Zastrzeżenie PESEL utrudnia wyłudzenie kredytu na cudze dane, ale działa też przy własnych sprawach w banku. Blokuje nowe konto i kredyt, a dużą wypłatę gotówki w oddziale wstrzymuje na 12 godzin. Wyjaśniamy, co dokładnie sprawdza bank i jak zastrzeżenie cofnąć.
Czym jest zastrzeżenie numeru PESEL
Zastrzeżenie PESEL to wpis w państwowym rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL. Banki i firmy pożyczkowe muszą sprawdzać ten rejestr przed zawarciem niektórych umów.
Obowiązek weryfikacji działa od 1 czerwca 2024 r. Zastrzeżenie nie zmienia numeru PESEL ani nie unieważnia dowodu osobistego.
Z zastrzeżonym PESEL-em nadal można zarejestrować się do lekarza, zrealizować receptę, wypłacić pieniądze z bankomatu, zlecić przelew i załatwić sprawę urzędową.
Mechanizm ma ograniczyć skutki kradzieży tożsamości. Sama znajomość cudzych danych nie powinna wystarczyć do wzięcia kredytu ani założenia konta.
Jak zastrzec PESEL i cofnąć zastrzeżenie
Zastrzeżenie może zrobić każda osoba pełnoletnia. Jest bezpłatne i działa od razu po zatwierdzeniu.
- w aplikacji mObywatel,
- na stronie gov.pl – po zalogowaniu profilem zaufanym, e-dowodem, podpisem kwalifikowanym lub danymi do bankowości,
- osobiście w dowolnym urzędzie gminy, z dowodem osobistym,
- w banku, SKOK-u lub placówce Poczty Polskiej, jeśli dana instytucja udostępnia taką usługę.
Zastrzeżenie można cofnąć bezterminowo albo czasowo. Przy cofnięciu czasowym wskazuje się datę i godzinę, kiedy system sam ponownie zastrzeże numer.
Po cofnięciu ponowne zastrzeżenie jest możliwe dopiero po 30 minutach. W mObywatelu można też sprawdzić, kto i kiedy weryfikował zastrzeżenie numeru.
Co bank musi sprawdzić w rejestrze zastrzeżeń
Zgodnie z art. 105d Prawa bankowego bank sprawdza status PESEL konsumenta przed zawarciem umowy:
- rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (konta osobistego) lub oszczędnościowego,
- o usługę płatniczą z możliwością kredytu lub pożyczki, np. kartę kredytową,
- kredytu, w tym gotówkowego i hipotecznego,
- pożyczki i leasingu.
Sprawdzenie obowiązuje też przed zmianą umowy kredytu, pożyczki lub leasingu, która zwiększa zadłużenie. Przykładem jest podwyższenie kwoty kredytu.
Firmy pożyczkowe mają podobny obowiązek na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim. Brak zastrzeżenia nie oznacza zgody na kredyt, bo bank nadal ocenia zdolność kredytową.
Zastrzeżony PESEL a wypłata gotówki w oddziale
Bank sprawdza rejestr przed wypłatą w placówce, gdy suma wypłat z danego dnia we wszystkich oddziałach banku przekroczy trzykrotność płacy minimalnej.
W 2026 r. próg wynosi 14 418 zł (3 × 4806 zł). Od 1 stycznia 2027 r. wzrośnie do 14 850 zł (3 × 4950 zł).
Przy zastrzeżonym numerze bank wstrzymuje wypłatę na 12 godzin od złożenia dyspozycji. Cofnięcie zastrzeżenia w tym czasie niczego nie przyspiesza.
Przed dużą wypłatą warto więc cofnąć zastrzeżenie jeszcze przed wizytą w oddziale. Wypłaty z bankomatu nie są objęte tą blokadą.
Czy z zastrzeżonym PESEL-em założysz konto i weźmiesz kredyt
Nie. Bank nie zawrze umowy konta osobistego ani kredytu, dopóki numer jest zastrzeżony. Wniosek można złożyć wcześniej, ale przed podpisaniem umowy trzeba cofnąć zastrzeżenie.
Najwygodniej cofnąć je czasowo, np. na kilka godzin. Warto upewnić się w banku, kiedy dokładnie nastąpi weryfikacja, zwłaszcza przy umowie podpisywanej online.
Zastrzeżenie nie zmienia istniejących umów. Konto działa dalej, a wcześniejsze kredyty trzeba spłacać zgodnie z harmonogramem.
Prośba o cofnięcie zastrzeżenia w rozmowie telefonicznej z rzekomym pracownikiem banku to sygnał oszustwa. Więcej o takich metodach piszemy w tekście o włamaniu na konto bankowe.
Co się dzieje, gdy ktoś weźmie kredyt na zastrzeżony PESEL
Jeśli bank zawrze umowę mimo zastrzeżenia, nie może domagać się od konsumenta zapłaty ani sprzedać długu. Dotyczy to umów, przed którymi musiał sprawdzić rejestr.
Wyjątkiem jest awaria rejestru trwająca dłużej niż 15 minut. Bank może wtedy zawrzeć umowę po starannej weryfikacji tożsamości i ochrona nie działa.
Po wykryciu cudzej umowy trzeba zgłosić bankowi, że wniosku nie złożono, i poprosić o dokumenty umowy. Sprawę zgłasza się też policji.
Pomocne będzie potwierdzenie, że numer był zastrzeżony w dniu zawarcia umowy. Kolejne kroki opisujemy w tekście o tym, jak sprawdzić kredyt na swoje dane.
Zastrzeżenie PESEL a alerty i raporty
| Zabezpieczenie | Jak działa | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Zastrzeżenie PESEL | Blokuje zawarcie nowego konta, kredytu, pożyczki i leasingu | Nie chroni przed oszustwami na istniejącym koncie |
| Alert o wniosku kredytowym | Powiadamia o wniosku złożonym na Twoje dane | Informuje, ale niczego nie blokuje |
| Raport kredytowy | Pokazuje kredyty i zapytania przypisane do numeru PESEL | Dane pojawiają się z opóźnieniem |
| Powiadomienia w aplikacji banku | Informują o transakcjach i logowaniach | Dotyczą tylko jednego banku |
Zastrzeżenie działa przed zawarciem umowy, a raport pozwala wykryć umowę już zawartą. Jak to zrobić, wyjaśnia poradnik jak sprawdzić raport BIK.
Wskazówki dotyczące bezpiecznego logowania zawiera tekst o ochronie przed phishingiem.
Najczęstsze pytania o zastrzeżenie PESEL
Tak. Zastrzeżenie nie blokuje istniejącego rachunku. Można wypłacać pieniądze z bankomatu, robić przelewy, płacić kartą i odbierać wynagrodzenie.
Nie w banku. Przed zawarciem umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub oszczędnościowego bank musi sprawdzić rejestr. Trzeba więc najpierw cofnąć zastrzeżenie.
Nic. Zastrzeżenie i jego cofnięcie są bezpłatne i działają od razu. Można je zrobić w mObywatelu, na gov.pl albo w dowolnym urzędzie gminy.
Nie. Jeśli PESEL był zastrzeżony w chwili zawarcia umowy, bank nie może domagać się spłaty od konsumenta ani sprzedać długu. Wyjątkiem jest m.in. dłuższa awaria rejestru.
Źródła:
- Ustawa – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38), art. 105d
- Ustawa o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. 2026 poz. 384), art. 23d, 23e, 23f, 23l
- Ustawa o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362) – rejestr zastrzeżeń PESEL
- gov.pl – Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie
- Rozporządzenie RM w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242)
- Rozporządzenie RM w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213)
