Inwestycje portfelowe to lokowanie kapitału w aktywa finansowe bez zamiaru przejęcia trwałej kontroli nad działalnością emitenta. Termin ma też znaczenie statystyczne: opisuje określoną kategorię przepływów kapitału między krajami. Nie oznacza automatycznie, że inwestor kupuje wiele różnych aktywów.
W codziennym języku tak nazywa się często budowanie portfela akcji, obligacji lub jednostek funduszy. Taki portfel może być zróżnicowany, ale może też składać się z jednego rodzaju papierów wartościowych. Dlatego przy tym pojęciu trzeba odróżnić sposób inwestowania od klasyfikacji używanej w statystykach.
Co trafia do portfela inwestora
Inwestor może kupować papiery wartościowe samodzielnie albo korzystać z funduszu, który lokuje środki uczestników. Akcje dają udział w spółce, natomiast obligacje wiążą się z wierzytelnością wobec emitenta. Różnią się więc źródłem możliwego zysku i rodzajem ryzyka. Sam zakup kilku instrumentów nie przesądza jeszcze, czy portfel jest dobrze zróżnicowany. Więcej o zestawie posiadanych aktywów przeczytasz w haśle portfel inwestycyjny.
Wartość inwestycji zmienia się wraz z cenami instrumentów. Dochód może też pochodzić z wypłat związanych z danym aktywem, na przykład odsetek lub dywidend. Zysk nie jest jednak pewny, a sprzedaż może przynieść stratę. Trzeba również odróżnić cenę widoczną na rynku od kwoty, którą rzeczywiście da się uzyskać przy sprzedaży. Zależy to między innymi od płynności danego instrumentu.
Jak dywersyfikacja wpływa na ryzyko
Dywersyfikacja polega na rozłożeniu środków między inwestycje, które nie zachowują się identycznie. Spadek ceny jednego aktywa może wtedy mniej obciążyć wynik całego portfela. Nie wystarczy jednak kupić wielu papierów, jeśli ich ceny zależą od tych samych zdarzeń. Znaczenie mają rodzaj instrumentu, emitent oraz źródła ryzyka. To odrębna kwestia od samej definicji dywersyfikacji portfela inwestycyjnego.
Rozproszenie środków nie usuwa ryzyka straty. Gdy pogarszają się warunki na całym rynku, wiele aktywów może tanieć jednocześnie. Obligacje także mogą tracić na wartości przed wykupem, a sytuacja emitenta wpływa na możliwość odzyskania pieniędzy. Dobór portfela zależy więc nie tylko od oczekiwanego zysku. Liczą się również czas inwestowania, potrzeba dostępu do środków i akceptowany poziom wahań.
Czym różnią się inwestycje portfelowe od bezpośrednich
W statystykach międzynarodowych rozróżnienie dotyczy charakteru relacji między inwestorem a przedsiębiorstwem. Inwestycja bezpośrednia wiąże się z zamiarem uzyskania trwałego wpływu na jego działalność. Według definicji Eurostatu oznacza to posiadanie co najmniej 10% akcji zwykłych lub głosów w przedsiębiorstwie. Inwestycja portfelowa oznacza natomiast lokowanie kapitału w papiery wartościowe bez takiej relacji. Nie należy więc utożsamiać tego podziału z liczbą instrumentów posiadanych przez inwestora. Osobno opisujemy inwestycje bezpośrednie w przedsiębiorstwach.
Nie znaczy to, że akcjonariusz portfelowy nie ma żadnych praw wobec spółki. Zakres jego uprawnień wynika z rodzaju posiadanych akcji i okoliczności. Również inwestowanie za granicą nie przesądza o klasyfikacji: kapitał ulokowany w obcym państwie może mieć charakter portfelowy albo bezpośredni. Z tego powodu potoczne określenie „inwestycja zagraniczna” jest szersze niż inwestycja portfelowa w statystykach.
Gdzie pojawia się to pojęcie w Polsce
NBP używa kategorii inwestycji portfelowych przy opisie transakcji finansowych między rezydentami a nierezydentami. W tym ujęciu istotne są rodzaj instrumentu oraz relacja między stronami. Zestawienie takich transakcji stanowi część bilansu płatniczego Polski. Kategoria statystyczna nie jest gotową strategią dla osoby, która chce zdecydować, co kupić do własnego portfela.
Przy zakupie aktywów zagranicznych dochodzi ryzyko zmiany kursu waluty. Wartość inwestycji liczona w złotych może spaść, nawet jeśli jej cena w walucie obcej wzrosła. Mogą też wystąpić trudności ze sprzedażą oraz ryzyka związane z emitentem i rynkiem, na którym działa. Sama obecność aktywów z różnych krajów nie gwarantuje więc niższego ryzyka ani dodatniego wyniku inwestycji.
Najczęstsze pytania
Nie. W znaczeniu statystycznym nazwa opisuje rodzaj inwestycji, a nie stopień zróżnicowania aktywów. Inwestor może posiadać portfel złożony z wielu instrumentów albo skoncentrować środki w niewielu papierach. Dopiero skład portfela pozwala ocenić, czy ryzyko zostało rozłożone.
Nie. W statystykach międzynarodowych ta kategoria dotyczy także dłużnych papierów wartościowych. W potocznej rozmowie o inwestowaniu do portfela zalicza się ponadto różne inne aktywa finansowe. Trzeba więc ustalić, czy chodzi o urzędową kategorię przepływów kapitału, czy o majątek inwestora.
Nie. Zakup zagranicznych papierów może rozłożyć część ryzyka między rynki, ale nie gwarantuje zysku. Na wynik w złotych wpływają ceny aktywów i kurs waluty. Znaczenie ma też możliwość sprzedaży instrumentu, gdy inwestor potrzebuje pieniędzy.
Źródła:
