Import i eksport w małej firmie wymagają finansowania i zabezpieczenia płatności. Wyjaśniamy, jak sfinansować import z zagranicy, jak zabezpieczyć eksport, jak ograniczyć ryzyko kursowe i jakie formalności czekają firmę.
Kto finansuje handel zagraniczny
Akredytywy i gwarancje to czynności bankowe w rozumieniu Prawa bankowego. Banki zajmują się też faktoringiem, wymianą walut i rozliczeniami dewizowymi.
Państwowe wsparcie eksportu prowadzą dwie instytucje. KUKE oferuje ubezpieczenia gwarantowane przez Skarb Państwa, a BGK administruje programem „Finansowe Wspieranie Eksportu”.
| Instrument | Dla kogo | Co zabezpiecza | Reguły ICC |
|---|---|---|---|
| Akredytywa dokumentowa | importer i eksporter | zapłatę za dokumenty zgodne z warunkami | UCP 600 |
| Inkaso dokumentowe | importer i eksporter | wydanie dokumentów za zapłatę lub akcept weksla | URC 522 |
| Gwarancja zapłaty | importer, na rzecz dostawcy | zapłatę za dostawę lub usługę | URDG 758 |
| Faktoring eksportowy | eksporter | szybką gotówkę i ryzyko niewypłacalności odbiorcy | – |
| Ubezpieczenie KUKE | eksporter | stratę z powodu braku zapłaty | – |
Jak sfinansować import z zagranicy
W ofertach PKO BP, mBanku, Erste i Pekao nie ma osobnego „kredytu importowego”. Import finansuje się kredytem obrotowym, akredytywą z odroczoną płatnością albo gwarancją zapłaty.
Kredyt obrotowy na zakup towaru można zabezpieczyć gwarancją de minimis BGK. Zasady opisuje tekst o kredytach dla firm.
Akredytywa importowa
Przy akredytywie bank importera zobowiązuje się zapłacić eksporterowi za dokumenty zgodne z warunkami. To zobowiązanie jest niezależne od umowy handlowej.
PKO BP nazywa akredytywę nieodwołalnym zobowiązaniem banku importera do wypłaty w określonym terminie. Zasady opisują reguły ICC UCP 600.
Eksporter, pewny zapłaty, łatwiej godzi się na odroczony termin płatności. Akredytywa działa więc jak kredyt kupiecki.
Przed otwarciem akredytywy bank ocenia zdolność kredytową firmy i ryzyko transakcji. Pekao pozwala też żądać świadectwa inspekcji lub certyfikatu jakości towaru.
Inkaso importowe i gwarancja zapłaty
Inkaso jest tańsze od akredytywy, ale bank nie gwarantuje w nim zapłaty. Pekao wskazuje, że chroni ono importera przed zapłatą za towar, którego nie dostał.
Gwarancja zapłaty to zobowiązanie banku do zapłaty dostawcy, gdy importer tego nie zrobi. Erste oferuje ją obok gwarancji przetargowych, należytego wykonania i zwrotu zaliczki.
VAT z importu a płynność
VAT z importu rozlicza się co do zasady w zgłoszeniu celnym. Trzeba go zapłacić w ciągu 10 dni od powiadomienia przez organ celny.
Czynny podatnik VAT może rozliczyć ten podatek w deklaracji. Wtedy nie przelewa pieniędzy, bo ta sama kwota jest podatkiem należnym i naliczonym.
Warunkiem są m.in. zaświadczenia z ZUS i urzędu skarbowego o braku zaległości, wydane najwcześniej 6 miesięcy przed importem.
Bez statusu AEO i pozwolenia na procedurę uproszczoną towar zgłasza się przez przedstawiciela, np. agencję celną.
Import w rozumieniu VAT to przywóz towaru spoza Unii Europejskiej. Zakup w innym kraju UE to wewnątrzwspólnotowe nabycie, rozliczane inaczej.
Koszty płatności za granicę opisuje tekst o przelewach walutowych.
Jak sfinansować i zabezpieczyć eksport
Faktoring eksportowy zamienia fakturę z odroczonym terminem na gotówkę. Pekao wypłaca do 100% wartości wierzytelności przy terminach płatności do 90 dni.
