem za zgodą”. Jeśli druga strona proponuje wcześniejsze zakończenie współpracy, można rozważyć porozumienie i ustalić w nim warunki rozliczenia. Takie rozwiązanie różni się od skorzystania z jednostronnego uprawnienia do wypowiedzenia.
Odstąpienie od umowy to odrębne uprawnienie, o innych przesłankach i skutkach. Nie zawsze można zastąpić nim wypowiedzenie, nawet jeśli celem jest zakończenie współpracy. Również rozwiązanie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia wymaga właściwej podstawy. Zanim wybierzesz nazwę pisma, ustal, jaki skutek chcesz osiągnąć i które uprawnienie rzeczywiście ci przysługuje.
Najczęstsze pytania
Wypowiedzenie nie wymaga zgody adresata, jeśli składającemu przysługuje prawo do jego złożenia. Ważne jest jednak, by oświadczenie dotarło do drugiej strony w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią. Potwierdzenie odbioru pomaga wykazać tę okoliczność, ale nie jest zgodą na zakończenie umowy.
Nie. Obowiązek wskazania przyczyny zależy od rodzaju umowy, osoby składającej wypowiedzenie i właściwych zasad. Przykładowo przy wypowiedzeniu umowy o pracę przez pracodawcę obowiązują szczególne wymagania. W innych sytuacjach przyczyna może nie być konieczna, choć czasem to właśnie ona daje prawo do wypowiedzenia.
Czas oznaczony nie wyklucza wypowiedzenia w każdej sytuacji, ale też sam w sobie nie daje prawa do wcześniejszego zakończenia umowy. Trzeba sprawdzić zasady dotyczące jej rodzaju oraz treść podpisanego dokumentu. Gdy brak podstawy do wypowiedzenia, strony mogą rozważyć rozwiązanie umowy za porozumieniem.
Źródła:
