Cyfrowe waluty emitowane przez banki centralne (CBDC) to elektroniczna forma pieniądza banku centralnego, dostępna dla ludności lub instytucji. Wyjaśniamy, na jakim etapie jest cyfrowe euro, co planuje NBP i gdzie CBDC już działa. Pokazujemy też, czym CBDC różni się od kryptowalut i stablecoinów.
Czym jest CBDC
CBDC to pieniądz banku centralnego w formie cyfrowej. Różni się od pieniędzy na koncie w banku komercyjnym, które są zobowiązaniem tego banku. Bank Centralny Bahamów opisuje swoją walutę cyfrową jako bezpośrednie zobowiązanie banku centralnego, zabezpieczone rezerwami walutowymi.
Wyróżnia się CBDC detaliczną, przeznaczoną dla ludności i firm, oraz hurtową, służącą do rozliczeń między instytucjami finansowymi. Wersja detaliczna ma działać podobnie jak gotówka, ale w telefonie lub na karcie. Dlatego to ona budzi najwięcej pytań o prywatność i wpływ na banki.
Cyfrowe euro – stan na październik 2026
Faza przygotowawcza projektu trwała od listopada 2023 r. do października 2025 r. 30 października 2025 r. Rada Prezesów EBC zdecydowała o przejściu do kolejnej fazy. Eurosystem chce być gotowy do ewentualnej pierwszej emisji w 2029 r.
Podstawą ma być rozporządzenie zaproponowane przez Komisję Europejską 28 czerwca 2023 r. Rada UE przyjęła stanowisko 19 grudnia 2025 r., a Parlament Europejski 9 lipca 2026 r. Trwają negocjacje trójstronne, a EBC oczekuje przyjęcia przepisów do końca 2026 r.
Pilotaż ma ruszyć w drugiej połowie 2027 r. i potrwać 12 miesięcy. Decyzja o emisji zapadnie dopiero po przyjęciu przepisów. EBC szacuje koszt przygotowań na ok. 1,3 mld euro, a późniejsze utrzymanie na ok. 320 mln euro rocznie.
| Cecha cyfrowego euro | Założenie według EBC |
|---|---|
| status | prawny środek płatniczy |
| koszt dla konsumenta | bezpłatne |
| oprocentowanie | brak |
| limit posiadania | badane warianty do 3000 euro na osobę |
| płatności offline | tak – szczegóły zna tylko płacący i odbiorca |
| relacja do gotówki | uzupełnienie, nie zastąpienie |
Limit posiadania i brak oprocentowania mają zapobiec odpływowi depozytów z banków komercyjnych. Obawa przed takim odpływem była jednym z głównych zarzutów wobec CBDC. Cyfrowe euro ma też działać offline, z prywatnością zbliżoną do gotówki.
Czy Polak będzie mógł korzystać z cyfrowego euro
Polska nie należy do strefy euro, więc dostęp jej mieszkańców wymagałby dodatkowych ustaleń. Według EBC osoby z państw UE spoza strefy euro mogłyby korzystać z cyfrowego euro po porozumieniu EBC z krajowym bankiem centralnym. Dla Polski oznacza to potrzebę umowy z NBP. Przelewy w euro już dziś zmieniają się pod wpływem przepisów unijnych. Nowe zasady przelewów natychmiastowych opisujemy w tekście o zmianach w przelewach w euro.
Stanowisko NBP i rządu
W odpowiedzi Ministerstwa Finansów na interpelację z 11 lipca 2024 r. przytoczono stanowisko NBP. Bank centralny w najbliższym czasie nie planuje wprowadzenia CBDC w Polsce. Stanowisko może się jednak zmienić, jeśli pojawią się uzasadniające to czynniki krajowe lub międzynarodowe.
Ministerstwo Finansów traktuje CBDC jako kolejny instrument płatniczy do swobodnego wyboru i ocenia go pozytywnie. W negocjacjach unijnych zwraca uwagę, by nowe przepisy nie zagroziły stabilności finansowej i suwerenności monetarnej. Nowszego stanowiska NBP w tej sprawie nie opublikowano w dostępnych źródłach.
Gdzie CBDC już działa lub było testowane
Bahamy jako jedne z pierwszych wprowadziły detaliczną walutę cyfrową. SandDollar testowano od 27 grudnia 2019 r. na wyspie Exuma, a 20 października 2020 r. udostępniono go w całym kraju. Bank centralny podkreśla, że SandDollar nie jest kryptowalutą.
Bank Centralny Nigerii zapowiedział w sierpniu 2021 r. eNairę, wybierając partnera technologicznego. Ustawa o banku centralnym wymienia ją obok nairy i kobo jako prawny środek płatniczy. Chiny pilotują cyfrowego juana, ale szczegółów nie udało się potwierdzić w źródłach pierwotnych.
Szwecja zakończyła techniczny projekt e-korony w 2023 r. Rządowa komisja uznała wtedy, że brak wystarczającej potrzeby społecznej do jej emisji. W raporcie płatniczym z 2026 r. Riksbank zaproponował jednak przygotowanie przepisów, by e-koronę dało się wprowadzić w rozsądnym czasie, jeśli zdecyduje o tym parlament.
CBDC a kryptowaluty i stablecoiny
Kryptowaluty, takie jak bitcoin, emitują podmioty prywatne lub sieci i nie stoi za nimi bank centralny. Działają zwykle w oparciu o technologię rozproszonego rejestru, opisaną w haśle blockchain. Ich wartość potrafi się mocno wahać.
Stablecoiny to kryptoaktywa, które mają utrzymywać stabilną wartość. Unijne rozporządzenie MiCA wyróżnia tokeny będące e-pieniądzem, powiązane z jedną walutą, i tokeny powiązane z aktywami. Emituje je prywatna firma, więc nie są pieniądzem banku centralnego.
MiCA obowiązuje w całości od 30 grudnia 2024 r., ale w Polsce nadal nie ma ustawy, która je wdraża. KNF poinformowała, że po zakończeniu okresu przejściowego 1 lipca 2026 r. żaden krajowy organ nie został wyznaczony do nadzoru nad większością tego rynku. Więcej o samych kryptowalutach piszemy w haśle kryptowaluty.
Szanse i ryzyka CBDC
- szansa: bezpłatny, powszechny cyfrowy środek płatniczy obok gotówki,
- szansa: płatności offline i większa odporność europejskiego systemu płatności,
- ryzyko: odpływ depozytów z banków – stąd limity i brak oprocentowania,
- ryzyko: obawy o prywatność, które EBC ogranicza m.in. płatnościami offline,
- ryzyko: koszt budowy i utrzymania systemu.
Najczęstsze pytania o CBDC
EBC zakłada gotowość do pierwszej emisji w 2029 r., a pilotaż ma ruszyć w drugiej połowie 2027 r. Warunkiem jest przyjęcie rozporządzenia UE, a decyzja o emisji zapadnie dopiero po nim.
Według wyjaśnień NBP przekazanych przez MF w lipcu 2024 r. bank centralny w najbliższym czasie nie planuje CBDC. Stanowisko może się zmienić, jeśli pojawią się nowe czynniki.
CBDC to zobowiązanie banku centralnego i prawny środek płatniczy. Stablecoin to kryptoaktywo prywatnego emitenta, które ma tylko utrzymywać stabilną wartość dzięki powiązaniu z walutą lub aktywami.
Nie. Według EBC ma uzupełniać gotówkę, a środki w cyfrowym euro nie będą oprocentowane. Przewidziano też limit posiadania na osobę.
Źródła:
- EBC – Eurosystem moving to next phase of digital euro project (30.10.2025)
- EBC – FAQs on the digital euro (17.08.2026)
- Odpowiedź MF na interpelację nr 3449 w sprawie CBDC, z wyjaśnieniami NBP (11.07.2024)
- Central Bank of The Bahamas – SandDollar: History
- Central Bank of The Bahamas – SandDollar: About
- Central Bank of Nigeria – komunikat o eNaira (30.08.2021)
- Sveriges Riksbank – E-krona
- KNF – Rozporządzenie MiCA: najważniejsze informacje
- KNF – zakończenie okresu przejściowego MiCA (23.06.2026)
CBDC to ciekawy temat – cyfrowe waluty banków centralnych mogą zupełnie zmienić sposób, w jaki korzystamy z pieniędzy.
Zdecydowanie zgadzam się, że CBDC mogą zrewolucjonizować sposób, w jaki postrzegamy pieniądz. Widzimy już przykłady w Chinach i Szwecji, które pokazują, jak cyfrowe waluty mogą zwiększyć dostęp do usług finansowych. Ciekawe, jak to wpłynie na naszą codzienną gospodarkę!
To naprawdę ciekawy temat! Ciekawe, jak CBDC mogą zmienić podejście do płatności i zredukować koszty transakcyjne. Dużo potencjału w tym, zwłaszcza w kontekście zwiększenia dostępu do usług finansowych dla osób, które na co dzień nie korzystają z banków.
CBDC to naprawdę ciekawa sprawa! Ich wprowadzenie może przynieść sporo korzyści, zwłaszcza w zakresie obniżania kosztów transakcji i zwiększania dostępu do usług finansowych. Ciekawe, jak wpłynie to na naszą codzienną bankowość!