Pekao przejmuje też ryzyko niewypłacalności zagranicznego kontrahenta do wysokości wypłaconej zaliczki. Faktoring nie jest kredytem, tylko zakupem wierzytelności.
Należność z akredytywy eksportowej można zdyskontować, czyli dostać pieniądze przed terminem płatności. Taką możliwość daje PKO BP.
Inkaso eksportowe jest tańsze od akredytywy, ale słabiej chroni. mBank poleca je firmom, które nie potrzebują tak silnego zabezpieczenia.
Przy inkasie D/P kupujący dostaje dokumenty po zapłacie, a przy D/A po akcepcie weksla. Przy morskim liście przewozowym eksporter kontroluje towar do tej chwili.
Ubezpieczenie należności i gwarancje KUKE
KUKE chroni eksportera przed stratą, gdy klient nie zapłaci za towar lub usługę. Ubezpiecza sprzedaż z odroczonym terminem płatności na blisko 200 rynkach.
Europolisa to proste ubezpieczenie pojedynczej transakcji lub kontrahenta z 41 krajów, w tym z Polski. Polisa bez Granic obejmuje do 160 krajów spoza UE i rynków wysokorozwiniętych.
Gdy klient nie płaci, firma składa do KUKE wniosek o windykację. Jeśli ta się nie uda, KUKE wypłaca odszkodowanie, o ile spełniono warunki ubezpieczenia.
KUKE gwarantuje też bankom spłatę kredytów obrotowych eksporterów oraz zobowiązania eksporterów wobec ich dostawców. Oferta jest dla małych, średnich i dużych firm.
Faktoring i Europolisę w handlu krajowym opisuje tekst o ryzyku kredytowym.
Program „Finansowe Wspieranie Eksportu”
W programie BGK udziela zagranicznym nabywcom kredytów na zakup polskich towarów, a pieniądze trafiają bezpośrednio do eksportera. Finansowanie chroni KUKE.
Program obejmuje też refinansowanie kredytu dostawcy, dyskonto i potwierdzanie akredytyw oraz kredyt na prefinansowanie eksportu. Ostatnio znowelizowano go 1 grudnia 2023 r.
Ryzyko walutowe
Kurs może mocno zmienić koszt faktury. Według kursów średnich NBP dolar podrożał od 2 stycznia do 23 października 2026 r. z 3,5963 zł do 3,9247 zł.
To wzrost o 9,1%, więc faktura na 100 000 USD kosztowała o 32 840 zł więcej. Euro podrożało o 4,2%, co przy 100 000 EUR daje 17 610 zł.
Bank przelicza walutę po własnym kursie ze spreadem, a nie po kursie średnim NBP. Kursy NBP przelicza kalkulator walutowy.
Forward, czyli walutowa transakcja terminowa, ustala kurs z góry. mBank podaje, że samo zawarcie transakcji nie wiąże się z dodatkowymi kosztami.
Opcja walutowa daje prawo kupna lub sprzedaży waluty po ustalonym kursie. Jej kosztem jest premia, a firma zachowuje szansę na lepszy kurs rynkowy.
Strategie opcyjne mogą obniżyć premię nawet do zera. mBank ostrzega jednak, że mogą nieść ryzyko nieograniczonej straty.
PKO BP oferuje też FX swap, który pomaga zarządzać płynnością. Eksporter z akredytywą w obcej walucie może zawrzeć z bankiem umowę terminowego kursu.
Formalności: EORI, cło i VAT
Firma, która przywozi lub wywozi towary spoza UE, potrzebuje numeru EORI. Bez niego nie zaimportuje towaru z krajów spoza Unii.
Numer EORI polskiej firmy to PL, NIP i pięć zer. Wniosek składa się elektronicznie przez PUESC, a sprawa jest bezpłatna.
Zgłoszenia celne składa się co do zasady elektronicznie. Stawki cła sprawdza się w wyszukiwarce ISZTAR na PUESC, a zakazy przywozu w bazie TARIC.
Przy umowach o wolnym handlu cło może być zerowe lub niższe. Pochodzenie towaru trzeba wtedy udokumentować, np. certyfikatem pochodzenia.
Eksport towarów poza UE ma stawkę VAT 0%. Firma musi mieć dokument potwierdzający wywóz przed terminem złożenia deklaracji.
Dostawa do firmy z innego kraju UE też ma VAT 0%. Warunkiem jest m.in. ważny numer VAT UE nabywcy i dowody dostarczenia towaru.
Incoterms to 11 reguł ICC, które dzielą koszty i ryzyko dostawy między sprzedającego i kupującego. Aktualna wersja, Incoterms 2020, obowiązuje od 1 stycznia 2020 r.
Najczęstsze pytania o finansowanie importu i eksportu
Najczęściej kredytem obrotowym albo akredytywą importową, przy której bank płaci dostawcy za zgodne dokumenty. Czynny podatnik VAT może też rozliczyć VAT z importu w deklaracji, co odciąża płynność.
Akredytywa to nieodwołalne zobowiązanie banku do zapłaty za zgodne dokumenty. W inkasie bank tylko pośredniczy w wydaniu dokumentów, dlatego jest taniej, ale bez gwarancji zapłaty.
Można ubezpieczyć należność w KUKE, np. Europolisą albo Polisą bez Granic. Inne sposoby to faktoring eksportowy z przejęciem ryzyka i akredytywa banku kupującego.
Forward ustala kurs z góry, a opcja daje prawo do kursu za cenę premii. W 2026 r. dolar podrożał do 23 października o 9,1%, więc faktura na 100 000 USD wzrosła o 32 840 zł.
Źródła:
- Ustawa – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38), art. 5
- Ustawa o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263), art. 2, 33a, 41, 42
- Ustawa o ubezpieczeniach gwarantowanych przez Skarb Państwa (t.j. Dz.U. 2026 poz. 146), art. 1, 3, 5
- mBank – akredytywa dokumentowa własna
- mBank – inkaso dokumentowe eksportowe
- mBank – zarządzanie ryzykiem walutowym
- PKO Bank Polski – akredytywa dokumentowa
- PKO Bank Polski – waluty i rynki finansowe
- Erste Bank Polska – inkaso dokumentowe i finansowe
- Erste Bank Polska – gwarancje bankowe
- Bank Pekao – faktoring eksportowy
- Bank Pekao – finansowanie handlu dla małych i średnich firm
- KUKE – rozwiązania dla eksporterów
- KUKE – ubezpieczenie należności
- Ministerstwo Finansów – kredyty eksportowe (program „Finansowe Wspieranie Eksportu”)
- biznes.gov.pl – uzyskaj numer EORI
- biznes.gov.pl – jak importować towary do Unii Europejskiej (4.12.2025)
- ICC – Incoterms rules
- NBP – kursy średnie USD w 2026 r. (tabela A)
- NBP – kursy średnie EUR w 2026 r. (tabela A)
Jeśli prowadzisz małą firmę i myślisz o imporcie lub eksporcie, musisz mieć świadomość, jak istotne są kwestie finansowania handlu. W moim przypadku sprawdziła się współpraca z bankiem, który oferuje specjalne linie kredytowe dla eksporterów.
Ciekawe, jak wiele małych firm może skorzystać na finansowaniu handlu międzynarodowego! Zgadzam się, że znajomość dokumentów i procedur to klucz do sukcesu w tej branży – małe “papierkowe” niedopatrzenie może naprawdę wpłynąć na rozwój firmy.
Zarządzanie ryzykiem walutowym to kluczowy temat przy ekspansji na zagraniczne rynki. Sposoby na zabezpieczanie się przed stratami są naprawdę przydatne, szczególnie dla małych firm, które nie mogą sobie pozwolić na duże wahania. Ciekawie, jak wiele możliwości finansowania można tu wykorzystać!
Zarządzanie ryzykiem walutowym to kluczowa kwestia, o której często zapominają małe firmy, a przecież odpowiednie zabezpieczenia mogą uratować przed stratami. Warto inwestować czas w poznanie dostępnych narzędzi, bo to naprawdę może pomóc w rozwoju na rynkach zagranicznych!