Raty malejące to sposób spłaty kredytu, w którym część kapitałowa raty pozostaje zwykle stała, a część odsetkowa zmniejsza się wraz ze spadkiem zadłużenia. Dlatego na początku płacisz więcej, a później coraz mniej. Ten przebieg zakłada jednak, że oprocentowanie i pozostałe warunki spłaty się nie zmieniają.
Raty malejące dotyczą sposobu podziału długu na kolejne spłaty, a nie rodzaju kredytu. Możesz spotkać je między innymi przy finansowaniu mieszkania. Przy wyborze sprawdź nie tylko łączną sumę odsetek, lecz także wysokość początkowych płatności. To one najmocniej obciążą twój budżet, zanim zadłużenie wyraźnie się zmniejszy.
Jak działa spłata kapitału i odsetek
W typowym harmonogramie rat malejących kwotę kapitału do spłaty dzieli się na równe części. Każda płatność pomniejsza więc zadłużenie o podobną kwotę. Odsetki nalicza się od kapitału pozostającego do spłaty, według zasad zapisanych w umowie. Gdy zadłużenie maleje, maleje też podstawa naliczania kolejnych odsetek.
Cała rata jest sumą części kapitałowej i odsetkowej. Przy niezmienionym oprocentowaniu kolejne odsetki są zwykle niższe, więc spada również kwota płatności. Różnice między ratami nie muszą być jednak identyczne. W praktyce wysokość odsetek zależy także od długości okresu, za który są naliczane. Samo określenie „raty malejące” nie oznacza zatem, że każda kolejna płatność będzie niższa o tę samą kwotę.
Podział każdej płatności znajdziesz w harmonogramie spłat kredytu hipotecznego. Porównaj w nim kwotę kapitału, odsetek i całej raty, zamiast patrzeć wyłącznie na ostatnią kolumnę. Harmonogram pokazuje przewidywany przebieg spłaty przy przyjętych warunkach. Jeżeli warunki te się zmienią, rzeczywiste przyszłe płatności mogą odbiegać od wcześniejszych wyliczeń. Przy kredycie konsumenckim na czas określony konsument może w każdym czasie bezpłatnie otrzymać harmonogram z podziałem raty na kapitał, odsetki i inne koszty.
Jak policzyć ratę malejącą
Najpierw ustal część kapitałową: podziel kapitał do spłaty przez liczbę rat kapitałowych. Następnie oblicz odsetki od zadłużenia pozostałego przed daną płatnością i dodaj je do części kapitałowej. To opis mechanizmu, a nie pełny sposób odtworzenia bankowego harmonogramu. Znaczenie mają również warunki umowy i sposób naliczania odsetek za dany okres.
Przyjmijmy umownie kredyt w wysokości 1 200 zł, spłacany w 12 równych okresach, z odsetkami wynoszącymi 1% zadłużenia za każdy okres. Część kapitałowa wynosi wtedy 100 zł, pierwsza rata 112 zł, a druga 111 zł. W tym uproszczeniu pierwsze odsetki to 12 zł, a następne 11 zł. Przykład służy wyłącznie pokazaniu obliczenia; nie przedstawia oferty ani sposobu rozliczania każdego kredytu.
Czym różnią się od rat równych
W ratach równych płatność pozostaje zasadniczo na podobnym poziomie przy niezmienionych warunkach, ale zmieniają się proporcje kapitału i odsetek. W ratach malejących stała pozostaje zwykle część kapitałowa, dlatego początkowa płatność jest wyższa. Sposób działania drugiego modelu opisuje hasło o ratach równych kredytu.
Przy takim samym kapitale, okresie spłaty, oprocentowaniu i terminach płatności raty malejące zwykle dają niższą łączną sumę odsetek. Powód jest prosty: zadłużenie szybciej się zmniejsza. Nie oznacza to automatycznie niższego całkowitego kosztu dowolnych ofert. Opłaty i inne warunki mogą się różnić, więc porównanie ma sens dopiero przy uwzględnieniu całej umowy.
Kiedy rata może przestać maleć
Nazwa sposobu spłaty nie gwarantuje nieprzerwanego spadku każdej płatności. Jeśli kredyt ma oprocentowanie zmienne kredytu, wzrost oprocentowania może podnieść część odsetkową. Może ona wzrosnąć na tyle, że kolejna rata będzie wyższa od poprzedniej. Na kwotę płatności mogą też wpływać zmiany warunków spłaty oraz długość okresu naliczania odsetek.
Przed wyborem rat malejących oceń, czy udźwigniesz początkowe płatności bez nadmiernego ograniczania bieżących wydatków. Porównuj harmonogramy przygotowane dla możliwie tych samych założeń i sprawdzaj warunki zmiany oprocentowania. Jeśli planujesz nadpłaty, ustal również, jak zmienią one przyszłe raty lub okres spłaty. Niższa suma odsetek nie pomoże, jeśli pierwsze płatności przekroczą twoje możliwości.
Najczęstsze pytania
Nie. Przy porównywalnych warunkach raty malejące są zwykle wyższe na początku spłaty, a niższe pod jej koniec. Aby rzetelnie zestawić oba harmonogramy, porównaj ten sam kapitał, okres, oprocentowanie i terminy płatności.
Zwykle tak, jeśli porównujesz oba sposoby spłaty przy tych samych warunkach. W ratach malejących kapitał szybciej się zmniejsza, więc odsetki nalicza się od niższego zadłużenia. Różne opłaty lub warunki ofert mogą jednak zmienić porównanie całkowitego kosztu.
Tak. Przykładowo wzrost oprocentowania zmiennego może zwiększyć odsetki bardziej, niż zmniejszyła się część odsetkowa dzięki spłacie kapitału. Dlatego określenie „malejąca” opisuje konstrukcję harmonogramu, a nie obietnicę niższej kwoty przy każdej kolejnej płatności.
Przyjrzyj się przede wszystkim początkowym płatnościom i ich wpływowi na budżet. Następnie porównaj harmonogramy przy jednakowych założeniach. Sprawdź także oprocentowanie, pozostałe koszty oraz zasady obowiązujące po zmianie warunków spłaty.
Źródła:
