Inwestycje pośrednie to lokowanie kapitału przez udział w zbiorowym portfelu, zamiast samodzielnego kupowania każdego składnika tego portfela. Najczęściej chodzi o inwestowanie przez fundusz. Wpłacasz pieniądze, a wyniki Twojej inwestycji zależą od wartości aktywów, w które lokuje on środki. Nie wybierasz każdej akcji czy obligacji osobno, lecz wybierasz fundusz o określonej strategii.
Pośrednictwo nie usuwa ryzyka. Wartość inwestycji może rosnąć albo spadać, a opłaty wpływają na Twój wynik. Zanim wpłacisz pieniądze, sprawdź, co fundusz może kupować, jak ponosisz koszty i w jaki sposób możesz zakończyć inwestycję.
Co kupujesz, gdy inwestujesz przez fundusz
Nie stajesz się bezpośrednim właścicielem poszczególnych papierów wartościowych z portfela. Nabywasz udział w funduszu, którego wartość odzwierciedla wartość przypadających na niego aktywów, po uwzględnieniu zobowiązań i kosztów. Zmiana cen składników portfela wpływa więc na wartość Twojej inwestycji, choć nie podejmujesz decyzji o każdej transakcji. Na tym polega różnica między samodzielnym zakupem aktywów a wspólnym lokowaniem kapitału.
Forma tego udziału zależy od rodzaju funduszu. Możesz spotkać jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne, a zasady ich zbywania są różne. Fundusz otwarty odkupuje jednostki na żądanie uczestnika, nie rzadziej niż raz na 7 dni (art. 82 i 84 ustawy o funduszach inwestycyjnych). Jednostki nie można jednak sprzedać osobie trzeciej (art. 83 ust. 2). Certyfikaty funduszu zamkniętego są natomiast papierami wartościowymi (art. 121). Nie zakładaj więc, że z każdej inwestycji wyjdziesz w taki sam sposób albo w dowolnie wybranej chwili. Przed zakupem ustal, jaki instrument otrzymujesz, jak ustala się jego wartość oraz jakie warunki dotyczą wycofania pieniędzy. Pomocne jest tu wyjaśnienie, czym jest jednostka uczestnictwa funduszu.
Kto wybiera aktywa i od czego zależy wynik
Fundusz działa według przyjętej polityki inwestycyjnej. To ona określa, w jakie rodzaje aktywów może lokować środki i jakiego ryzyka można oczekiwać. Decyzje dotyczące portfela podejmuje zarządzający, a nie każdy uczestnik osobno. Fundusz tworzy i zarządza nim towarzystwo funduszy inwestycyjnych (art. 4 ust. 1). Ustawa wymaga, by fundusz działał w interesie uczestników i przestrzegał zasad ograniczania ryzyka (art. 3 ust. 3). Nie oznacza to jednak pełnej swobody: sposób inwestowania powinien odpowiadać zasadom danego funduszu. Dlatego przed wyborem sprawdź rzeczywistą strategię, zamiast kierować się wyłącznie nazwą lub wynikami z przeszłości.
Twój wynik zależy głównie od zmian wartości portfela oraz kosztów inwestowania. Fundusz może zyskać, gdy drożeją posiadane aktywa, ale może też stracić podczas spadków. Wynik historyczny mówi, co wydarzyło się wcześniej; nie obiecuje podobnego rezultatu później. Znaczenie ma również moment wpłaty i zakończenia inwestycji. Nawet fundusze z tej samej ogólnej kategorii mogą inwestować inaczej, dlatego porównuj ich strategie i ryzyka, nie tylko wykresy.
Dywersyfikacja pomaga, ale nie gwarantuje zysku
Fundusz może rozłożyć kapitał między różne aktywa, emitentów lub rynki. Dzięki temu słaby wynik pojedynczego składnika nie musi przesądzać o wyniku całego portfela. Tak działa rozłożenie ryzyka inwestycyjnego. Jego skuteczność zależy jednak od tego, co fundusz faktycznie posiada. Portfel skupiony na jednej branży lub podobnie zachowujących się aktywach może silnie tracić, mimo że obejmuje wiele pozycji.
Dywersyfikacja nie chroni przed spadkiem całego rynku. Nie usuwa też ryzyka związanego z walutą, zmianami stóp procentowych czy trudnością sprzedaży niektórych aktywów. Zarządzanie przez specjalistów również nie stanowi gwarancji trafnych decyzji. Jeśli zależy Ci na ograniczeniu wahań, szukaj informacji o ryzyku konkretnego funduszu i składzie jego portfela. Samo określenie „inwestycja pośrednia” nie mówi, czy produkt jest ostrożny, czy ryzykowny.
Jak porównać fundusze przed wpłatą
Zacznij od dokumentów opisujących strategię, ryzyko, koszty i zasady zakończenia inwestycji. Zwróć uwagę na opłaty pobierane przy zakupie lub sprzedaży oraz koszty obciążające aktywa funduszu. Te ostatnie mogą zmniejszać osiągany wynik, nawet gdy nie widzisz osobnego potrącenia na rachunku. Sprawdź również, kiedy ustala się wartość Twojego udziału. Termin złożenia dyspozycji nie zawsze jest momentem, w którym poznajesz ostateczną cenę.
Nie każdy fundusz kupuje się i sprzedaje tak samo. Niektóre fundusze są przedmiotem obrotu giełdowego; należą do nich ETF-y, czyli fundusze notowane na giełdzie. W takim przypadku sposób zawarcia transakcji różni się od składania zlecenia nabycia jednostek w funduszu, który nie jest notowany. Jeśli rozważasz taką formę inwestycji, poznaj osobno działanie funduszy ETF. We wszystkich przypadkach dobierz fundusz do celu, horyzontu inwestycji i akceptowanego ryzyka.
Najczęstsze pytania
Niekoniecznie. Fundusz może rozłożyć środki między wiele aktywów, co ogranicza zależność wyniku od jednej inwestycji. Nadal może jednak tracić, szczególnie gdy spada wartość całego rynku, na którym inwestuje. Poziom ryzyka zależy od strategii konkretnego funduszu.
Nie. Wartość udziału w funduszu zmienia się wraz z wartością jego portfela, a koszty obniżają wynik inwestora. Nawet dobre wcześniejsze wyniki nie zapewniają przyszłych zysków. Przed wpłatą sprawdź strategię oraz informacje o ryzyku i opłatach.
Zwykle nie wybierasz pojedynczych transakcji. Wybierasz fundusz, którego strategia odpowiada Twoim oczekiwaniom, a decyzje dotyczące portfela podejmuje zarządzający. Jeżeli chcesz decydować o zakupie każdej akcji, bliższe temu celowi jest inwestowanie bezpośrednie.
Źródła:
